در این جا می خواهیم محدوده کار تی تی بولت را به وسیله استانداردها مشخص کنیم. این بخش مربوط به استانداردهای DIN (دین آلمان) می‌شود. اساس این استانداردها بر پایه اشکال هندسی محصول شکل گرفته‌اند. هر کار فنی به واسطه انجام کارهای استاندارد محصول قابل قبولی را به بازار مصرف ارایه می‌کند. تی تی بولت با اعمال استانداردهای جهانی و معتبر سعی در تولید محصولات باکیفیت دارد. تولید محصولات فولادی در بخش پیچ و مهره دارای استانداردهای متنوعی است که در مرور زمان استانداردهای کاملتری تدوین و گرد آوری می‌شوند. با قدیمی شدن استاندارد بهتر است شرکت تولید کننده از استانداردهای جدید برای ادامه تولید خود استفاده کند چرا که استانداردهای جدید معایب استانداردهای قبلی را کمتر و یا برطرف می‌کند.
تعریف استاندارد
استاندارد یعنی تعریف یک کالا یا خدمتی که به وفور مورد استفاده قرار گرفته و طراحان آن کالا یا خدمت را مهندسی می‌کنند و برای تولید یا ارایه آن قوانینی را مشخص می‌کنند که دیگران در استفاده از آن کالا یا خدمت مشکلی نداشته باشند یا کمتر به مشکل بخورند. استفاده از ابزار و قطعات استاندارد علاوه بر بالابردن ایمنی قیمت تمام شده کالا را نیز کاهش میدهد و همچنین پشتیبانی فنی محصول را ساده‌تر می‌کند و همچنین با وجود استاندارد درباره وسیله مورد نیاز بهتر می‌توانیم صحبت کنیم.
استاندارد DIN آلمان
این کلمه اختصاری (DIN) برگرفته از مخفف کلمات (Deutsches Institut für Normung) است. یعنی انستیتو استانداردهای آلمان. در سال 1917 در کشور آلمان در باره استاندارد‌سازی پایه‌گذاری شد. این موسسه وظیفه ایجاد استانداردهای مختلفی از جمله استانداردهای پیچ و مهره را دارد. البته که این موسسه در زمینه‌های بسیاری استانداردهایی را تعریف کرده‌است.
ما استانداردهای مربوط پیچ و مهره و واشر و پین و خار و پرچ و میخ و فنر و قلاب و بست و برخی از ابزارها را در اینجا برای شما گرد آوری کرده‌ایم تا با دانشی بهتر بتوانید قطعه و ابزار مناسب خود را انتخاب نمایید. با قطعات استاندارد کارها را بهتر انجام می دهیم همچنین قیمت تمام شده پروژه نیز به مراتب کمتر از قطعات غیر استاندارد خواهد شد.
استانداردهای DIN برای بولت‌ها و استادبولت‌ها
پیچ‌ها اصلی‌ترین بخش کار در صنعت پیچ و مهره هستند. استاندارد دین آلمان استانداردهای متنوعی از پیچ‌ها ایجاد کرده چرا که این قطعه در سیستم‌های مکانیکی مختلف به وفور استفاده می‌گردد. پیچ‌ها از مواد گوناگونی ساخته می‌شوند حتی از پلاستیک. پیچ‌ها در دماهای بالا مثلا حدود 550 درجه سانتیگراد یا در دمای -100 درجه سانتیگراد مورد استفاده قرار می‌گیرند به همین دلیل هم اهمیت بالایی دارند. پیچ‌ها از فولادهای گرم کار و فولادهای سرد کار ساخته می‌شوند حتی از برنج و مس. در این دسته شما استانداردهایی را که در DIN برای پیچ‌ها ایجاد شده‌اند را خواهید دید. استانداردهای پیچ‌های شش گوش , پیچ کله قارچی , پیچ کله مربعی , پیچ فلنج دار , پیچ چشمی , پیچ تی شکل و... را در این بخش می‌توانید مشاهده کنید.
استانداردهای DIN برای پیچ‌ها
بین پیچ و بولت فرق وجود دارد. تنها تفاوت آن در بسته شدن مهره به Bolt است و این در صورتی است که Screw مستقیما روی کار بسته می‌شود. تمام صنعت گران این تفاوت را قبول کرده‌اند ما نیز در سیستم تی تی بولت این تمایز را قبول می کنیم و به این شکل آنها را دسته‌بندی می کنیم.
استانداردهای DIN برای مهره ها
استانداردهای مهره در بخش خود به بخشهای گوناگونی تقسیم می‌شود که از مهمترین آنها به مهره‌های شش گوش , مهره‌های فلنج دار و مهره‌های قفلی است. هر نوع مهره کاربرد مخصوص به خود را دارد و در کاربردهای خاص خود مصرف می‌شوند. مثلا یک نوع مهره فلنج دار برای مکانی استفاده می‌شود که در آن جا قطعات متصل شده به هم با یک فرکانس مشخص لرزش دارد اگر در این مکان از مهره ساده استفاده شود به مرور زمان مهره باز شده و مشکلاتی را به وجود خواهد آورد.
استانداردهای DIN برای واشرها
در این دسته شما با استانداردهای DIN برای انواع واشر آشنا می شوید. از مهمترین استانداردهای واشر استاندارد واشر تخت , واشر فنری , واشر بشقابی است. شما در این بخش بطور جامع با استاندارد واشر برای خرید بهتر آشنا می شوید.
استانداردهای DIN برای پین ها
پین‌ها استفاده‌های گسترده ای در صنعت دارند لذا با استاندارد‌سازی می‌توان از آنها بهتر بهره برد. اصولا مورد مصرف پین در مفصلهای مکانیکی است. در این شرایط پین‌ها خیلی بهتر از پیچ‌ها عمل می‌کنند. پین‌ها در تمام صنایع دیده می‌شوند از صنعت نفت و گاز و پتروشیمی گرفته تا صنایع کوچک حتی در ماشین آلات کشاورزی پین دیده می‌شود. مثلا فرض کنید شما می خواهید گاری مخصوص حمل اسب را به ماشینتان متصل کنید با استفاده از یک پین به سادگی این کار انجام می‌گیرد. در این دسته‌بندی استاندارد DIN برای پین‌ها شما از وجود انواع پین مطلع خواهید شد و می‌توانید استاندارد مناسب کار خود را انتخاب نمایید.
استانداردهای DIN برای پرچ ها
پرچ‌ها کاربرد فراوانی دارند. از پرچ برای اتصالات دایمی بدون جوش استفاده می‌گردد. بدنه هواپیما اکثرا با پرچ به هم متصل می‌شوند. در جاهایی که احتمال باز کردن قطعه صفر باشد و جوشکاری مناسب نباشد حتما از پرچ استفاده می‌شود. پرچ‌ها از مواد مختلف مثل آلومینیوم و یا آهن در گرید‌های مختلف ساخته می‌شوند که همگی این موارد در استاندارد مربوطه ذکر می‌شود. پرچ‌ها به دو دسته توپر و پرچ‌های نیمه پر و پرچ‌های کور دسته‌بندی می‌شوند که هر کدام کاربرد مخصوص به خود را دارند.
استانداردهای DIN برای پیچ و مهره‌های جوشی
پیچ و مهره‌های جوشی به وسیله نقطه جوش روی ورق فلزی آلیاژی از فولاد چسبانده می‌شود تا عمل بسته شدن قطعه ای دیگر را روی این قطعه انجام دهد. در استاندارد DIN قطعاتی مشخص شده که مهندسین و طراحان از آنها جهت پیاده‌سازی طرح استفاده می‌کنند. در این بخش شما می‌توانید این استانداردها را مشاهده نمایید.
استانداردهای DIN برای برخی از آچارهای مرتبط با پیچ و مهره
موسسه DIN علاوه بر استاندارد‌گذاری روی قطعات مصرفی روی ابزارهای این قطعات نیز استاندارد تعریف می‌کند. آچارهایی که برای باز و بست پیچ و مهره‌ها درنظر گرفته شده توسط DIN استاندارد‌گذاری شده‌است. یکی از معروفترین این ابزارها آچار معروف آلن است. شما دراین جا با استاندارد آچار آلن شنا می شوید.
استانداردهای DIN برای انکر بولت ها
انکربولت‌ها متنوع هستند و اتفاقا در استاندارد دین آلمان جایگاه دارند. مهندسین آلمانی برای استاندارد‌سازی انکربولت‌ها آنها را دسته‌بندی کرده‌اند. دسته اول انکربولت‌هایی که قبل از بتن ریزی در محل مورد نظر قرار می‌گیرند و دسته دوم انکر بولت‌هایی که بعد از بتن ریزی با سوراخکاری در بتن قرار می‌گیرند.
استانداردهای DIN برای قلابها و بست ها
قلاب وسیله ای است که با آن شیی را جابجا می‌کنند و بست وسیله ای است که با آن اتصال بین لوله و رابط آن برقرار می‌شود. تعدادی از استانداردهای DIN مربوط به قلاب و بست است که در این بخش قابل مشاهده می‌باشد. قلابها در استاندارد دین با متریال‌های مختلف ساخته می‌شوند. قلاب یکی از مهمترین ابزارهایی است که به علت مصرف بالا و استفاده زیاد از آن توسط انسان باید مورد آزمایش و تست قرار بگیرد. چراکه درصورت شکسته شدن هم تلافات مالی و جانی خواهد داشت.
تی تی بولت تولید کننده و وارد کننده انواع پیچ و مهره و واشر در ایران آماده همکاری با ارگان‌های دولتی و خصوصی است. تی تی بولت صادر کننده پیچ و مهره‌های صنعتی به کشورهای همسایه است.
شما می‌توانید درخواست تولید خود را به واحد فروش تی تی بولت بدهید تا در کمترین زمان بهترین قیمت را دریافت نمایید. تی تی بولت آمادگی تولید پیچ و مهره‌های خاص را از متریال‌های خاص دارد. مونل اینکونل و استیل‌های نسوز از جمله متریال‌های مورد مصر ف در تولید است که تی تی بولت در این زمینه توانمندی دارد.
یک شماره‌ی DIN دقیقاً چه چیزی را تعیین می‌کند؟
وقتی روی نقشه نوشته می‌شود «پیچ DIN 933 M12×60»، آن شماره یک چیز را قطعی می‌کند: هندسه. یعنی اندازه‌ی سر، ارتفاع سر، آچارخور، طول رزوه و رواداری‌های هر کدام. و به همین اندازه مهم است بدانید چه چیزی را تعیین نمی‌کند:
- استحکام را تعیین نمی‌کند. کلاس استحکام (۸٫۸، ۱۰٫۹ و …) موضوع استاندارد دیگری است و باید جداگانه نوشته شود. «DIN 933» به‌تنهایی می‌تواند یک پیچ کلاس ۴٫۶ باشد یا کلاس ۱۰٫۹.
- جنس را تعیین نمی‌کند. همان شماره در فولاد، استنلس A2، استنلس A4 و حتی پلاستیک وجود دارد.
- پوشش را تعیین نمی‌کند. گالوانیزه سرد، گالوانیزه گرم، داکرومت یا بدون پوشش — همه زیر یک شماره.
منطق شماره‌گذاری: چرا شماره‌ها بی‌نظم به نظر می‌رسند
یکی از اولین سؤال‌هایی که هر کسی می‌پرسد این است که چرا DIN 931 و DIN 933 کنار هم‌اند ولی DIN 912 در خانواده‌ی دیگری است و DIN 6914 جای دیگر. پاسخ در تاریخ است، نه در منطق:
شماره‌های DIN به ترتیب تدوین داده شده‌اند، نه به ترتیب موضوع. استانداردی که در دهه‌ی ۱۹۳۰ نوشته شده شماره‌ی کوچکی دارد و استانداردی از دهه‌ی ۱۹۷۰ شماره‌ی بزرگ‌تری — حتی اگر هر دو یک نوع پیچ را توصیف کنند. به همین دلیل:
- شماره‌های سه‌رقمی (مثل ۹۱۲، ۹۳۱، ۹۳۳، ۹۳۴) معمولاً قطعات پایه و قدیمی‌اند — و همان‌ها هستند که در بازار بیشترین شناخت را دارند.
- شماره‌های ۶۹xx بخش بزرگی از فستنرهای سازه‌ای و فلنجی را در بر می‌گیرند.
- سری ۶۵xxx به هوافضا اختصاص دارد.
- سری‌های ۳۴xxx جدیدترند و بخشی از آنها قطعات مدرن‌تر مثل فستنرهای جوشی و پلاستیکی را پوشش می‌دهند.
پس تلاش برای حدس‌زدن محصول از شماره فایده‌ای ندارد؛ شماره را باید در فهرست خانواده پیدا کرد — کاری که همین صفحه و صفحه‌های زیرمجموعه‌اش برای آن ساخته شده‌اند.
DIN، DIN EN، DIN EN ISO — سه چیز متفاوت
این تفکیک مهمترین نکته‌ی عملی این صفحه است و در سفارش‌های صادراتی و در مدارک فنی، نادیده‌گرفتنش گران تمام می‌شود:
| پیشوند | معنا | دامنه‌ی اعتبار |
|---|---|---|
| DIN | استاندارد ملی آلمان | فقط آلمان. بسیاری از این‌ها امروز از رده خارج شده‌اند. |
| DIN EN | استاندارد اروپایی که آلمان پذیرفته | تمام کشورهای عضو CEN؛ استاندارد ملی متناقض باید برداشته شود. |
| DIN EN ISO | استاندارد بین‌المللی که اروپا و آلمان پذیرفته‌اند | بین‌المللی — وسیع‌ترین سطح پذیرش. |
روند کلی یک‌طرفه است: استانداردهای ملی DIN به‌تدریج جای خود را به نسخه‌ی DIN EN ISO می‌دهند. برای همین است که در صفحه‌های محصول این سایت مکرراً می‌بینید «DIN فلان از رده خارج شده، مرجع فعلی ISO بهمان است».
تله‌ی «از رده خارج شده»: جایی که DIN و ISO یکی نیستند
یک باور غلط رایج این است که نسخه‌ی ISO فقط «همان استاندارد با شماره‌ی جدید» است. در بیشتر موارد درست است — ولی نه همیشه، و همان موارد استثنا هستند که در کارگاه مشکل می‌سازند.
شاخص‌ترین مثال: مهره‌ی شش‌گوش DIN 934 و جانشینش ISO 4032. این دو در چهار سایز آچارخور متفاوتی دارند. جدول زیر فقط سایزهایی را نشان میدهد که اختلاف دارند و از داده‌های تأییدشده‌ی کاتالوگ فنی تی‌تی‌بولت ساخته شده است:
| سایز | DIN 934 — آچارخور s | ISO 4032 — آچارخور s | اختلاف |
|---|---|---|---|
| M10 | 17 | 16 | -1 |
| M12 | 19 | 18 | -1 |
| M14 | 22 | 21 | -1 |
| M22 | 32 | 34 | +2 |
در بقیه‌ی سایزها این دو استاندارد آچارخور یکسانی دارند. همین اختلاف در پیچ شش‌گوش هم تکرار می‌شود.
و همین چهار سایز در پیچ شش‌گوش هم تکرار می‌شوند — DIN 933 در برابر ISO 4017:
| سایز | DIN 933 — آچارخور s | ISO 4017 — آچارخور s | اختلاف |
|---|---|---|---|
| M10 | 17 | 16 | -1 |
| M12 | 19 | 18 | -1 |
| M14 | 22 | 21 | -1 |
| M22 | 32 | 34 | +2 |
داده‌ها از کاتالوگ فنی تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت.
در مقابل، بخش بزرگی از جانشینی‌ها کاملاً بی‌دردسرند. مثلاً DIN 912 و ISO 4762 هندسه‌ی یکسانی دارند و DIN 7991 با ISO 10642 همین‌طور. یعنی قاعده این است: جانشینی را برای هر خانواده جداگانه بررسی کنید، نه یک‌جا فرض بگیرید.
چرا استاندارد صرفه‌ی اقتصادی دارد
متن بالای صفحه به‌درستی گفته که استاندارد ایمنی را بالا و قیمت تمام‌شده را پایین می‌آورد. سه مکانیزم مشخص پشت این جمله است:
- تولید انبوه. قطعه‌ای که میلیون‌ها نفر می‌خرند، روی خط تولید انبوه ساخته می‌شود. یک پیچ سفارشی با همان ابعاد می‌تواند ده‌ها برابر گران‌تر تمام شود.
- قابل‌تعویض بودن. قطعه‌ی استاندارد را می‌توان از چند تأمین‌کننده گرفت. این یعنی هم قدرت چانه‌زنی و هم ریسک کمتر در زنجیره‌ی تأمین — و در نگهداری، یعنی سال‌ها بعد هم قطعه‌ی جانشین پیدا می‌شود.
- حذف رفت‌وبرگشت مهندسی. ابعاد و رفتار قطعه‌ی استاندارد از قبل مستند است. طراح لازم نیست برای هر پیچ محاسبه و آزمون از صفر انجام دهد.
چطور در این سایت استاندارد مورد نظرتان را پیدا کنید
ساختار صفحه‌های استانداردهای DIN این سایت سه سطح دارد:
- همین صفحه — نقطه‌ی شروع، با فهرست خانواده‌های اصلی.
- صفحه‌ی خانواده — مثل استانداردهای DIN برای مهره‌ها، برای پیچ‌ها، برای واشرها و برای پین‌ها؛ هر خانواده به زیرگروه‌هایش تقسیم شده.
- صفحه‌ی استاندارد — مثل DIN 933 یا DIN 912؛ با جدول ابعاد، جنس و کلاس‌های مجاز و راهنمای انتخاب.
اگر شماره‌ی استاندارد را می‌دانید، مستقیم سراغ سطح سوم بروید. اگر فقط می‌دانید چه شکلی از قطعه لازم دارید، از سطح دوم شروع کنید.
پنج پرسش که قبل از سفارش باید جوابشان روشن باشد
- هندسه: کدام شماره‌ی استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، صریح نوشته شده؟
- ظرفیت: کلاس استحکام یا گرید چیست؟ و مهره‌ی متناظر کلاس مساوی یا بالاتر دارد؟
- محیط: جنس و پوشش با محیط کاری می‌خواند؟ و همه‌ی اجزای اتصال از این نظر هماهنگ‌اند؟
- مدارک: گواهی مواد و گزارش آزمون لازم است؟ اگر اتصال بحرانی است، جواب بله است.
- نگهداری: ده سال بعد هم این قطعه در بازار پیدا می‌شود؟ انتخاب استاندارد رایج، پاسخ همین پرسش است.
برای استعلام موجودی، قیمت و امکان تولید داخلی با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
سوالات متداول
DIN مخفف چیست؟
Deutsches Institut für Normung، یعنی انستیتو استاندارد آلمان که در سال ۱۹۱۷ پایه‌گذاری شد.
شماره‌ی DIN چه چیزی را مشخص می‌کند؟
فقط هندسه و رواداری‌های ابعادی. کلاس استحکام، جنس و پوشش استانداردهای جداگانه‌ای دارند و باید در سفارش صریح نوشته شوند.
تفاوت DIN و DIN EN ISO چیست؟
DIN استاندارد ملی آلمان است، DIN EN استاندارد اروپایی پذیرفته‌شده و DIN EN ISO استاندارد بین‌المللی. روند کلی، جانشینی نسخه‌های ملی با نسخه‌های بین‌المللی است.
آیا نسخه‌ی ISO همیشه هم‌ابعاد نسخه‌ی DIN است؟
نه همیشه. مثلاً DIN 934 و ISO 4032 در سایزهای M10، M12، M14 و M22 آچارخور متفاوتی دارند؛ ولی DIN 912 و ISO 4762 هندسه‌ی یکسانی دارند. برای هر خانواده جداگانه بررسی کنید.
چرا شماره‌های DIN ترتیب موضوعی ندارند؟
چون به ترتیب تاریخ تدوین داده شده‌اند، نه به ترتیب نوع محصول. شماره‌های سه‌رقمی معمولاً قدیمی‌تر و پرمصرف‌ترند.
استاندارد قدیمی را می‌توان سفارش داد؟
در بازار بله و قطعاتش موجود است، ولی در مدارک فنی بهتر است شماره‌ی جانشین ISO هم ذکر شود — به‌ویژه در سفارش صادراتی.