ASME B18.3 Socket Head Cap Screw که در بازار ایران معمولاً با عنوان پیچ آلن سر استوانهای شناخته میشود، یک اتصالدهنده اینچی با گل استوانهای و حفره ششگوش داخلی است. این فرم برای ماشینآلات، قالبها، تجهیزات صنعتی، سیستمهای مکانیکی و نقاطی که فضای نصب محدود یا دسترسی ابزار از بالا اهمیت دارد، کاربرد گستردهای دارد.
نسخه جاری استاندارد: ASME B18.3-2012
این نسخه همچنان در ASME معتبر است و در وضعیت Stabilized Maintenance قرار دارد. ASME B18.3 دادههای عمومی و ابعادی چند خانواده Hex Socket اینچی را پوشش میدهد؛ اما محصول زنده فعلی TTBOLT در این صفحه فقط: Socket Head Cap Screw است.
| مشخصه | وضعیت فعلی TTBOLT |
|---|---|
| استاندارد ابعادی | ASME B18.3-2012 |
| نوع محصول | Socket Head Cap Screw |
| نام رایج | پیچ آلن سر استوانهای |
| سیستم اندازهگیری | Imperial / Inch |
| جهت رزوه | Right Hand (RH) |
| Thread Series | UNC |
| متریالهای فعلی | Alloy Steel / Stainless Steel |
| گرید/خانواده فعلی | ASTM A574 / 18-8 Stainless |
| Finishهای فعلی | Plain / Black Oxide |
ASME B18.3 یک استاندارد ابعادی است و نباید با استاندارد متریال یا Grade مکانیکی اشتباه شود.
قطر گل استوانهای پیچ
ارتفاع گل پیچ
سایز و هندسه حفره آلن داخلی
قطر بدنه و طول اسمی محصول
طول بخش رزوهشده مطابق سایز و طول پیچ
استاندارد ASME همچنین خانوادههای دیگری از Socket Screw و Hex Key را پوشش میدهد، اما وجود آنها در متن استاندارد به معنی موجود بودن تمام آن Product Formها در کاتالوگ فعلی TTBOLT نیست.
کاتالوگ فعلی TTBOLT شامل 21 قطر با رزوه UNC — Unified National Coarse است:
| قطر اسمی | Thread Series | TPI |
|---|---|---|
| #1 | UNC | 64 |
| #2 | UNC | 56 |
| #3 | UNC | 48 |
| #4 | UNC | 40 |
| #5 | UNC | 40 |
| #6 | UNC | 32 |
| #8 | UNC | 32 |
| #10 | UNC | 24 |
| 1/4" | UNC | 20 |
| 5/16" | UNC | 18 |
| 3/8" | UNC | 16 |
| 7/16" | UNC | 14 |
| 1/2" | UNC | 13 |
| 5/8" | UNC | 11 |
| 3/4" | UNC | 10 |
| 7/8" | UNC | 9 |
| 1" | UNC | 8 |
| 1-1/8" | UNC | 7 |
| 1-1/4" | UNC | 7 |
| 1-3/8" | UNC | 6 |
| 1-1/2" | UNC | 6 |
این جدول محدوده کاتالوگ فعلی TTBOLT است و نباید بهعنوان کل دامنه ممکن ASME B18.3 تفسیر شود.
طولهای نمایشدادهشده در کاتالوگ از 1/4" تا 8" هستند:
1/4" – 5/16" – 3/8" – 1/2" – 5/8" – 3/4" – 1" – 1-1/4" – 1-1/2" – 2" – 2-1/2" – 3" – 4" – 5" – 6" – 8"
تمام 16 طول برای همه 21 قطر موجود نیستند؛ بنابراین انتخاب نهایی باید براساس ترکیب واقعی Diameter × Length همان محصول انجام شود.
برای محصولات فولاد آلیاژی این دسته، استاندارد متریال و خواص مکانیکی: ASTM A574-21 است.
ASTM A574 الزامات Socket Head Cap Screw ساختهشده از Quenched & Tempered Alloy Steel را برای کاربردهایی که استحکام بالا موردنیاز است تعیین میکند. نسخه A574-21 در ASTM همچنان Active است.
هندسه و ابعاد پیچ
متریال، عملیات حرارتی و خواص مکانیکی Alloy Steel
دامنه ASTM A574 خود استاندارد از 0.060" تا 4" را پوشش میدهد؛ اما کاتالوگ فعلی TTBOLT فقط زیرمجموعه 21 سایز از #1 تا 1-1/2 اینچ را منتشر کرده است.
ASTM A574 برای پیچهای فولاد آلیاژی پرمقاومت آزمونها و الزامات مکانیکی مشخصی دارد.
کنترل استحکام کششی یا Wedge Strength
کنترل بار گواه
کنترل مقاومت تسلیم
کنترل ازدیاد طول
کنترل Rockwell و Vickers Hardness
مقادیر عددی دقیق باید از نسخه رسمی استاندارد و براساس قطر همان محصول کنترل شوند و نباید از یک عدد عمومی برای تمام سایزهای A574 استفاده شود.
محصولات Stainless Steel فعلی این صفحه با عنوان کاتالوگی 18-8 Stainless نمایش داده میشوند.
اصطلاح 18-8 یک نام خانوادهای رایج برای فولادهای زنگنزن آستنیتی است و نباید بهصورت خودکار معادل یک Grade دقیق ASTM یا یک ترکیب شیمیایی واحد در تمام سفارشها فرض شود.
برای بسیاری از محیطهای صنعتی معمول مناسبتر از Alloy Steel ساده
اگر Grade یا استاندارد متریال مشخصی لازم است، باید صریحاً در Purchase Order ذکر شود.
| مشخصه | ASTM A574 Alloy Steel | 18-8 Stainless |
|---|---|---|
| تمرکز اصلی | استحکام مکانیکی بالا | مقاومت خوردگی |
| متریال | Alloy Steel | Stainless Steel |
| عملیات حرارتی A574 | Quenched & Tempered | به ASTM A574 مربوط نیست |
| Finish فعلی TTBOLT | Plain / Black Oxide | Plain |
| انتخاب نهایی | براساس بار، خوردگی، دما و Specification پروژه | |
Stainless Steel الزاماً از A574 مستحکمتر نیست و A574 نیز الزاماً برای محیط خورنده انتخاب مناسبتری نیست.
فیلتر کلی صفحه دو Finish اصلی را نمایش میدهد: Plain و Black Oxide.
در محصولات Alloy Steel و Stainless فعلی دیده میشود.
Finish فعلی محصولات Alloy Steel / ASTM A574
Black Oxide یک Finish مشکی صنعتی است اما مقاومت خوردگی آن مانند Zinc Plating یا Hot Dip Galvanizing نیست. انتخاب Finish باید با شرایط محیطی و نیاز پروژه هماهنگ باشد.
وجود یک Finish در فیلتر سطح دسته به معنی معتبر بودن آن برای تمام Material × Grade × Sizeها نیست.
در بازار ایران اصطلاح «پیچ آلن سر استوانهای» برای محصولات متریک DIN 912 و ISO 4762 نیز استفاده میشود، اما آنها با ASME B18.3 یک سیستم استاندارد نیستند.
| مشخصه | ASME B18.3 | DIN 912 / ISO 4762 |
|---|---|---|
| سیستم | Imperial / Inch | Metric |
| نمونه قطر | #10 / 1/4" / 1/2" | M5 / M8 / M12 |
| بیان گام رزوه | TPI | Pitch (mm) |
| رزوه فعلی TTBOLT | UNC | شاخه زنده فعلی این صفحه نیست |
DIN 912 و ISO 4762 در این صفحه صرفاً برای مقایسه فنی ذکر میشوند و در ساختار زنده فعلی این دسته، زیرشاخه محصول مستقل نیستند.
داشتن حفره Hex Socket به معنی یکسان بودن Product Form نیست.
گل استوانهای؛ محصول فعلی این صفحه TTBOLT
گل گرد و کمارتفاع با هندسه متفاوت
گل سرخزینه برای نصب همسطح
پیچ مغزی بدون گل برای تثبیت قطعات
هر Product Form ابعاد، روش اندازهگیری و کاربرد متفاوتی دارد.
اشغال فضای جانبی کمتر نسبت به بسیاری از Hex Boltها
اعمال گشتاور از داخل Socket
مناسب قالب، فیکسچر، ماشینآلات و تجهیزات دقیق
امکان مونتاژ با Hex Key یا Hex Bit مناسب
Hex Socket هر قطر براساس جدول ابعادی ASME B18.3 تعیین میشود. ابزار باید دقیقاً با سایز Socket همان پیچ تطابق داشته باشد.
Hex Key کوچک یا بزرگتر از مقدار صحیح استفاده نشود.
لبههای فرسوده میتوانند Socket را گرد کنند.
در اتصالات حساس از Torque Tool مناسب استفاده شود.
در Socket Head Cap Screw معمولی، طول اسمی از زیر گل تا انتهای پیچ اندازهگیری میشود.
تمام پیچها الزاماً Full Thread نیستند و در طولهای بلندتر ممکن است بخشی از ساق بدون رزوه باشد.
طول اسمی از زیر گل تا انتهای پیچ
طول واقعی بخش رزوهشده همان واریانت
اگر طول درگیری رزوه در طراحی مهم است، Thread Length همان Diameter × Length باید از صفحه محصول بررسی شود.
صفحه هر واریانت TTBOLT اطلاعات فنی همان محصول را بهصورت مستقل نمایش میدهد.
ASME B18.3 و Socket Head Cap Screw
Head Diameter، Head Height و Hex Socket Size
Diameter، UNC، TPI، Direction و Thread Length
ASTM A574 Alloy Steel یا 18-8 Stainless
Finish و وزن نظری همان واریانت
برای سفارش دقیق بهتر است مشخصات محصول کامل اعلام شوند.
| نوع سفارش | نمونه مشخصات |
|---|---|
| فرمت سفارش | ASME B18.3 × Product Form × Diameter × Length × Thread × Material/Grade × Finish × Quantity |
| Alloy Steel | ASME B18.3 – Socket Head Cap Screw – 1/2" × 2" – UNC 13 TPI – ASTM A574 Alloy Steel – Black Oxide |
| Stainless | ASME B18.3 – Socket Head Cap Screw – 3/8" × 1-1/2" – UNC 16 TPI – 18-8 Stainless – Plain |
اگر پروژه استاندارد متریال دقیق، گواهی، عملیات سطحی یا الزامات تست مشخصی دارد، این موارد نیز باید در Purchase Order یا Specification ذکر شوند.
21 قطر و 165 ترکیب، محدوده کاتالوگ استاندارد فعلی TTBOLT است و به معنی محدود شدن دامنه ASME B18.3 یا ASTM A574 به این سایزها نیست.
در صورت نیاز به قطر، طول، Thread، متریال، Grade یا Finish خارج از کاتالوگ فعلی، امکان بررسی سفارش پروژهای وجود دارد.
ابعاد خارج از ترکیبهای استاندارد کاتالوگ
Thread Series یا TPI مطابق نقشه و Specification
بررسی استاندارد متریال متناسب با شرایط سرویس
Mechanical Test، Hardness، Chemical Analysis، MTC و سایر مدارک کیفی پروژه
الزامات فنی، تست، بازرسی، Finish و مدارک باید پیش از تولید در Specification یا Purchase Order پروژه مشخص شوند.
