در این صفحه می خواهیم محدوده کار تی تی بولت را به وسیله استانداردها مشخص کنیم. هر کار فنی به واسطه انجام کارهای استاندارد محصول قابل قبولی را به بازار مصرف ارایه می‌کند. تی تی بولت با اعمال استانداردهای جهانی و معتبر سعی در تولید محصولات باکیفیت دارد. تولید محصولات فولادی در بخش پیچ و مهره دارای استانداردهای متنوعی است که در مرور زمان استانداردهای کاملتری تدوین و گرد آوری می‌شوند. با قدیمی شدن استاندارد بهتر است شرکت تولید کننده از استانداردهای جدید برای ادامه تولید خود استفاده کند چرا که استانداردهای جدید معایب استانداردهای قبلی را کمتر و یا برطرف می‌کند.
استاندارد ASTM
استانداردهای ASTM برای پیچ ها
| ASTM A193 | Alloy steel and stainless steel bolting materials for high temperature or high pressure service. |
| فولادهای آلیاژی و استنلس استیل برای پیچ های مورد استفاده در دما و فشار بالا. | |
| ASTM A307 | Carbon steel bolts and studs, 60,000 psi tensile strength. |
| استاندارد پیچ و استادبولت در کشش 60000 پی اس آی. | |
| ASTM A320 | Alloy steel and stainless steel bolting materials for low temperature service. |
| استاندارد پیچ برای دماهای پایین (فولادهای سردکار). | |
| ASTM A325 | Structural bolts, steel, heat treated, 120/105 ksi minimum tensile strength. Replaced by ASTM F3125. |
| پیچ های ساختمانی , فولادی , عملیات حرارتی شده , جایگزین شده با ASTM F3125. | |
| ASTM A354 | Quenched and tempered alloy bolts, studs, and other externally threaded fasteners. |
| پیچ های آلیاژی ، پیچ های گل دار و استادبولت های رزوه دار خارجی. | |
| ASTM A449 | Quenched and tempered steel bolts and studs for general use. |
| پیچ های عملیات حرارتی شده برای موارد مصرف عمومی. | |
| ASTM A490 | Structural bolts, alloy steel, heat treated, 150 ksi minimum tensile strength. Replaced by ASTM F3125. |
| پیچ های ساختمانی با مقاومت 150 ksi. | |
| ASTM F593 | Stainless steel bolts, hex cap screws, and studs. |
| استاندارد پیچ های استنلس استیل و پیچ های شش گوش و استاد بولت ها. | |
| ASTM F1554 | Anchor bolts designed to anchor structural supports to concrete foundations. |
| استاندارد انکربولت های ساختمانی که در بتن مورد استفاده قرار می گیرد. | |
| ASTM F3125 | New, unified structural bolt specification replacing A325, A325M, A490, A490M, F1852, and F2280 |
| استاندارد پیچ های ساختمانی جایگزین شده با استاندارد های قدیمی. |
استانداردهای ریخته‌گری و فورج
| ASTM A47 | Ferritic malleable castings intended for general use. |
| استاندارد ریخته گری فلزات فریتی برای مصارف عمومی. | |
| ASTM A48 | Gray iron castings intended for general use. |
| استاندارد ریخته گری آهن خاکستری برای مصارف عمومی. | |
| ASTM A536 | Castings made of ductile iron, also called spheroidal or nodular iron. |
| استاندارد ریخته گری ساخته شده از آهن داکتیل. | |
| ASTM A668 | Untreated and heat-treated carbon and alloy steel forging for general industrial use. |
| استاندارد ریخته گری |
استانداردهای مهره
جدول زیر استانداردهای مهره، آبکاری، میلگرد، فلزات پایه و واشر را در یک فهرست جمع کرده است. ستون سمت چپ عنوان اصلی سند و ستون سمت راست دسته‌ی کاربرد آن را نشان می‌دهد.
| ASTM A194 | Carbon and alloy steel nuts for bolts for high pressure and high temperature service. |
|---|---|
| استاندارد مهره کربن استیل و استنلس استیل برای مهره های تحت فشار و دمای بالا | |
| ASTM A563 | Standard specification for carbon and alloy steel nuts. |
| استاندارد مهره | |
| ASTM F594 | Stainless steel nuts. |
| استاندارد مهره | |
| ASTM A153 | Zinc coating (hot dip) on iron and steel hardware. |
| استاندارد آیکاری | |
| ASTM B695 | Mechanically deposited zinc coatings on iron and steel. |
| استاندارد آیکاری | |
| ASTM F1941 | Electrodeposited coatings on threaded fasteners (Zinc plating). |
| استاندارد آیکاری | |
| ASTM F2329 | Zinc coating, hot dip, for bolts, screws, washers, nuts, and special threaded fasteners. |
| استاندارد آیکاری | |
| ASTM A615 | Deformed and plain carbon steel bars for concrete reinforcement. |
| استاندارد میلگرد | |
| ASTM A706 | Deformed and plain low alloy steel bars for concrete reinforcement with enhanced weldability. |
| استاندارد میلگرد | |
| ASTM A36 | Carbon steel shapes, plates, and bars in general structural purposes. |
| استاندارد فلزات | |
| ASTM A572 | High strength, low-alloy structural steel shapes, plates, and bars. |
| استاندارد فلزات | |
| ASTM A588 | High strength, low-alloy structural steel improved atmospheric corrosion resistance. |
| استاندارد فلزات | |
| ASTM F844 | Unhardened, general purpose, flat washers. |
| استاندارد واشرها | |
| ASTM F436 | Hardened steel washers. |
| استاندارد واشرها | |
| ASTM F959 | Compressible washer type direct tension indicators (DTIs) in diameters 1/2 to 1-1/2 inches |
| استاندارد واشرها | |
| ASTM F2437 | Compressible washer type direct tension indicators (DTIs) in diameters 1/4 to 2-1/2 inches |
| استاندارد واشرها |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| ASTM A193 | استاد بولت ASTM A193 | ✓ |
| ASTM A307 | استاندارد ASTM A307 | ✓ |
| ASTM A320 | استاندارد ASTM A320 | ✓ |
| ASTM A325 | استاندارد ASTM A325 | ✓ |
| ASTM F3125 | استاندارد ASTM F3125 | ✓ |
| ASTM A354 | استاندارد ASTM A354 | ✓ |
| ASTM A449 | استاندارد ASTM A449 | ✓ |
| ASTM A490 | استاندارد ASTM A490 | ✓ |
| ASTM F593 | استاندارد ASTM F593 | ✓ |
| ASTM F1554 | استاندارد ASTM F1554 | ✓ |
| ASTM A47 | استاندارد ASTM A47 | ✓ |
| ASTM A48 | استاندارد ASTM A48 | ✓ |
| ASTM A536 | استاندارد ASTM A536 | ✓ |
| ASTM A668 | استاندارد ASTM A668 | ✓ |
| ASTM A194 | مهره استاندارد ASTM A194 گرید 2H | ✓ |
| ASTM A563 | استاندارد ASTM A563 | ✓ |
| ASTM F594 | استاندارد ASTM F594 | ✓ |
| ASTM A153 | استاندارد ASTM A153 | ✓ |
| ASTM B695 | استاندارد ASTM B695 | ✓ |
| ASTM F1941 | استاندارد ASTM F1941 | ✓ |
| ASTM F2329 | استاندارد ASTM F2329 | ✓ |
| ASTM A615 | استاندارد ASTM A615 | ✓ |
| ASTM A706 | استاندارد ASTM A706 | ✓ |
| ASTM A36 | استاندارد ASTM A36 | ✓ |
| ASTM A572 | استاندارد ASTM A572 | ✓ |
| ASTM A588 | استاندارد ASTM A588 | ✓ |
| ASTM F844 | استاندارد ASTM F844 | ✓ |
| ASTM F436 | استاندارد ASTM F436 | ✓ |
| ASTM F959 | استاندارد ASTM F959 | ✓ |
| ASTM F2437 | استاندارد ASTM F2437 | ✓ |
از 30 استاندارد این فهرست، 30 مورد صفحه‌ی اختصاصی دارد.
نکته‌ی انتخاب
مهره قطعه‌ی مکمل پیچ است و انتخابش سه متغیر دارد: هم‌سایز بودن رزوه، کلاس استحکام مساوی یا بالاتر از عدد اول کلاس پیچ، و هم‌جنس بودن با پیچ و واشر. مهره ضعیف‌تر از پیچ باعث می‌شود رزوه‌ی مهره پیش از پیچ تسلیم شود — دقیقاً برعکس ترتیب ایمنی که در طراحی اتصال دنبال می‌شود.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
شماره‌ی استاندارد ASTM چه چیزی را می‌گوید
شماره‌ی استانداردهای ASTM تصادفی نیست و خواندن ساختار آن کمک می‌کند بدانید با چه نوع سندی طرف هستید. هر شماره با یک حرف شروع می‌شود که خانواده‌ی موضوعی را نشان می‌دهد:
| حرف | خانواده‌ی موضوعی | نمونه در همین صفحه |
|---|---|---|
| A | فلزات آهنی — فولاد، چدن و آلیاژهای پایه‌آهن | ASTM A193، ASTM A194، ASTM A563 |
| B | فلزات غیرآهنی و پوشش‌های مرتبط | ASTM B695 |
| E | روش‌های آزمون و اندازه‌گیری | — |
| F | اتصال‌دهنده‌ها و کاربردهای ویژه | ASTM F436، ASTM F593، ASTM F3125 |
پسوند M، سال نسخه و چیزی که در استعلام فراموش می‌شود
دو جزء دیگر در شماره‌ی کامل یک استاندارد ASTM وجود دارد که معمولاً در استعلام حذف می‌شوند و بعداً دردسر می‌سازند:
- حرف M در انتهای شماره — نشان‌دهنده‌ی نسخه‌ی متریک سند است. نوشتن
A193/A193Mیعنی هر دو نسخه‌ی اینچی و متریک مدنظرند؛ نوشتن فقطA193Mیعنی صرفاً نسخه‌ی متریک. - سال نسخه — استانداردها بازنگری می‌شوند. اگر مدارک پروژه به یک سال مشخص ارجاع می‌دهند، همان سال باید در سفارش و در گواهی بیاید.
در بولتینگ فرآیندی این جزئیات صوری نیستند: وقتی بازرس مدرک را با سفارش مقایسه می‌کند، نبودِ سال نسخه یا اشتباه بودن پسوند M می‌تواند دلیل رد محموله باشد.
استانداردهایی که جایگزین شده‌اند
در این فهرست چند سند وجود دارد که دیگر مسیر اصلی نیستند و کارشان به یک سند یکپارچه منتقل شده است. شناختن این نقشه از خرید اشتباه جلوگیری می‌کند:
| سند قدیمی | وضعیت امروز | توضیح |
|---|---|---|
| ASTM A325 / A325M | در ASTM F3125 ادغام شده | پیچ ساختمانی با استحکام متوسط؛ امروز به‌صورت گرید داخل F3125 تعریف می‌شود |
| ASTM A490 / A490M | در ASTM F3125 ادغام شده | پیچ ساختمانی با استحکام بالا؛ همان مسیر |
| ASTM F1852 | در ASTM F3125 ادغام شده | نسخه‌ی با کنترل کشش |
| ASTM F2280 | در ASTM F3125 ادغام شده | نسخه‌ی با کنترل کشش در رده‌ی بالاتر |
ASTM در برابر DIN و ISO
سه خانواده‌ی استاندارد در بازار ایران دیده می‌شوند و منطق هرکدام متفاوت است. مهم‌ترین تفاوت، چیزی است که هر خانواده تعریف می‌کند:
| خانواده | عمدتاً چه چیزی را تعریف می‌کند | واحد غالب |
|---|---|---|
| ASTM | جنس، عملیات حرارتی و خواص مکانیکی — شکل قطعه معمولاً از سند دیگری می‌آید | اینچ (با نسخه‌ی متریک M) |
| DIN | شکل و ابعاد قطعه؛ کلاس استحکام از سند جداگانه می‌آید | میلی‌متر |
| ISO | شکل و ابعاد در سطح بین‌المللی؛ جانشین تدریجی بسیاری از اسناد DIN | میلی‌متر |
پیامد عملی‌اش این است که یک قطعه‌ی ASTM با یک شماره کامل توصیف نمی‌شود. «ASTM A193 B7» جنس را می‌گوید ولی شکل و ابعاد را نه — آن‌ها از استانداردهای ابعادی می‌آیند. برعکس، «DIN 933 M12×60» شکل و ابعاد را می‌گوید ولی کلاس استحکام را نه.
انتخاب سریع بر اساس کاربرد
اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، این جدول مسیر را کوتاه می‌کند:
| کاربرد | مسیر استاندارد | مهره و واشر همراه |
|---|---|---|
| اتصال فلنجی در دما و فشار بالا | ASTM A193 برای استاد | مهره از ASTM A194 |
| سرویس دمای پایین | ASTM A320 برای استاد | مهره‌ی هم‌خانواده از ASTM A194 |
| اتصال ساختمانی فولادی | ASTM F3125 | مهره از ASTM A563 و واشر سخت از ASTM F436 |
| کاربرد عمومی و غیربحرانی | ASTM A307 | مهره از ASTM A563 |
| اتصال استنلس | ASTM F593 برای پیچ | مهره از ASTM F594 |
| مهار سازه در فونداسیون بتنی | ASTM F1554 | مهره و واشر مطابق مدارک پروژه |
ردیف‌های این جدول نقطه‌ی شروع‌اند، نه جایگزین مدارک مهندسی پروژه. انتخاب نهایی — به‌ویژه در سرویس ترش، دمای بالا یا بار دینامیکی — از روی متن استاندارد و محاسبات اتصال انجام می‌شود.
جمع‌بندی
خانواده‌ی ASTM بیش از هر چیز جنس و خواص را تعریف می‌کند؛ شکل و ابعاد قطعه معمولاً از سند دیگری می‌آید. حرف ابتدای شماره خانواده‌ی موضوعی را نشان می‌دهد (A برای فلزات آهنی، B برای غیرآهنی، F برای اتصال‌دهنده‌ها)، پسوند M نسخه‌ی متریک را مشخص می‌کند، و سال نسخه در مدارک پروژه اهمیت دارد.
در پیچ‌های ساختمانی، اسناد A325، A490، F1852 و F2280 در ASTM F3125 یکپارچه شده‌اند و برای سفارش جدید همان مرجع درست است. و در تمام موارد، یک اتصال کامل با چند سند تعریف می‌شود: پیچ یا استاد، مهره، واشر و پوشش — که همگی باید با هم هماهنگ سفارش شوند.
سوالات متداول
حرف اول شماره‌ی ASTM چه معنایی دارد؟
خانواده‌ی موضوعی سند را نشان می‌دهد: A برای فلزات آهنی، B برای غیرآهنی، E برای روش‌های آزمون و F برای اتصال‌دهنده‌ها.
پسوند M در A193/A193M یعنی چه؟
نسخه‌ی متریک سند. نوشتن هر دو یعنی هر دو نسخه مدنظرند و نوشتن فقط A193M یعنی صرفاً نسخه‌ی متریک.
ASTM A325 هنوز معتبر است؟
کارش به ASTM F3125 منتقل شده و امروز به‌صورت گرید داخل آن سند تعریف می‌شود. صفحه‌ی آن باقی است چون در مدارک موجود و در بازار هنوز با نام قدیمی ارجاع داده می‌شود.
تفاوت اصلی ASTM با DIN چیست؟
ASTM عمدتاً جنس و خواص را تعریف می‌کند و شکل از سند دیگری می‌آید؛ DIN عمدتاً شکل و ابعاد را تعریف می‌کند و کلاس استحکام از سند جداگانه می‌آید.
برای سفارش چه چیزهایی باید مشخص شود؟
شماره‌ی استاندارد همراه سال نسخه در صورت نیاز، سایز و طول، کلاس یا گرید، جنس، و پوشش هماهنگ با سایر اجزای اتصال.