آنچه در بازار «مهره شرکت نفتی» نامیده میشود، معمولاً مهره سنگین ششگوش مطابق استانداردهای ASTM است — مهرهای که روی استاد بولت فلنجهای فرآیندی بسته میشود.
مهرههای شش گوشی که طبق استاندارد ASTM A194 تولید میشوند، معروفترین مهرههایی هستند که در اتصال استاد بولتها استفاده میشوند. این دسته از مهرهها از لحاظ وزنی سنگینتر هستند و به آنها مهرههای سنگین، گوشت دار یا HEAVY نیز میگویند. متریال استفاده شده، نوع آبکاری، ضخامت مهره، ریزی و درشتی دندهها هریک به تفکیک در استانداردها مشخص شده و دردسترس میباشد. جنس، گرید، و آبکاری مهره با جنس، گرید و آبکاری استاد بولت باید هماهنگی داشته باشد. این استاندارد فولادهای کربنی و فولادهای آلیاژی و استنلس استیل را در بر میگیرد. مهره با استاندارد ASTM A194 که به مهره شش گوش شرکت نفتی معروف است برای استفاده در اتصالاتی که در فشار بالا یا حرارت بالا قرار خواهند گرفت، طراحی شدهاند و در سایزهای ¼ تا 4 اینچ و در سیستم متریک M6 تا M100 تولید میشوند. گریدهای رایج این استاندارد 2H و 2HM و 4 و 8 (ضد زنگ ) و 8M استنلس استیل است. این مهرهها تنسایل بالاتری دارند و گریدهای مختلف این مهره به دلیل انجام عملیات حرارتی گرمایش و سرمایش سریعی که انجام میگیرد، در برابر فشار وحرارت مقاومت بیشتری از خود نشان میدهند. مهرههای استاندارد ASTM A194 قابلیت کاربری به جای مهرههای استاندارد ASTM A 563 DH را دارند. ترکیب شیمایی گریدهای 7m , 7 , 2hm , 2h , 2 , 4 این مهرهها با یکدیگر تشابه زیادی دارند وتمایز اصلی آنها در عملیات حرارتی صورت گرفته در آنهاست. گریدهای 8 و 8m استنلس استیل هستند ودرصد بالایی از نیکل وکروم در آنها به کار گرفته شدهاست.
تی تی بولت تامین کننده مهره با استاندارد ASTM A 194 در گریدهای پرمصرف آماده همکاری با شرکتهای صنعتی است. شما میتوانید از بخش تماس با ما یا ثبت سفارش اینترنتی نیاز خود را اعلام نمایید تا کارشناسان در اصرع وقت پاسخگوی درخواست شما باشند.
«سنگین» یعنی چه؟
سنگین به ابعاد اشاره دارد نه وزن: آچارخور و ارتفاع این مهره از مهرهی معمولی همسایز بیشتر است.
- ارتفاع بیشتر → دورهای رزوهی بیشتری بار را تقسیم میکنند.
- آچارخور بزرگتر → سطح تکیهگاه بیشتر، پس مهره زیر پیشتنیدگی بالا در فلنج فرو نمیرود.
در اتصال فلنجی که باید آببندی را در فشار و دما نگه دارد، هر دو ویژگی لازماند.
کدام استاندارد؟
| استاندارد | کاربرد | گرید متداول |
|---|---|---|
| ASTM A194 | فلنج فرآیندی، دما و فشار بالا | 2H با استاد B7 |
| ASTM A563 | اتصالات ساختاری | DH با پیچ A325/A490 |
| ASTM F594 | استنلس | بر اساس آلیاژ |
در سفارش، ذکر «مهره شرکت نفتی» کافی نیست. استاندارد، گرید، سایز، سری رزوه و پوشش باید مشخص شوند.
نکات خرید
- هماهنگی با استاد: گرید مهره باید با گرید استاد و شرایط سرویس بخواند؛ مدارک پروژه تعیینکننده است.
- علامت گرید روی هر مهره خوانا باشد.
- گواهی کارخانه با شماره ذوب همراه محموله.
- اقلام گالوانیزه: رزوه باید پس از پوشش اضافهتراشی شده و روانکاری شده باشد.
- سری رزوه: تا یک اینچ UNC و بالاتر 8UN.
«سنگین» یعنی چه — با عدد
در متن بالا آمد که «سنگین» به ابعاد اشاره دارد نه وزن. جدولهای زیر همین را با عدد نشان میدهند: مهرهی سنگین ششگوش ASTM A194 در برابر مهرهی ششگوش معمولی با هندسهی ASME B18.2.2، در سایزهای مشترک:
| سایز | سنگین — آچارخور | معمولی — آچارخور |
|---|---|---|
| 1 | 1.625 | 1.5 |
| 2 | 3.125 | — |
| 3 | 4.625 | — |
| 4 | 6.125 | — |
| 1/2 | 0.875 | 0.75 |
| 1/4 | — | 0.438 |
| 3/4 | 1.25 | 1.125 |
| 3/8 | — | 0.562 |
| 5/8 | 1.0625 | 0.938 |
| 7/8 | 1.4375 | 1.312 |
| 1-1/2 | 2.375 | 2.25 |
| 1-1/4 | 2 | 1.875 |
| 1-1/8 | 1.8125 | 1.688 |
| 1-3/4 | 2.75 | — |
| 1-3/8 | 2.1875 | 2.062 |
| 1-5/8 | 2.5625 | — |
| 1-7/8 | 2.9375 | — |
| 2-1/2 | 3.875 | — |
| 2-1/4 | 3.5 | — |
| 2-3/4 | 4.25 | — |
| 3-1/2 | 5.375 | — |
| 3-1/4 | 5 | — |
| 3-3/4 | 5.75 | — |
| 5/16 | — | 0.5 |
| 7/16 | — | 0.688 |
| 9/16 | — | 0.875 |
همهی اعداد بر حسب اینچ و از کاتالوگهای تأییدشدهی تیتیبولت خوانده شدهاند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
| سایز | سنگین — ارتفاع | معمولی — ارتفاع |
|---|---|---|
| 1 | 0.984375 | 0.887 |
| 2 | 1.96875 | — |
| 3 | 2.953125 | — |
| 4 | 3.9375 | — |
| 1/2 | 0.484375 | 0.448 |
| 1/4 | — | 0.226 |
| 3/4 | 0.734375 | 0.665 |
| 3/8 | — | 0.337 |
| 5/8 | 0.609375 | 0.559 |
| 7/8 | 0.859375 | 0.776 |
| 1-1/2 | 1.46875 | 1.317 |
| 1-1/4 | 1.21875 | 1.094 |
| 1-1/8 | 1.109375 | 0.999 |
| 1-3/4 | 1.71875 | — |
| 1-3/8 | 1.34375 | 1.206 |
| 1-5/8 | 1.59375 | — |
| 1-7/8 | 1.84375 | — |
| 2-1/2 | 2.453125 | — |
| 2-1/4 | 2.203125 | — |
| 2-3/4 | 2.703125 | — |
| 3-1/2 | 3.4375 | — |
| 3-1/4 | 3.1875 | — |
| 3-3/4 | 3.6875 | — |
| 5/16 | — | 0.273 |
| 7/16 | — | 0.385 |
| 9/16 | — | 0.496 |
همهی اعداد بر حسب اینچ و از کاتالوگهای تأییدشدهی تیتیبولت خوانده شدهاند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
سه استاندارد، یک ابعاد، سه مادهی متفاوت
در فهرست بالا سه استاندارد ASTM آمده است و پرسش طبیعی این است که تفاوتشان در چیست. مقایسهی کاتالوگها پاسخ روشنی میدهد:
| سایز | ASTM A194 | ASTM A563 | ASTM F594 |
|---|---|---|---|
| 1 | 1.625 | 1.625 | 1.625 |
| 2 | 3.125 | — | — |
| 3 | 4.625 | — | — |
| 4 | 6.125 | — | — |
| 1/2 | 0.875 | 0.875 | 0.875 |
| 3/4 | 1.25 | 1.25 | 1.25 |
| 5/8 | 1.0625 | 1.0625 | 1.0625 |
| 7/8 | 1.4375 | 1.4375 | 1.4375 |
| 1-1/2 | 2.375 | 2.375 | 2.375 |
| 1-1/4 | 2 | 2 | 2 |
| 1-1/8 | 1.8125 | 1.8125 | 1.8125 |
| 1-3/4 | 2.75 | — | — |
| 1-3/8 | 2.1875 | 2.1875 | 2.1875 |
| 1-5/8 | 2.5625 | — | — |
| 1-7/8 | 2.9375 | — | — |
| 2-1/2 | 3.875 | — | — |
| 2-1/4 | 3.5 | — | — |
| 2-3/4 | 4.25 | — | — |
| 3-1/2 | 5.375 | — | — |
| 3-1/4 | 5 | — | — |
| 3-3/4 | 5.75 | — | — |
همهی اعداد بر حسب اینچ و از کاتالوگهای تأییدشدهی تیتیبولت خوانده شدهاند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
در هر ۹ سایز مشترک، هر سه عدد یکسان است. یعنی این سه سند دربارهی ابعاد با هم اختلافی ندارند و همگی روی همان هندسهی مهرهی سنگین ششگوش بنا شدهاند. آنچه آنها را از هم جدا میکند جنس و شرایط سرویس است:
| استاندارد | دامنه | کجا خواسته میشود |
|---|---|---|
| ASTM A194 | مهرههای فولادی و استنلس برای دما و فشار بالا | اتصال فلنجی پالایشگاه، نیروگاه و خطوط فرآیندی؛ جفت متعارف استاد A193 B7 |
| ASTM A563 | مهرههای فولادی کربنی و آلیاژی برای کاربرد عمومی و سازهای | سازهی فولادی و اتصالات صنعتی عمومی |
| ASTM F594 | مهرههای استنلس | محیط خورنده؛ همراه پیچ استنلس |
چرا نام بازاری خطرناک است
«مهره شرکت نفتی» یک نام بازاری است، نه یک مشخصه. دو فروشنده میتوانند با همین نام دو چیز متفاوت بفروشند و هر دو هم فکر کنند درست عمل کردهاند. آنچه باید در سفارش بیاید:
- شمارهی استاندارد — مثلاً ASTM A194.
- گرید — مثلاً 2H؛ بدون گرید، سفارش کامل نیست چون این استاندارد دهها نماد گرید دارد.
- قطر و سری رزوه — و توجه کنید که در این خانواده تا یک اینچ UNC و از ۱⅛ اینچ به بالا سری 8UN است.
- پوشش — هماهنگ با استاد؛ مهره باید متناسب با پوشش، بازتر رزوه شده باشد.
- الزامات گواهی — گواهی آزمون مواد و علامتگذاری روی قطعه.
توضیح کامل سریهای رزوه در صفحهی دندههای اینچی و جدول ابعاد کامل مهره در صفحهی استاندارد ASTM A194 آمده است.
چرا ارتفاع و آچارخور بیشتر، در اتصال فلنجی لازم است
در یک اتصال فلنجی، کار مهره فقط «نگهداشتن» نیست؛ باید نیرویی را تحمل کند که واشر فلنج را میفشارد و آببندی میسازد. هر دو ویژگی مهرهی سنگین مستقیماً به همین برمیگردد:
- ارتفاع بیشتر ← دورهای رزوهی بیشتری بار را تقسیم میکنند. توزیع بار میان دندانهها یکنواخت نیست و دندانههای نزدیک نشیمن بیشترین سهم را میبرند؛ ارتفاع بیشتر این تمرکز را کمتر میکند.
- آچارخور بزرگتر ← سطح نشیمن بزرگتر، پس فشار موضعی روی فلنج یا واشر کمتر است و مهره زیر پیشتنیدگی بالا در سطح فرو نمیرود.
- و یک مزیت اجرایی: سطح تماس بیشتر با آچار یعنی در گشتاور بالا گوشههای مهره کمتر گرد میشوند — و در فلنج، گشتاورها بالا هستند.
اشتباهات رایج در سفارش
- نوشتن فقط «مهره شرکت نفتی». نام بازاری است و هر تأمینکننده تفسیر خودش را دارد.
- نوشتن «ASTM A194» بدون گرید. این استاندارد دهها نماد گرید دارد.
- تهیهی بوکس از روی جدول مهرهی معمولی. آچارخور مهرهی سنگین یکهشتم اینچ بزرگتر است.
- خواستن رزوهی UNC در قطرهای بالای یک اینچ. آنچه استاندارد تعریف کرده 8UN است.
- ترکیب مهرهی فولادی با استاد استنلس. در محیط خورنده دو جنس متفاوت رفتار متفاوتی دارند.
- سفارش پوشش برای استاد و نه برای مهره. نتیجه، مهرهای است که روی استاد نمیرود.
«سنگین» در مهره یعنی چه؟
به ابعاد اشاره دارد نه وزن. آچارخور مهرهی سنگین در هر سایز مشترک یکهشتم اینچ بزرگتر از مهرهی معمولی است و ارتفاعش هم بیشتر.
آیا بوکس مهرهی معمولی روی آن میرود؟
نه. سایز بوکس باید از جدول همین خانواده گرفته شود، وگرنه سر کار معلوم میشود.
تفاوت A194 و A563 و F594 در ابعاد است؟
نه. در هر ۹ سایز مشترک آچارخور هر سه یکسان است. تفاوت در جنس و شرایط سرویس است: A194 برای دما و فشار بالا، A563 برای کاربرد عمومی و سازهای، F594 برای استنلس.
چرا نام بازاری برای سفارش کافی نیست؟
چون «مهره شرکت نفتی» یک مشخصه نیست. شمارهی استاندارد، گرید، قطر، سری رزوه، پوشش و الزامات گواهی باید مشخص شوند.
رزوه در قطرهای بزرگ چیست؟
تا یک اینچ UNC و از ۱⅛ اینچ به بالا سری 8UN با هشت دور ثابت در اینچ.
جمعبندی
آنچه در بازار «مهره شرکت نفتی» نامیده میشود، مهرهی سنگین ششگوش مطابق استانداردهای ASTM است. «سنگین» به ابعاد اشاره دارد: کاتالوگها نشان میدهند آچارخور آن در هر سایز مشترک یکهشتم اینچ بزرگتر از مهرهی معمولی است و ارتفاعش هم بیشتر — دو ویژگیای که در اتصال فلنجی پیشتنیده هر دو لازماند.
و نکتهای که مقایسهی کاتالوگها روشن کرد: ASTM A194، A563 و F594 در تمام سایزهای مشترک ابعاد یکسانی دارند؛ آنچه آنها را جدا میکند جنس و شرایط سرویس است، نه اندازه. به همین دلیل سفارش با نام بازاری کافی نیست — شمارهی استاندارد، گرید، قطر، سری رزوه، پوشش و الزامات گواهی باید یکجا مشخص شوند.
سوالات متداول
مهره شرکت نفتی چیست؟
نام بازاری مهره سنگین ششگوش، معمولاً مطابق ASTM A194.
«سنگین» یعنی وزن بیشتر؟
خیر، یعنی آچارخور و ارتفاع بیشتر از مهره معمولی همسایز.
مهره متناسب با استاد B7 کدام است؟
بهطور متعارف A194 گرید 2H.
در سفارش چه باید مشخص شود؟
استاندارد، گرید، سایز، سری رزوه و پوشش.