در این بخش پیچ‌های واشردار و موارد مصرف این نوع پیچ‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.
پیچ‌های واشردار برای این منظور تولید می‌شوند که در جایی از کار حتما باید پیچ مربوطه واشر داشته باشد و سرعت انجام کارهم باید بالا باشد. در این صورت مناسب است که از پیچ واشردار استفاده کنیم. تا با این کار از استفاده شدن واشر در کار اطمینان حاصل کنیم و زمان جاگذاری واشر روی تک تک پیچ‌ها را ذخیره کنیم. به این ترتیب پیچ واشر دار کارایی خود را نشان می هد. در واقع این پیچ ضریب اطمینان مصرف را به شدت بالا می برد و از خطاهای انسانی جلوگیری می نمایید.
پیچ‌های دوسو واشردار خودکار و پیچ واشردار استوانه ای دوسو را در جدول زیر مشاهده می کنید.
| DIN 6900-2-1990 | DIN EN ISO 10510(S3)-2011 |
|---|---|
 | -2011/DIN EN ISO 10510(S3)-2011.jpg) |
پیچ‌های چهارسو واشردار خودکار و پیچ‌های واشردار استوانه ای را در جدول زیر مشاهده می کنید.
| DIN 6900-1-1990 | DIN 6901-1990 | DIN EN ISO 10510(S2)-2011 |
|---|---|---|
 |  | -2011/DIN EN ISO 10510(S2)-2011.jpg) |
| DIN EN ISO 10644-1998 | DIN EN ISO 10644-2009 | |
 |  |
پیچ‌های آچارخور و واشردار برای کارهای نسبتا سنگین در جدول زیر نشان داده شده‌است. به علت اینکه به این پیچ‌ها فشار بیشتری هنگام بسته شدن می‌آید گل پیچ آچارخور طراحی شده و واشر با پیچ متصل شده تا هنگام استفاده یا باز و بست کردن احتمالی پیچ‌ها واشر همچنان روی پیچ قرار داشته باشد. کاربرد پیچ‌های واشردار در خطوط تولید نمایان می‌شود انجا که چندین کارگر مشغول به ساختن کالا روی خط تولید هستند و سرعت عمل در کار مهم است پیچ‌های واشردار به کمک می آیند.
| DIN 6900-1-1990-1 | DIN EN ISO 10510(S1)-2011 |
|---|---|
 | -2011/DIN EN ISO 10510(S1)-2011.jpg) |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 690021990 | — | — |
| DIN ENISO10510 | — | — |
| DIN 690011990 | — | — |
| DIN 69011990 | — | — |
| DIN ENISO106441998 | — | — |
| DIN ENISO106442009 | — | — |
| DIN 6900119901 | — | — |
نکته‌ی انتخاب
واشر بار را روی سطح بزرگ‌تری پخش می‌کند و از سطح قطعه در برابر چرخش مهره محافظت می‌کند. سه چیز را در انتخابش ببینید: قطر خارجی متناسب با جنس قطعه، سختی متناسب با کلاس پیچ، و هم‌جنس بودن با پیچ و مهره برای پرهیز از خوردگی گالوانیکی.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
واشر چطور روی پیچ می‌ماند و نمی‌افتد
ویژگی اصلی پیچ واشردار که متن بالا به آن اشاره کرده — «واشر همچنان روی پیچ قرار داشته باشد» — نتیجه‌ی یک ترفند ساده در تولید است. در یک پیچ معمولی، رزوه با نورد روی میله‌ای ساخته می‌شود که قطرش تقریباً برابر قطر متوسط رزوه است؛ فلز جابه‌جا می‌شود و قله‌های رزوه از قطر اولیه‌ی میله بیرون می‌زنند. در پیچ واشردار:
- واشر پیش از نورد رزوه، روی میله‌ی خام انداخته می‌شود. سوراخ واشر از قطر میله‌ی خام بزرگ‌تر است، پس راحت رد می‌شود.
- سپس رزوه نورد می‌شود و قطر خارجی رزوه از قطر میله‌ی خام بزرگ‌تر می‌شود.
- حالا سوراخ واشر از قطر رزوه کوچک‌تر است. واشر روی ساق آزاد می‌چرخد ولی از روی رزوه رد نمی‌شود.
منطق قطر میله‌ی پیش از نورد در مقاله‌ی جدول قطرهای زیر کار در رولینگ آمده است. نتیجه‌ی عملی این روش: واشر پیچ واشردار را نمی‌شود جدا کرد یا عوض کرد. اگر واشر آسیب ببیند، کل مجموعه تعویض می‌شود.
چرا خط تولید پیچ واشردار می‌خواهد
متن بالا دلیل اصلی را گفته است: سرعت و حذف خطای انسانی. این مزیت در عمل از چند جا می‌آید:
- یک قطعه به‌جای دو قطعه: کارگر یا ربات یک قطعه برمی‌دارد، نه دو. در هزاران اتصال در روز، این تفاوت محسوس است.
- واشر فراموش نمی‌شود: در مونتاژ دستی، جا ماندن واشر زیر یک پیچ از میان صدها پیچ، رایج و تقریباً غیرقابل‌کنترل است. در پیچ واشردار چنین خطایی ممکن نیست.
- واشر نادرست گذاشته نمی‌شود: جنس، ضخامت و قطر واشر در کارخانه انتخاب شده است.
- تغذیه‌ی خودکار: دستگاه‌های پیچ‌بندی خودکار با قطعه‌ی یکپارچه ساده‌تر کار می‌کنند؛ واشر جدا در شیلنگ تغذیه گیر می‌کند.
- کمتر گم می‌شود: در تعمیرات، واشری که از پیچ جدا نمی‌شود در موتورخانه یا زیر دستگاه نمی‌افتد.
کدام واشر روی پیچ؟
پیچ واشردار با چند نوع واشر ساخته می‌شود و انتخاب آن همان منطق انتخاب واشر جداگانه را دارد:
| نوع واشر | کار اصلی | نکته |
|---|---|---|
| واشر تخت | پخش فشار سر، محافظت سطح | رایج‌ترین؛ در ISO 10644 سختی واشر با کلاس پیچ هماهنگ می‌شود |
| واشر فنری مارپیچ | مقداری ذخیره‌ی فنری در پیچ‌های کوچک | در پیش‌تنیدگی بالا تخت می‌شود و اثرش محدود است |
| واشر مخروطی | حفظ بخشی از نیرو در برابر نشست | برای پیچ‌های پرمقاومت مناسب‌تر از فنری مارپیچ |
| دو واشر (تخت و فنری) | ترکیب دو کارکرد | در برخی استانداردهای خانواده‌ی DIN 6900 |
برای رفتار هر نوع واشر در اتصال، استانداردهای DIN برای واشرها، واشر فنری DIN 127 و واشرهای فنری بشقابی را ببینید.
استانداردهای فهرست به زبان ساده
- DIN 6900 خانواده‌ی قدیمی آلمانی پیچ‌های ماشینی واشردار است که در چند بخش، شکل سر و نوع واشر را پوشش می‌دهد.
- ISO 10644 جانشین بین‌المللی برای پیچ با واشر تخت است. تفاوت مهمی که این استاندارد روشن کرده: سختی واشر تخت باید با کلاس پیچ هماهنگ باشد، تا واشر نرم زیر پیچ پرمقاومت فرو نرود.
- DIN 6901 و ISO 10510 به پیچ‌های خودکار واشردار مربوط‌اند — پیچ‌هایی که رزوه‌ی خودکار دارند و در ورق فلزی بسته می‌شوند. متن بالا انواع دوسو، چهارسو و آچارخور این خانواده را جدا کرده است.
هنگام سفارش، سه چیز را مشخص کنید: نوع پیچ (ماشینی یا خودکار)، نوع درایو و سر، و نوع واشر. «پیچ واشردار M6» به‌تنهایی می‌تواند ده‌ها محصول مختلف باشد.
گشتاور بستن و استفاده‌ی دوباره
پیچ واشردار با همان منطق پیچ و واشر جداگانه بسته می‌شود، با دو تفاوت کوچک:
- اصطکاک زیر سر: واشر اسیر بین سر و قطعه است و سر پیچ روی واشر می‌چرخد، نه روی قطعه. ضریب اصطکاک زیر سر به جنس و پوشش واشر بستگی دارد؛ اگر پیچ واشردار جای پیچ و واشر جداگانه را می‌گیرد، گشتاور بستن را با توصیه‌ی سازنده‌ی مجموعه کنترل کنید.
- واشر فنری روی پیچ واشردار همان محدودیت واشر فنری جداگانه را دارد: در پیش‌تنیدگی بالا تخت می‌شود و قفل واقعی نیست.
درباره‌ی استفاده‌ی دوباره: پیچ واشردار با واشر تخت را، اگر رزوه و واشر سالم‌اند، می‌شود مانند هر پیچ معمولی دوباره بست. ولی نسخه‌های با واشر فنری یا دندانه‌دار، مثل خود آن واشرها، پس از یک بار بستن بخشی از خاصیتشان را از دست می‌دهند؛ در اتصالات مهم، آن‌ها را نو کنید.
پیچ واشردار در تعمیرات
وقتی دستگاهی در کارخانه با پیچ واشردار مونتاژ شده و در تعمیر، پیچ معمولی و واشر جداگانه جایش گذاشته می‌شود، سه چیز را کنترل کنید: قطر خارجی واشر جایگزین با واشر اسیر اصلی برابر باشد (به‌ویژه روی ورق نازک یا پلاستیک)، سختی واشر با کلاس پیچ بخواند، و طول پیچ با ضخامت واشر جداگانه هماهنگ شود. پیچ واشردار اصلی با همان طول اسمی، ممکن است واشر نازک‌تری داشته باشد و پیچ جایگزین کمی کوتاه‌تر درگیر شود.
محدودیت‌ها
- واشر قابل تعویض نیست. اگر در طراحی واشر بزرگ‌تر یا سخت‌تری لازم شد، پیچ واشردار استاندارد آن را ندارد.
- طول رزوه تا زیر واشر نمی‌رسد. چون واشر باید روی بخش صاف ساق آزاد بچرخد، یک فاصله‌ی کوتاه بدون رزوه زیر سر لازم است. در قطعات خیلی نازک که پیچ باید تا زیر سر رزوه داشته باشد، این نکته را کنترل کنید.
- پوشش پس از مونتاژ: پیچ و واشر معمولاً با هم پوشش داده می‌شوند. سطح زیر واشر ممکن است پوشش کمتری بگیرد؛ در محیط خورنده، این ناحیه را در نظر داشته باشید.
- قیمت: پیچ واشردار گران‌تر از پیچ و واشر جداگانه است. صرفه‌ی آن در زمان مونتاژ و کاهش خطاست، نه در قیمت قطعه.
جمع‌بندی
پیچ واشردار با یک ترفند تولیدی ساخته می‌شود: واشر پیش از نورد رزوه روی میله‌ی خام انداخته می‌شود و پس از نورد، رزوه‌ی بزرگ‌تر مانع بیرون آمدنش است. مزیتش سرعت مونتاژ و حذف خطای جا ماندن یا اشتباه گرفتن واشر است، و محدودیتش اینکه واشر را نمی‌شود عوض کرد. در سفارش، نوع پیچ، سر و درایو و نوع واشر را جداگانه مشخص کنید.
سوالات متداول
چرا واشر پیچ واشردار نمی‌افتد؟
چون واشر پیش از نورد رزوه روی میله‌ی خام انداخته می‌شود و رزوه‌ی نوردشده از سوراخ واشر بزرگ‌تر است.
آیا می‌توان واشر پیچ واشردار را عوض کرد؟
خیر؛ واشر روی پیچ اسیر است و اگر آسیب ببیند، کل مجموعه تعویض می‌شود.
تفاوت ISO 10644 و ISO 10510 چیست؟
ISO 10644 برای پیچ ماشینی با واشر تخت و ISO 10510 برای پیچ خودکار واشردار است.
پیچ واشردار چه مزیتی در خط تولید دارد؟
یک قطعه به‌جای دو قطعه، حذف خطای جا ماندن واشر و سازگاری بهتر با تغذیه‌ی خودکار.
چرا سختی واشر در پیچ واشردار مهم است؟
چون واشر نرم زیر پیچ پرمقاومت فرو می‌رود و بخشی از پیش‌تنیدگی از دست می‌رود.