واشرهای فنری بشقابی، قطعه فلزهای حلقوی هستند که سطح آنها محدب است و به همین علت خاصیت فنریت دارند و به آنها واشرهای بشقابی فنری گفته میشود. واشرها برای محکم بسته شدن و اتصالات و تقویت پایداری اتصال استفاده میشود. بسته به کاربرد هر واشر شکل و طرح آنها متفاوت است. برای مثال واشرهای دنده دار به گونه بهتری از لغزش اتصال جلوگیری میکند. واشرهای فنلری روشهای تولید متنوعی دارند که یکی از آنها میتواند برش دادن قطعات دایره ای از ورقه مورد نظر و پانچ کردان آنها باشد. پرکاربردترین استاندارد این واشرها DIN6796 و Din6908 میباشد. جنس متریال آنها از فولاد فنری و استنلس استیل A2 , A4 است. این واشرها در گریدهای 8.8 , 10.9 استفاده میشود. سایز اسمی آنها از 2mm تا 31mm است.سایز اسمی به معنای قطر دهانه واشر است. برخی از استانداردهای این واشر دقت بیشتر در تولید دارند و علاوه بر قطر دهانه و قطر کل نیاز به ضخامت هم دارند. برای نمونه میتوان به DIN2093 اشاره کرد. آبکاری این واشرها اصولا از جنس داکرومات و گالوانیزه است. تی تی بولت قادر به تامین واشرهای شما با متریال و آبکاری مورد نظر شما میباشد.
| DIN 2093(A)-2013 | DIN 2093(B)-2013 | DIN 2093(C)-2013 |
|---|---|---|
-2013/DIN 2093(A)-2013.jpg) | -2013/DIN 2093(B)-2013.jpg) | -2013/DIN 2093(C)-2013.jpg) |
| DIN 6795 | DIN 6796-1987 | DIN 6796-2009 |
 |  |  |
| DIN 6908-1990 | DIN 6908-1995 | DIN 9025 |
 |  |  |
| DIN 9025-1 | DIN 9250(S) | DIN 9250(SS) |
 | /DIN 9250(S).jpg) | /DIN 9250(SS).jpg) |
| DIN 9250(VS) | DIN 9250(VSS) | DIN EN 16983(A)-2017 |
/DIN 9250(VS).jpg) | /DIN 9250(VSS).jpg) | -2017/DIN EN 16983(A)-2017.jpg) |
| DIN EN 16983(B)-2017 | DIN EN 16983(C)-2017 | |
-2017/DIN EN 16983(B)-2017.jpg) | -2017/DIN EN 16983(C)-2017.jpg) |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیفهایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحهی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 6796 | واشر فنری مخروطی | — |
| DIN 6908 | — | — |
| DIN 2093 | واشر فنری بشقابی سری A | — |
| DIN 6795 | — | — |
| DIN 67961987 | — | — |
| DIN 67962009 | — | — |
| DIN 69081990 | — | — |
| DIN 69081995 | — | — |
| DIN 9025 | — | — |
| DIN 90251 | — | — |
| DIN 9250 | — | — |
| DIN EN16983 | — | — |
نکتهی انتخاب
واشر بار را روی سطح بزرگتری پخش میکند و از سطح قطعه در برابر چرخش مهره محافظت میکند. سه چیز را در انتخابش ببینید: قطر خارجی متناسب با جنس قطعه، سختی متناسب با کلاس پیچ، و همجنس بودن با پیچ و مهره برای پرهیز از خوردگی گالوانیکی.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفتوبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخهی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیهی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تیتیبولت تماس بگیرید.
دو خانواده در یک صفحه: واشر فنری مخروطی و فنر بشقابی
فهرست این صفحه دو گروه را کنار هم آورده است که شکلشان شبیه است — حلقهای با سطح مخروطی — ولی کارشان فرق دارد:
- واشر فنری مخروطی (DIN 6796، DIN 6908): زیر سر پیچ یا مهره مینشیند و وقتی پیچ کاملاً بسته شود، تخت میشود. کارش این است که اگر اتصال کمی نشست کند — مثلاً پوشش زیر سر فشرده شود یا سطوح جا بیفتند — با کمی باز شدن، بخشی از نیروی بستن را حفظ کند.
- فنر بشقابی (DIN 2093 و جانشین آن EN 16983): یک فنر واقعی با منحنی نیرو-جابهجایی مشخص. در مکانیزمها، شیرها، کلاچها و قالبها به کار میرود و نباید تا تخت شدن فشرده شود.
این تفاوت مهم است: واشر فنری مخروطی برای تخت شدن طراحی شده، فنر بشقابی برای کار کردن در محدودهی مشخصی از جابهجایی.
واشر فنری مخروطی DIN 6796: ذخیرهی فنری زیر پیچ
ابعاد DIN 6796 در کاتالوگ تأییدشدهی تیتیبولت هست. ستون آخر جدول زیر محاسبهی سادهای است که کل کار این واشر را توضیح میدهد: کورسی که واشر تا تخت شدن طی میکند.
| سایز | قطر داخلی d1 | قطر خارجی d2 | ضخامت s | ارتفاع آزاد h | کورس تا تخت شدن h − s |
|---|---|---|---|---|---|
| M4 | 4.3 | 9 | 1 | 1.3 | 0.3 |
| M5 | 5.3 | 11 | 1.2 | 1.55 | 0.35 |
| M6 | 6.4 | 14 | 1.5 | 2 | 0.5 |
| M8 | 8.4 | 18 | 2 | 2.6 | 0.6 |
| M10 | 10.5 | 23 | 2.5 | 3.2 | 0.7 |
| M12 | 13 | 29 | 3 | 3.95 | 0.95 |
| M16 | 17 | 39 | 4 | 5.25 | 1.25 |
| M20 | 21 | 45 | 5 | 6.4 | 1.4 |
| M24 | 25 | 56 | 6 | 7.75 | 1.75 |
| M30 | 31 | 70 | 7 | 9.2 | 2.2 |
قطرها، ضخامت و ارتفاع آزاد از کاتالوگ تأییدشدهی DIN 6796 خوانده شدهاند؛ ستون آخر تفاضل سادهی ارتفاع آزاد و ضخامت است.
این کورس — در M10 کمتر از یک میلیمتر — همان ذخیرهای است که اتصال در برابر نشست دارد. اگر پس از بستن، سطوح زیر سر بهاندازهی چند صدم میلیمتر جا بیفتند، پیچ بدون واشر بخش بزرگی از پیشتنیدگیاش را از دست میدهد؛ با واشر مخروطی، واشر کمی باز میشود و نیرو را نگه میدارد. متن بالا درست گفته که این واشرها با پیچهای ۸٫۸ و ۱۰٫۹ به کار میروند: DIN 6796 دقیقاً برای همین پیچهای پرمقاومت ساخته شده، برخلاف واشر فنری مارپیچ DIN 127 که زیر پیشتنیدگی بالا کاراییاش را از دست میدهد.
فنر بشقابی DIN 2093: سری A، B و C
فنرهای بشقابی DIN 2093 در سه سری تعریف شدهاند که با نسبت ابعادشان از هم جدا میشوند. کاتالوگ ما فقط سری A را دارد — سختترین سری، با دیوارهی نسبتاً ضخیم:
| De | Di | ضخامت t | ارتفاع آزاد l0 | ارتفاع مخروط h0 = l0 − t | h0 / t | De / t |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 10 | 5.2 | 0.5 | 0.75 | 0.25 | 0.5 | 20 |
| 16 | 8.2 | 0.9 | 1.25 | 0.35 | 0.39 | 17.8 |
| 20 | 10.2 | 1.1 | 1.55 | 0.45 | 0.41 | 18.2 |
| 25 | 12.2 | 1.5 | 2.05 | 0.55 | 0.37 | 16.7 |
| 31.5 | 16.3 | 1.75 | 2.45 | 0.7 | 0.4 | 18 |
| 40 | 20.1 | 2.25 | 3.15 | 0.9 | 0.4 | 17.8 |
| 50 | 25.4 | 3 | 4.1 | 1.1 | 0.37 | 16.7 |
| 63 | 31 | 3.5 | 4.9 | 1.4 | 0.4 | 18 |
| 80 | 41 | 5 | 6.7 | 1.7 | 0.34 | 16 |
| 100 | 51 | 6 | 8.2 | 2.2 | 0.37 | 16.7 |
| 125 | 64 | 8 | 10.6 | 2.6 | 0.33 | 15.6 |
| 160 | 82 | 10 | 13.5 | 3.5 | 0.35 | 16 |
| 200 | 102 | 12 | 16.2 | 4.2 | 0.35 | 16.7 |
| 250 | 127 | 14 | 19.6 | 5.6 | 0.4 | 17.9 |
De، Di، t و l0 از کاتالوگ تأییدشدهی DIN 2093 (فقط سری A) خوانده شدهاند؛ سه ستون آخر محاسبه شدهاند. نیروی فنر و تنشها در کاتالوگ ما نیست و منتشر نمیشود.
دو نسبت در جدول، شخصیت این سری را نشان میدهند: De/t بین 15.6 تا 20.0 (یعنی ضخامت نسبت به قطر زیاد است) و h0/t بین 0.32 تا 0.50 (ارتفاع مخروط حداکثر نصف ضخامت). سریهای B و C دیوارهی نازکتر و مخروط نسبتاً بلندتری دارند؛ نرمترند و کورس بیشتری با نیروی کمتر میدهند. انتخاب سری با نیرو و کورس لازم تعیین میشود و نیروی هر فنر از جدولهای استاندارد یا سازنده خوانده میشود — این اعداد در کاتالوگ ما نیستند و منتشر نمیشوند.
چیدن فنرهای بشقابی: سری و موازی
یک فنر بشقابی کورس کمی دارد. قدرت این قطعه در چیدن چند فنر روی هم است:
| روش | چیدمان | نتیجه |
|---|---|---|
| سری (رو در رو) | فنرها یکی در میان برعکس، مثل پرانتزهای روبهرو | نیرو همان نیروی یک فنر؛ کورس برابر مجموع کورسها |
| موازی (همجهت) | فنرها همجهت، مثل بشقابهای روی هم | کورس همان کورس یک فنر؛ نیرو تقریباً ضربدر تعداد، بهاضافهی اصطکاک بین فنرها |
| ترکیبی | گروههای موازی که با هم سری شدهاند | تنظیم آزادانهی نیرو و کورس |
- فنر را تا تخت شدن فشار ندهید. در کاربرد عادی، فنر بشقابی در محدودهای کمتر از کورس کامل کار میکند؛ تخت شدن مکرر، تنش را از حد طراحی بالاتر میبرد و فنر زود میشکند یا نشست میکند.
- راهنما لازم است. ستون فنرها باید روی یک شفت یا داخل یک بوش هدایت شود تا فنرها از محور خارج نشوند. لقی راهنما کم باشد ولی نه آنقدر که با تغییر قطر فنر هنگام فشرده شدن گیر کند.
- اصطکاک در چیدمان موازی باعث میشود نیروی بارگذاری و باربرداری یکی نباشد (پسماند). در ستونهای بلند، این اثر محسوس است.
جنس و پوشش
فنرهای بشقابی و واشرهای مخروطی از فولاد فنر عملیات حرارتیشده ساخته میشوند. دو نکته دربارهی پوشش — که متن بالا از داکرومات و گالوانیزه نام برده:
- آبکاری الکتریکی روی فولاد فنر خطر تردی هیدروژنی دارد. فنر زیر تنش دائم است و ترک ناشی از هیدروژن میتواند بدون هشدار آن را بشکند. پوششهای ورقهای روی (مثل داکرومات) یا فسفاتهی روغنی برای این قطعات رایجترند.
- گالوانیزهی گرم برای فولاد فنر مناسب نیست، چون دمای حمام روی میتواند بخشی از خواص عملیات حرارتی را از بین ببرد. نسخههای استنلس برای محیط خورنده وجود دارند، ولی نیروی فنری آنها با فولاد فنر یکسان نیست.
جمعبندی
واشر فنری مخروطی (DIN 6796) برای تخت شدن زیر پیچ پرمقاومت ساخته شده و ذخیرهی کوچکی — کمتر از یک میلیمتر در سایزهای رایج — در برابر نشست اتصال فراهم میکند. فنر بشقابی (DIN 2093) یک فنر واقعی است که با چیدن سری یا موازی، نیرو و کورس دلخواه را میسازد و نباید تا تخت شدن فشرده شود. برای مقایسه با دیگر واشرهای فنری، واشرهای فنری و واشر فنری چیست را ببینید.
سوالات متداول
تفاوت واشر فنری مخروطی و فنر بشقابی چیست؟
واشر مخروطی DIN 6796 زیر پیچ تخت میشود و ذخیرهای در برابر نشست میدهد؛ فنر بشقابی DIN 2093 فنری با منحنی نیروی مشخص است و نباید تخت شود.
کورس واشر DIN 6796 چقدر است؟
تفاضل ارتفاع آزاد و ضخامت؛ در کاتالوگ ما از چند دهم میلیمتر در سایزهای کوچک تا حدود دو میلیمتر در M30.
سری A فنر بشقابی یعنی چه؟
سختترین سری DIN 2093، با دیوارهی نسبتاً ضخیم و مخروط کوتاه؛ سریهای B و C نرمترند.
فنرهای بشقابی را چطور بچینیم؟
رو در رو (سری) برای کورس بیشتر، همجهت (موازی) برای نیروی بیشتر، یا ترکیبی از هر دو.
آیا گالوانیزهی گرم برای فنر بشقابی مناسب است؟
خیر؛ دمای حمام روی میتواند خواص عملیات حرارتی را از بین ببرد. پوششهای ورقهای روی رایجترند.