مهره مربعی استاندارد DIN 557 Class 5 مقاومت بیشتری دربرابر لق شدن نسبت به مهره‌های شش گوش دارند، چون سطح تماس مهره چهار گوش بیشتر از مهره شش گوش است. از مهره‌های چهارگوش در صنعت راه آهن استفاده قابل توجهی می‌شود و غالبا برای ایجاد ممانعت در برابر چرخش ریل راه آهن در زمانهایی که فشار اعمال می‌شود تدبیر شده‌است. مهره‌های چهارگوش در کانال‌های فلزی برای برقراری پایه کامل در اتصال پنهان به کار می روند. مهره‌های کلاس 5 و یا 5 به بالا با پیچ‌های کلاس 5.6 (معروف به پیچ آهن) که منطبق با استاندارد DIN 931 به صورت نیم دنده و DIN 933 به صورت تمام دنده تولید می‌شوند اتصال کامل برقرار می‌کنند.در ساختار پیچ و مهره کلاس 5 کربن کمتری نسبت به کلاس‌های بالاتر به کار رفته و بنابراین منعطف‌تر هستند و استقامت کمتری دارند.
شما می‌توانید برای سفارش تولید یا خرید با تی تی بولت در تماس باشید. مهره مربعی استاندارد DIN 557 Class 5 در تی تی بولت موجود می‌باشد.
جدول ابعاد مهره چهارگوش DIN 557
| رزوه d | گام P | آچارخور s | ارتفاع m |
|---|---|---|---|
| M5 | 0.8 | 8 | 4 |
| M6 | 1 | 10 | 5 |
| M8 | 1.25 | 13 | 6.5 |
| M10 | 1.5 | 17 | 8 |
| M12 | 1.75 | 19 | 10 |
| M16 | 2 | 24 | 13 |
چهارگوش یا شش‌گوش؟
مهره چهارگوش امروز کمتر از شش‌گوش استفاده می‌شود، اما در چند حالت هنوز انتخاب درستی است:
- قفل‌شدن در شیار یا سوراخ چهارگوش: مهره در جای خودش می‌نشیند و نمی‌چرخد، پس با یک آچار می‌توان اتصال را سفت کرد.
- سطح تماس بیشتر با قطعه در همان اندازه‌ی رزوه.
- اتصالات چوبی و سازه‌های سبک که سنت استفاده از چهارگوش در آن‌ها باقی مانده.
در مقابل، در فضای تنگ چرخاندنش سخت‌تر است چون آچار فقط در هر ۹۰ درجه جا می‌رود — در حالی که شش‌گوش هر ۶۰ درجه.
نسخه بلند
برای کاربردهایی که درگیری رزوه‌ی بیشتری لازم است — مثل انکربولت ساختمانی — نسخه‌ی بلند مهره چهارگوش با استاندارد DIN 798 تعریف شده است.
سه مهره‌ی چهارگوش در یک جدول
خانواده‌ی چهارگوش سه عضو دارد و تفاوتشان در ارتفاع و در روش نصب است. جدول زیر از داده‌های تأییدشده‌ی کاتالوگ فنی تی‌تی‌بولت ساخته شده:
| سایز | پهنا s — DIN 557 | ارتفاع m — DIN 557 | ارتفاع — DIN 562 نازک | ارتفاع — DIN 928 جوشی |
|---|---|---|---|---|
| M3 | — | — | 1.8 | — |
| M4 | — | — | 2.2 | 3.5 |
| M5 | 8 | 4 | 2.7 | 4.2 |
| M6 | 10 | 5 | 3.2 | 5 |
| M8 | 13 | 6.5 | 4 | 6.5 |
| M10 | 17 | 8 | 5 | 8 |
| M12 | 19 | 10 | — | 9.5 |
| M14 | — | — | — | 11.4 |
| M16 | 24 | 13 | — | 13 |
ردیف خالی یعنی آن سایز در دامنه‌ی آن استاندارد نیست.
چرا شکل چهارگوش هنوز ساخته می‌شود
مهره‌ی شش‌گوش در تقریباً همه‌ی کاربردها جای چهارگوش را گرفته، ولی این شکل در چند جا مزیت واقعی دارد:
- مهار چرخش با تکیه به یک لبه. یک ضلع مهره را به لبه‌ی نبشی یا جدار پروفیل می‌چسبانید و مهره دیگر نمی‌چرخد — پس اتصال با یک آچار و از یک طرف بسته می‌شود.
- نشستن در شیار و در جای ماشین‌کاری‌شده. حفره‌ی چهارگوش راحت‌تر از شش‌گوش ماشین‌کاری یا پانچ می‌شود.
- سطح نشیمن بزرگ‌تر نسبت به شش‌گوش با همان پهنا — مربع سطح بیشتری از شش‌ضلعی محاط در همان دایره دارد.
- گرفتن با آچار فرانسه در جای تنگ، چون دو وجه موازی بزرگ‌تری دارد.
کجا امروز استفاده می‌شود
- سازه‌های چوبی و اتصال چوب به فلز — همراه با واشر مربعی که سطح نشیمن را روی الیاف چوب پخش می‌کند.
- پروفیل‌های شیاردار و قاب‌های صنعتی که مهره در شیار می‌نشیند.
- تعمیر تجهیزات قدیمی که از ابتدا با این مهره ساخته شده‌اند.
- اتصالات کشاورزی و ماشین‌آلات سنگین قدیمی، اغلب همراه با پیچ گردن‌چهارگوش که خودش هم مهار چرخش دارد.
پیچ متناسب: چرا اغلب همراه گردن‌چهارگوش دیده می‌شود
مهره‌ی چهارگوش معمولاً تنها قطعه‌ی ضد چرخش اتصال نیست. در بسیاری از کاربردهای سنتی، طرف دیگر اتصال هم مهار چرخش دارد: پیچ گردن‌چهارگوش (کالسکه‌ای، DIN 603).
منطق این جفت ساده است: پیچ با گردن چهارگوشش در سوراخ قطعه قفل می‌شود و نمی‌چرخد؛ مهره هم با تکیه به یک لبه مهار می‌شود. نتیجه، اتصالی است که با یک آچار و از یک طرف بسته می‌شود و اپراتور لازم نیست پشت قطعه را نگه دارد.
جنس، کلاس و پوشش
- فولاد با پوشش روی — حالت متعارف کار داخلی و محیط خشک.
- گالوانیزه گرم برای فضای باز و سازه‌های چوبی بیرونی؛ با این یادآوری که پوشش ضخیم رزوه را تنگ می‌کند و مهره باید اضافه‌تراشی شده باشد.
- استنلس A2 برای محیط مرطوب و A4 برای محیط ساحلی و کلریدی.
و درباره‌ی کلاس: قاعده‌ی همیشگی برقرار است — کلاس مهره باید مساوی یا بزرگ‌تر از عدد اول کلاس پیچ باشد. مهره‌ی ضعیف‌تر باعث می‌شود رزوه‌ی مهره پیش از پیچ تسلیم شود، که دقیقاً برعکس ترتیب ایمنی مطلوب است.
مهره چهارگوش در برابر مهره شش‌گوش: جدول تصمیم
| معیار | چهارگوش — DIN 557 | شش‌گوش — DIN 934 |
|---|---|---|
| جابه‌جایی آچار | ۹۰ درجه | ۶۰ درجه |
| کار در فضای تنگ | دشوارتر | راحت‌تر |
| مهار چرخش با تکیه به لبه | دارد | ندارد |
| نشستن در شیار یا حفره | ساده | نیازمند حفره شش‌گوش |
| سطح نشیمن با پهنای یکسان | بیشتر | کمتر |
| فراوانی در بازار | محدود | بسیار زیاد |
| تنوع کلاس و پوشش | محدودتر | کامل |
نکات نصب
- لبه‌ی تکیه‌گاه باید صاف و موازی باشد. اگر مهره روی لبه‌ای کج تکیه کند، هنگام بستن می‌چرخد و مزیت اصلی از بین می‌رود.
- واشر را فراموش نکنید. سطح نشیمن مهره بزرگ‌تر از شش‌گوش است ولی در چوب و جنس نرم همچنان واشر لازم است — معمولاً واشر مربعی که با شکل مهره هم می‌خواند.
- در شیار، پیش از بستن بچرخانید. مهره باید در شیار جا بیفتد و به لبه‌ها تکیه کند، نه اینکه روی لبه بنشیند.
- گشتاور را محدود کنید در سازه‌ی چوبی؛ چوب زیر فشار واهلش می‌کند و بستن بیش از حد الیاف را مچاله می‌کند.
مزیت مهره‌ی چهارگوش نسبت به شش‌گوش چیست؟
مهار چرخش با تکیه به یک لبه، سطح نشیمن بزرگ‌تر با همان پهنا، و نشستن راحت‌تر در حفره یا شیار ماشین‌کاری‌شده.
چرا شش‌گوش جایش را گرفت؟
چون آچار در شش‌گوش ۶۰ درجه جابه‌جا می‌شود و در چهارگوش ۹۰ درجه — و در فضای تنگ همین تفاوت تعیین‌کننده است.
DIN 562 جایگزین DIN 557 می‌شود؟
خیر. مهره‌ی نازک ارتفاع و در نتیجه ظرفیت کمتری دارد؛ جایش در فضای تنگ و بار کم است.
برای شیار پروفیل چه چیزی را باید مشخص کرد؟
پهنای شیار، جدا از سایز رزوه. مهره باید در شیار جا شود و پهنای مهره از رزوه مستقل است.
با کدام پیچ معمولاً استفاده می‌شود؟
اغلب با پیچ گردن‌چهارگوش (کالسکه‌ای). گردن پیچ در سوراخ قفل می‌شود و مهره با تکیه به لبه مهار می‌گردد، پس اتصال با یک آچار و از یک طرف بسته می‌شود.
چرا گاهی گردن پیچ در سوراخ می‌چرخد؟
چون سوراخ گشادتر از گردن چهارگوش است. سوراخ باید کمی کوچک‌تر باشد تا گردن هنگام بستن در آن جا بیفتد و قفل شود.
کلاس مهره را چطور انتخاب کنیم؟
مساوی یا بزرگ‌تر از عدد اول کلاس پیچ. مهره‌ی ضعیف‌تر باعث می‌شود رزوه‌ی مهره پیش از پیچ تسلیم شود.
در سازه‌ی چوبی چه نکته‌ای مهم است؟
واشر مربعی برای پخش بار روی الیاف، و محدودکردن گشتاور — چوب زیر فشار واهلش می‌کند و بستن بیش از حد الیاف را مچاله می‌کند.
جمع‌بندی
مهره‌ی چهارگوش امروز قطعه‌ی پیش‌فرض نیست، ولی در سه موقعیت انتخاب درستی است: وقتی مهار چرخش با تکیه به یک لبه لازم است، وقتی مهره باید در شیار یا حفره‌ای بنشیند، و در تعمیر تجهیزاتی که از ابتدا با آن ساخته شده‌اند. در سفارش، شماره‌ی استاندارد (۵۵۷ کامل یا ۵۶۲ نازک)، سایز، کلاس، جنس و پوشش را بدهید — و اگر برای شیار پروفیل است، پهنای شیار را هم، چون پهنای مهره از رزوه مستقل است.
سوالات متداول
DIN 557 چه مهره‌ای است؟
مهره چهارگوش با ارتفاع معمولی.
مزیت مهره چهارگوش چیست؟
سطح تماس بیشتر و امکان قفل‌شدن در شیار یا سوراخ چهارگوش.
چرا امروز کمتر استفاده می‌شود؟
چون در فضای تنگ چرخاندنش سخت‌تر است؛ آچار فقط هر ۹۰ درجه جا می‌رود.
نسخه بلندش کدام است؟
DIN 798 با ارتفاع بیشتر، برای انکربولت ساختمانی.