استاندارد های DIN برای واشرهای فنری

واشر‌های فنری از واشر‌های ساده کارآمدی بیشتری دارند این واشر‌ها علاوه بر بخش نیروی حاصل از بسته شدن پیچ روی مهره، باعث سخت‌تر باز شدن پیچ و مهره میشوند. این واشر‌ها اغلب از جنس فولاد خشکه تولید میشوند. همچنین جهت تابش واشر برای پیج‌های راستگرد با پیچ‌های چپگرد متفاوت میباشد به این معنی که اگر شما بخواهید برای پیچ‌های چپگرد از واشر فنری استفاده کنید باید واشر‌های فنری مناسب پیچ‌های چپگرد تهیه کنید. این یک نکته مهم در انتخاب مهم در انتخاب واشر‌های فنری میباشد. بعد از انتخاب صحیح جهت پیچش واشر حتماً باید از واشر‌های استاندارد با متریال مناسب استفاده کنید. اگر خرید شما عمده و حساس باشد حتماً باشد از خریدار گواهی نامه فنی تولید واشر را دریافت کنید. منظور از گواهی نامه فنی همان ستریفیکیت کارخانه میباشد. که به صورت کپی در اختیار خریدار قرار میگیرد. بعد از خرید واشر و حمل آن به انبار خود چند نمونه انتخابی را به آزماشیگاه بفرستید تا کیفیت مکانیکی و متریال آن تایید شود. در غیر این صورت از این محصول استفاده نکنید چرا که واشر‌های فنری از قطعات حساس یک مجموعهه مکانیکی میباشد که اهمال کاری در مصرف آن موجب خسارت‌های سنگین مالی میشود. چرا که واشر‌های فنری در محیط‌هایی که لرزش مکانیکی وجود دارد استفاده میشود و اگر کیفیت واشر فنری پایین باشد قطعا مهره توسط لرزش باز شده و باعث آسیب زدن به کل مجموعه میشود. روش تولید واشر‌های فنری به این گونه است که ابتدا مفتول فولادی مناسب نورد میشود تا به صورت سطح مقطع مستطیل برسد. بعد از نورد شدن ان را دور میله ای با قطر مشخص میپیچند و به وسیله ی کاتر مخصوص آن پیچه فلزی را به صورت دایره برش میزنند و بعد از شکل‌دهی فیزیکی روی واشر را پوشش گالوانیزه ی گرم یا گالوانیزه سرد یا داکرومات یا زاج کاری میکنند.

DIN 127(A)-1987	DIN 127(B)-1987	DIN 128(A)-1987
DIN 128(A)-1994	DIN 128(B)-1987	DIN 6913-1987
DIN 74361(C)-1982	DIN 74361(C)-2008	DIN 7980-1987

فهرست استانداردهای این گروه

در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.

از 5 استاندارد این فهرست، 1 مورد صفحه‌ی اختصاصی دارد.

نکته‌ی انتخاب

واشر بار را روی سطح بزرگ‌تری پخش می‌کند و از سطح قطعه در برابر چرخش مهره محافظت می‌کند. سه چیز را در انتخابش ببینید: قطر خارجی متناسب با جنس قطعه، سختی متناسب با کلاس پیچ، و هم‌جنس بودن با پیچ و مهره برای پرهیز از خوردگی گالوانیکی.

راهنمای سفارش

برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:

1. شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
2. سایز و طول
3. کلاس استحکام یا گرید
4. جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
5. پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال

برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.

این صفحه و صفحه‌ی هم‌نامش

روی سایت دو صفحه با عنوان «استانداردهای DIN برای واشرهای فنری» هست. صفحه‌ی دیگر به واشرهای قوس‌دار و موج‌دار DIN 137 می‌پردازد. این صفحه درباره‌ی خانواده‌ی واشر فنری مارپیچ (شکافته) است — همان حلقه‌ی بریده با دو سر تاب‌خورده که در بازار بیش از هر واشر دیگری «واشر فنری» نامیده می‌شود. ابعاد و مقایسه‌ی DIN 127 با واشر مخروطی DIN 6796 در مقاله‌ی واشر فنری DIN 127 آمده؛ اینجا به خود خانواده، رفتار واقعی آن و نکته‌های انتخاب پرداخته می‌شود.

واشر فنری مارپیچ واقعاً چه می‌کند

متن بالا می‌گوید این واشرها «باعث سخت‌تر باز شدن پیچ و مهره» می‌شوند. این جمله نیمه‌درست است و مرزش مهم است:

• پیش از سفت شدن کامل، واشر مثل یک فنر کوچک عمل می‌کند و دو سر تیز آن در سطح مهره و قطعه فرو می‌رود. در پیچ‌های کوچک و کم‌پیش‌تنیدگی، این کمی مقاومت در برابر چرخش معکوس ایجاد می‌کند.
• پس از سفت شدن کامل، در پیچی که پیش‌تنیدگی قابل‌توجهی دارد، واشر کاملاً تخت می‌شود. واشر تخت‌شده دیگر فنر نیست و نیروی ذخیره‌ای ندارد؛ لبه‌های تیزش هم فقط اثر کمی دارند.
• در لرزش عرضی، که عامل اصلی شل شدن پیچ‌هاست، آزمایش‌ها نشان داده‌اند که واشر فنری مارپیچ زیر پیچ‌های پرمقاومت تقریباً هیچ مزیتی بر واشر تخت ندارد.

همین نتایج باعث شد DIN 127 باطل شود، بدون جانشین ISO. ISO 7090 که گاهی به‌جای آن ذکر می‌شود، یک واشر تخت پخ‌دار است، نه واشر فنری.

واشر فنری زیر سر پیچ آلن: چرا DIN 7980 وجود دارد

یکی از نکته‌های عملی که کمتر دیده می‌شود: پیچ آلن سر استوانه‌ای معمولاً در سوراخ پله‌دار می‌نشیند که قطرش کمی بزرگ‌تر از سر پیچ است. واشر فنری معمولی DIN 127 را زیر این سر بگذارید و مقایسه‌ی کاتالوگ‌ها مشکل را نشان می‌دهد:

قطر خارجی و ضخامت DIN 127 و قطر سر DIN 912 از کاتالوگ‌های تأییدشده خوانده شده‌اند؛ ستون آخر نصف تفاضل آن دو است. عدد مثبت یعنی واشر از لبه‌ی سر بیرون می‌زند.

در 12 سایز از 12 سایز مشترک، قطر خارجی DIN 127 از قطر سر پیچ آلن DIN 912 بزرگ‌تر است — مثلاً در M8، 14.8 در برابر 13 میلی‌متر. یعنی واشر از لبه‌ی سر بیرون می‌زند؛ اگر سوراخ پله‌دار فقط به‌اندازه‌ی سر و لقی کمی ساخته شده باشد، واشر در آن جا نمی‌شود یا روی لبه‌ی پله می‌نشیند و سر کج می‌ماند. پیش از استفاده، قطر پله را با قطر خارجی واشر مقایسه کنید. DIN 7980 که در فهرست این صفحه آمده، دقیقاً برای همین ساخته شده است: واشر فنری با مقطع مربعی و قطر خارجی کوچک‌تر که زیر سر پیچ آلن و درون پله جا می‌شود. ابعاد سر DIN 912 در مقاله‌ی DIN 912 آمده است.

بقیه‌ی خانواده

• DIN 127 فرم A و B: فرم A دو سر بالا‌آمده (زبانه‌دار) دارد و فرم B دو سر صاف. فرم B رایج‌تر است.
• DIN 128: واشر فنری حلقه‌ای که به‌جای شکاف و دو سر تاب‌خورده، به شکل قوس یا موج خم شده است. از نظر کارکرد به واشرهای DIN 137 نزدیک‌تر است تا به DIN 127.
• DIN 7980: واشر فنری با مقطع مربعی برای پیچ‌های آلن سر استوانه‌ای، که بالا توضیح داده شد.

کجا هنوز کاربرد دارد

باطل شدن DIN 127 به معنای بی‌فایده بودن آن در همه‌جا نیست. در این موقعیت‌ها هنوز منطقی است:

• پیچ‌های کم‌کلاس با پیش‌تنیدگی کم — مثلاً کلاس ۴٫۶ و ۵٫۶ در اتصالات سبک — جایی که واشر کاملاً تخت نمی‌شود.
• اتصالات الکتریکی ترمینال، جایی که مس یا آلومینیوم نرم زیر ترمینال با زمان نشست می‌کند و فنریت اندک واشر تماس را حفظ می‌کند.
• تعمیر دستگاه‌هایی که با DIN 127 طراحی شده‌اند، تا وقتی طراح جایگزین دیگری تعیین نکرده است.

در اتصال‌های پرمقاومت زیر لرزش، جایگزین‌های مؤثرتر پیش‌تنیدگی کافی، واشر مخروطی DIN 6796 برای حفظ نیرو در برابر نشست، یا روش‌های قفل واقعی مثل مهره‌های قفلی و واشرهای لبه‌دار است.

جهت پیچش و رزوه‌ی چپ‌گرد

متن بالا به نکته‌ای اشاره کرده که کمتر گفته می‌شود: جهت تاب دو سر واشر فنری مارپیچ با جهت رزوه ارتباط دارد. دو سر تیز طوری تاب خورده‌اند که در چرخش بازکننده در سطح فرو روند. در رزوه‌ی چپ‌گرد، جهت بازکننده برعکس است. اگر در اتصالی با رزوه‌ی چپ‌گرد به هر دلیلی واشر فنری مارپیچ لازم است، جهت آن را با سازنده کنترل کنید. البته با توجه به محدودیت‌های این واشر که بالا آمد، در بیشتر اتصالات چپ‌گرد حساس، روش قفل دیگری انتخاب بهتری است.

کیفیت و آزمایش

متن بالا توصیه‌ی درستی دارد: گواهی کارخانه بخواهید و چند نمونه را آزمایش کنید. برای واشر فنری، دو آزمون ساده بیشترین اطلاعات را می‌دهند: سختی — واشر نرم تخت می‌شود و برنمی‌گردد و واشر خیلی سخت ترد است — و بازگشت پس از فشردن: واشر را تا تخت شدن فشار دهید و رها کنید؛ واشر سالم تقریباً به شکل اولیه برمی‌گردد. واشر آبکاری‌شده‌ی الکتریکی را هم از نظر تردی هیدروژنی جدی بگیرید؛ فولاد فنر سخت است و در برابر هیدروژن آسیب‌پذیر.

جمع‌بندی

واشر فنری مارپیچ DIN 127 در پیچ‌های پرمقاومت زیر پیش‌تنیدگی کامل تخت می‌شود و اثر قفلی قابل‌اتکایی ندارد؛ به همین دلیل باطل شده و جانشین ISO ندارد. قطر خارجی آن در همه‌ی سایزهای مشترک از سر پیچ آلن DIN 912 بزرگ‌تر است، و همین DIN 7980 را برای سوراخ پله‌دار لازم کرده. در اتصالات سبک و ترمینال‌های الکتریکی هنوز جای خودش را دارد.

سوالات متداول

آیا واشر فنری DIN 127 از شل شدن پیچ ۸٫۸ جلوگیری می‌کند؟

به‌طور قابل‌اتکا نه؛ زیر پیش‌تنیدگی کامل تخت می‌شود و در لرزش عرضی تقریباً مزیتی بر واشر تخت ندارد.

جانشین ISO برای DIN 127 چیست؟

ندارد. ISO 7090 یک واشر تخت پخ‌دار است، نه واشر فنری.

چرا واشر DIN 127 گاهی در سوراخ پله‌دار پیچ آلن جا نمی‌شود؟

چون قطر خارجی آن در همه‌ی سایزهای مشترک کاتالوگ ما از سر DIN 912 بزرگ‌تر است و ممکن است در پله‌ای که برای سر ساخته شده جا نشود؛ مثلاً در M8، 14.8 در برابر 13 میلی‌متر. برای این کاربرد DIN 7980 ساخته شده است.

DIN 7980 چیست؟

واشر فنری با مقطع مربعی و قطر خارجی کوچک‌تر که زیر سر پیچ آلن سر استوانه‌ای در سوراخ پله‌دار جا می‌شود.

واشر فنری کجا هنوز مفید است؟

در پیچ‌های کم‌کلاس با پیش‌تنیدگی کم و در ترمینال‌های الکتریکی که فلز نرم زیر آن‌ها نشست می‌کند.