پیچ‌های کونیک سر تخت را می‌توان یک استاندارد مورد نیاز و اصلی دانست این نوع پیچ‌ها کار بسیار مهمی را انجام می‌دهند و آن اینکه بعد از بسته شدن روی کار با سطح کار یکی می‌شود که این یک نیاز حیاتی است. شما فرض کنید که نیاز به اتصال دو سطح به هم دارید که یک طرف کار حتما باید یک دست باشد این پیچ نیاز شما را پاسخ می‌دهد.
پیچ‌های کونیک سر تخت خاردار
این پیچ‌ها در کاربردهای مختلف و بخصوص مثل صنایع ریلی و راه آهن و یا صنایع ساختمانی و با کارخانه جات سیمان به و فور مورد استفاده قرار می‌گیرد. این پیچ‌ها حتی از آلیاژهای استیل هم ساخته می‌شود. آلیاژ استیل 410 که یک استیل نسوز است هم برای تولید این پیچ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
| DIN 11014-1968 | DIN 604-1981 | DIN 604-2017 پیچ کونیک خار دار سر تخت DIN 604 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 25195-2003 | DIN 604-2010 | DIN 792-1976 |
 |  |  |
پیچ‌های کونیک سر تخت گردن مربعی
این پیچ‌ها نمونه قوی‌تر پیچ‌های سرتخت کونیک دار است. گردن مربعی به وسیله پانچ زدن روی قطعه یا تراشکاری روی کار می نشیند و مانع گردش پیچ روی کار هنگام باز و بست می‌شود. مربع بودن گردن این پیچ باعث می‌شود محکم سر جای خو بنشیند تا عمل باز و بست به راحتی انجام شود.
| DIN 605-1981 | DIN 605-2010 | DIN 608-1981 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 608-2007 | DIN 608-2010 | |
 |  |
پیچ کونیک سر تخت دوسو
این پیچ یک پیچ کونیک دو سو است که قسمت آچار خور آن از دو طرف بسته است.
DIN 7969-1989
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 110141968 | — | — |
| DIN 6041981 | — | — |
| DIN 6042017 | — | — |
| DIN 604 | پیچ کونیک خار دار سر تخت DIN 604 | ✓ |
| DIN 251952003 | — | — |
| DIN 6042010 | — | — |
| DIN 7921976 | — | — |
| DIN 6051981 | — | — |
| DIN 6052010 | — | — |
| DIN 6081981 | — | — |
| DIN 6082007 | — | — |
| DIN 6082010 | — | — |
| DIN 79691989 | — | — |
از 13 استاندارد این فهرست، 1 مورد صفحه‌ی اختصاصی دارد.
نکته‌ی انتخاب
این خانواده گردن چهارگوش یا خار دارد که مانع چرخیدن پیچ می‌شود، پس با یک آچار و از یک طرف بسته می‌شوند. اندازه‌ی سوراخ باید کمی از گردن کوچک‌تر باشد وگرنه مزیت از بین می‌رود.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
سه راه جلوگیری از چرخش پیچ سرخزینه
پیچ سرخزینه‌ی این صفحه درایو ندارد — نه شیار آچارخور، نه سوکت. سرش صاف در سطح فرو می‌رود و تنها راه بستن، نگه‌داشتن سر و چرخاندن مهره از طرف دیگر است. برای اینکه سر هنگام بستن مهره نچرخد، سه راه وجود دارد:
| استاندارد | ضدچرخش | سوراخ لازم |
|---|---|---|
| DIN 604 | خار (زائده‌ی کوچک) زیر سر | سوراخ خزینه‌دار با یک شیار کوچک برای خار |
| DIN 605 | گردن مربعی بلند | سوراخ مربعی در قطعه، هم‌طول با گردن |
| DIN 608 | گردن مربعی کوتاه | سوراخ مربعی کم‌عمق — برای قطعات نازک‌تر |
این پیچ‌ها در جاهایی به کار می‌روند که سطح باید کاملاً صاف بماند و از روی آن نمی‌شود آچار زد: کف و بدنه‌ی نوار نقاله، تیغه‌ی گاوآهن و ادوات کشاورزی، کف واگن، بدنه‌ی سیلو و قطعات سایشی که باید تعویض شوند. سر صاف مانع گیر کردن مواد روی سطح می‌شود و فقط مهره از پشت کار دیده می‌شود.
ابعاد در کاتالوگ: DIN 604، DIN 605 و DIN 608
هر سه در کاتالوگ تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت هستند. جدول زیر قطر سر، ارتفاع سر و گردن مربعی را کنار هم گذاشته است:
| سایز | DIN 604 — قطر سر dk | DIN 605 — قطر سر dk | DIN 608 — قطر سر dk | DIN 604 — ارتفاع سر k | DIN 605 — ارتفاع سر f | DIN 608 — عمق خزینه f | DIN 605 — گردن مربعی v | DIN 608 — گردن مربعی v |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| M6 | 12.55 | 16.55 | — | 4 | 7.45 | — | 6.48 | — |
| M8 | 16.55 | 20.65 | — | 5 | 9.45 | — | 8.58 | — |
| M10 | 19.65 | 24.65 | 19.65 | 5.5 | 11.55 | 8.45 | 10.58 | 10.58 |
| M12 | 24.65 | — | 24.65 | 7 | — | 11.05 | — | 12.7 |
| M16 | 32.8 | — | — | 9 | — | — | — | — |
| M20 | 32.8 | — | — | 11.5 | — | — | — | — |
| M24 | 38.8 | — | — | 13 | — | — | — | — |
همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است. در DIN 604 قطر سر M16 و M20 هر دو 32.8 ثبت شده؛ این عدد در هر دو مرجع مستقل کاتالوگ یکسان آمده است.
مهم‌ترین نکته‌ی جدول این است که قطر سر در این سه استاندارد برای یک سایز یکی نیست. در M10، سر DIN 605 به‌وضوح پهن‌تر از DIN 604 و DIN 608 است. یعنی خزینه‌ی سوراخ برای هر استاندارد جداگانه ماشین‌کاری می‌شود و پیچ یک استاندارد در خزینه‌ی استاندارد دیگر یا بیرون می‌زند یا بیش از حد فرو می‌رود. هنگام تعویض قطعات سایشی، استاندارد پیچ قبلی را پیدا کنید؛ «پیچ سرخزینه M10» سفارش کاملی نیست.
گردن مربعی v کمی بزرگ‌تر از قطر پیچ است — همان‌طور که در پیچ کله‌قارچی DIN 603 دیده می‌شود. سوراخ مربعی قطعه باید با همین عدد بخواند: گشاد باشد، گردن در آن می‌چرخد؛ تنگ باشد، پیچ جا نمی‌رود.
خزینه و سوراخ: جایی که کیفیت اتصال تعیین می‌شود
- زاویه‌ی خزینه با زاویه‌ی سر. اگر زاویه‌ی خزینه با سر پیچ نخواند، سر فقط روی یک خط تماس دارد؛ زیر بار، لبه‌ی سوراخ له می‌شود و پیچ شل می‌شود.
- عمق خزینه. سر باید هم‌سطح یا اندکی پایین‌تر از سطح بنشیند. سر بیرون‌زده، کل هدف پیچ سرخزینه را از بین می‌برد و روی نوار نقاله به تسمه یا مواد گیر می‌کند.
- شیار خار در DIN 604. خار زیر سر باید در یک شیار کوچک کنار سوراخ بنشیند. بدون شیار، خار سطح را خراش می‌دهد و سر بالا می‌ماند.
- قطعات سایشی. وقتی سطح قطعه با کار ساییده می‌شود، سر پیچ هم ساییده می‌شود. قطعه را پیش از آنکه سر پیچ به حد نازکی برسد تعویض کنید؛ سر ساییده‌شده زیر بار از پیچ جدا می‌شود.
جدول کامل ابعاد و طول‌های DIN 604 در مقاله‌ی پیچ کونیک خاردار DIN 604 آمده است.
بستن از پشت: نکته‌های مونتاژ
چون سر این پیچ‌ها درایو ندارد، همه‌ی کار از طرف مهره انجام می‌شود و ضدچرخش — خار یا گردن مربعی — تنها چیزی است که پیچ را نگه می‌دارد. چند نکته:
- ابتدا سر را کامل در خزینه بنشانید، مثلاً با ضربه‌ی آرام، تا خار یا گردن در جای خودش قفل شود. اگر مهره پیش از نشستن سر بسته شود، ضدچرخش درگیر نمی‌شود و پیچ با مهره می‌چرخد.
- گشتاور را با ضدچرخش بسنجید، نه با کلاس پیچ. خار کوچک DIN 604 در قطعه‌ی نرم ممکن است پیش از رسیدن به گشتاور کامل، شیارش را ببرد و بچرخد. در قطعات نرم، گردن مربعی مطمئن‌تر است.
- مهره‌ی قفلی: چون از طرف سر نمی‌شود پیچ را دوباره سفت کرد، در قطعات لرزشی مثل نوار نقاله و ادوات، مهره‌ی قفلی زیر لرزش جلوی شل شدن را می‌گیرد.
DIN 7969 و پیچ‌های گاوآهن
فهرست این صفحه دو استاندارد دیگر هم دارد. DIN 7969 پیچ سرخزینه‌ی شیاردار برای سازه‌های فولادی است — برخلاف توضیح متن بالا، سر آن شیار پیچ‌گوشتی دارد و همین تفاوتش با پیچ‌های بدون درایو این صفحه است. DIN 11014 از خانواده‌ی پیچ‌های ادوات کشاورزی است که با همین منطق سر صاف و ضدچرخش، تیغه‌ها و قطعات سایشی را به بدنه‌ی ادوات می‌بندند.
جنس: یک نکته درباره‌ی استنلس ۴۱۰
متن بالا از استنلس ۴۱۰ به‌عنوان «استیل نسوز» نام برده است. ۴۱۰ یک استنلس مارتنزیتی است: می‌شود آن را با عملیات حرارتی سخت کرد و مقاومت سایشی خوبی دارد، که برای پیچ‌های قطعات سایشی مزیت است. ولی «نسوز» — یعنی مقاوم در دمای خیلی بالا — توصیف دقیقی برای آن نیست؛ فولادهای مخصوص دمای بالا خانواده‌ی دیگری‌اند. مقاومت خوردگی ۴۱۰ هم از استنلس‌های آستنیتی مثل ۳۰۴ کمتر است و مغناطیسی است. جزئیات در پیچ و مهره‌های استنلس آمده است.
جمع‌بندی
پیچ سرخزینه‌ی بدون درایو برای سطح کاملاً صاف و بستن از یک طرف است: DIN 604 با خار، DIN 605 با گردن مربعی بلند و DIN 608 با گردن مربعی کوتاه. قطر سر این سه برای یک سایز یکی نیست، پس خزینه برای هر کدام جداگانه است. کیفیت اتصال را زاویه و عمق خزینه و اندازه‌ی سوراخ مربعی تعیین می‌کنند.
سوالات متداول
تفاوت DIN 604، DIN 605 و DIN 608 چیست؟
DIN 604 با خار زیر سر، DIN 605 با گردن مربعی بلند و DIN 608 با گردن مربعی کوتاه از چرخش جلوگیری می‌کنند؛ قطر سرشان هم برای یک سایز یکی نیست.
آیا پیچ DIN 605 در خزینه‌ی DIN 604 جا می‌شود؟
نه لزوماً؛ مثلاً در M10 سر DIN 605 پهن‌تر است و از خزینه بیرون می‌زند.
این پیچ‌ها کجا به کار می‌روند؟
نوار نقاله، تیغه‌ی ادوات کشاورزی، کف واگن و قطعات سایشی — جایی که سطح باید صاف بماند و فقط از پشت می‌شود مهره را بست.
آیا استنلس ۴۱۰ نسوز است؟
نه به معنای دقیق؛ ۴۱۰ مارتنزیتی و سخت‌شونده است و مقاومت سایشی خوبی دارد، ولی فولاد مخصوص دمای بالا نیست.
DIN 7969 چه فرقی با DIN 604 دارد؟
DIN 7969 سر شیاردار برای پیچ‌گوشتی دارد؛ DIN 604 درایو ندارد و با خار زیر سر از چرخش جلوگیری می‌کند.
اگر پیچ سرخزینه هنگام بستن مهره بچرخد چه کنیم؟
سر را پیش از بستن کامل در خزینه بنشانید تا خار یا گردن مربعی قفل شود؛ اگر شیار خار یا سوراخ مربعی گشاد شده، قطعه یا سوراخ باید اصلاح شود.