مهره فلنجی DIN 6923 مهره‌ای است که واشر را در خودش دارد. یک یقه‌ی پهن زیر بدنه‌ی شش‌گوش، همان کاری را می‌کند که واشر تخت می‌کرد: بار را روی سطح بزرگ‌تری پخش می‌کند. نتیجه‌اش یک قطعه کمتر در انبار، یک قطعه کمتر در خط مونتاژ، و یک قطعه کمتر که سر کار گم شود.
اما یک تله دارد که خیلی‌ها سر کار با آن روبه‌رو می‌شوند: آچار مهره فلنجی با آچار مهره معمولی هم‌سایز یکی نیست.
DIN 6923 چیست؟
DIN 6923 استاندارد آلمانی مهره‌های شش‌گوش فلنج‌دار با رزوه متریک درشت است. محدوده‌ی آن M5 تا M20 است. ویرایش مرجع DIN 6923:1983 است و امروز با DIN EN 1661 جایگزین شده.
فلنج این مهره در دو شکل عرضه می‌شود:
- فلنج صاف — سطح تکیه‌گاه صیقلی. وقتی نمی‌خواهید سطح قطعه خط بیفتد.
- فلنج دندانه‌دار (Serrated) — شیارهای ریز روی سطح فلنج که در قطعه می‌نشینند و مقاومت مختصری در برابر باز شدن ایجاد می‌کنند. توجه: این دندانه‌ها سطح قطعه را خش می‌اندازند و روی سطوح رنگ‌شده یا نرم مناسب نیستند.
تله‌ی آچار: مهره فلنجی آچار خودش را دارد
این مهم‌ترین نکته‌ی عملی این مقاله است. در سه سایز پرمصرف، آچارخور مهره فلنجی کوچک‌تر از مهره معمولی هم‌سایز است:
| سایز | DIN 934 (معمولی) | DIN 6923 (فلنجی) | وضعیت |
|---|---|---|---|
| M5 | 8 | 8 | یکسان |
| M6 | 10 | 10 | یکسان |
| M8 | 13 | 13 | یکسان |
| M10 | 17 | 15 | متفاوت |
| M12 | 19 | 18 | متفاوت |
| M14 | 22 | 21 | متفاوت |
| M16 | 24 | 24 | یکسان |
| M20 | 30 | 30 | یکسان |
دلیل فنی‌اش این است که فلنج بخشی از وظیفه‌ی پخش بار را بر عهده گرفته، پس بدنه‌ی شش‌گوش می‌تواند کوچک‌تر باشد. این در طراحی مزیت است (فضای کمتر) ولی در اجرا باید از قبل بدانید.
جدول ابعاد مهره فلنجی DIN 6923
s آچارخور، dc قطر خارجی فلنج و m ارتفاع مهره است.
| رزوه d | گام P | آچارخور s | قطر فلنج dc | ارتفاع m |
|---|---|---|---|---|
| M5 | 0.8 | 8 | 11.8 | 5 |
| M6 | 1 | 10 | 14.2 | 6 |
| M8 | 1.25 | 13 | 17.9 | 8 |
| M10 | 1.5 | 15 | 21.8 | 10 |
| M12 | 1.75 | 18 | 26 | 12 |
| M14 | 2 | 21 | 29.9 | 14 |
| M16 | 2 | 24 | 34.5 | 16 |
| M20 | 2.5 | 30 | 42.8 | 20 |
ابعاد در برابر fasteners.eu و Aspen Fasteners راستی‌آزمایی شده است.
مهره فلنجی یا مهره + واشر؟
هر دو راه بار را پخش می‌کنند، اما تفاوت‌هایی دارند که در انتخاب مؤثر است:
| مهره فلنجی DIN 6923 | مهره DIN 934 + واشر DIN 125 | |
|---|---|---|
| تعداد قطعه | یک | دو |
| سرعت مونتاژ | سریع‌تر | کندتر |
| قطر سطح تکیه‌گاه | ثابت و مشخص | قابل انتخاب — واشر پهن‌تر هم موجود است |
| سطوح نرم و سوراخ گشاد | محدود به قطر فلنج | انعطاف بیشتر با واشر پهن |
| آچار | در M10، M12 و M14 متفاوت | آچار استاندارد |
| اتصال پیش‌تنیده ساختاری | مناسب نیست | با واشر سخت مخصوص |
در تولید انبوه — خودروسازی، لوازم خانگی، تجهیزات — مهره فلنجی معمولاً برنده است چون یک مرحله از مونتاژ حذف می‌شود. در ساخت‌وساز و کارهای تکی که انعطاف مهم‌تر از سرعت است، مهره و واشر جدا رایج‌تر می‌ماند.
خانواده مهره‌های فلنجی
DIN 6923 پایه‌ی این خانواده است و دو نسخه‌ی قفل‌شونده هم دارد که هندسه‌ی فلنج و آچارخورشان دقیقاً همین است و فقط ارتفاع و مکانیزم قفل‌شان فرق می‌کند:
| سایز | DIN 6923 ساده | DIN 6927 تمام‌فلزی | DIN 6926 نایلونی |
|---|---|---|---|
| M5 | 5 | 6.2 | 7.1 |
| M6 | 6 | 7.3 | 9.1 |
| M8 | 8 | 9.4 | 11.1 |
| M10 | 10 | 11.4 | 13.5 |
| M12 | 12 | 13.8 | 16.1 |
| M14 | 14 | 15.9 | 18.2 |
| M16 | 16 | 18.3 | 20.3 |
| M20 | 20 | 22.4 | 24.8 |
همان‌طور که می‌بینید، نسخه‌های قفلی بلندترند. اگر فضای ارتفاعی محدود است یا طول رزوه‌ی بیرون‌زده‌ی پیچ حساب‌شده است، این اختلاف را باید در طراحی دید.
جنس، کلاس و پوشش
مهره فلنجی DIN 6923 در کلاس‌های ۸ و ۱۰ برای فولاد و A2-70 و A4-70 برای استنلس عرضه می‌شود. قاعده‌ی انتخاب کلاس همان قاعده‌ی همیشگی است: کلاس مهره مساوی یا بزرگ‌تر از عدد اول کلاس پیچ.
پوشش‌های متداول: خام، سیاه‌کاری، آبکاری روی و گالوانیزه گرم. در مورد گالوانیزه گرم همان نکته‌ی همیشگی برقرار است — رزوه پس از پوشش‌دهی اضافه‌تراشی می‌شود تا مهره روی پیچ برود.
کجا استفاده می‌شود؟
مهره فلنجی هرجا که مونتاژ تکراری و سریع لازم است برنده می‌شود:
- خودرو و قطعه‌سازی: شاسی، سیستم تعلیق، اتصالات بدنه — جایی که حذف یک قطعه در هر اتصال، در تیراژ بالا معنای اقتصادی دارد.
- ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی: بستن گاردها، پانل‌ها و قطعات ورق‌کاری.
- لوازم خانگی و تجهیزات سبک: جایی که ورق نازک است و سطح تکیه‌گاه بزرگ‌تر لازم است.
- سازه‌های سبک و اتصالات ورق: فلنج فشار را پخش می‌کند و از فرورفتن مهره در ورق جلوگیری می‌کند.
در مقابل، در اتصالات ساختاری پیش‌تنیده این مهره کاربرد ندارد؛ آنجا مهره سنگین و واشر سخت مخصوص لازم است.
چک‌لیست سفارش
- استاندارد: DIN 6923 یا EN 1661.
- سایز: M5 تا M20.
- نوع فلنج: صاف یا دندانه‌دار — روی سطوح رنگ‌شده صاف بخواهید.
- کلاس: ۸ یا ۱۰ برای فولاد، A2-70 یا A4-70 برای استنلس.
- پوشش: هماهنگ با پیچ.
- ابزار: مطمئن شوید آچار یا بکس اندازه‌های ۱۵، ۱۸ و ۲۱ برای سایزهای M10، M12 و M14 موجود است.
فلنج دقیقاً معادل واشر نیست
گفتن اینکه «مهره فلنجی واشر را در خودش دارد» توصیف مفیدی است، اما یک تفاوت مهم را پنهان می‌کند: فلنج با مهره می‌چرخد، واشر نمی‌چرخد.
در اتصال معمولی، واشر تخت زیر مهره تقریباً ثابت می‌ماند و مهره روی آن می‌لغزد. یعنی سطح قطعه با یک فلز صاف و ساکن در تماس است. در مهره فلنجی، همان سطحِ نشیمن است که تا لحظه‌ی آخر روی قطعه می‌چرخد.
سه پیامد که در انتخاب باید دیده شوند:
- سطح قطعه خط می‌افتد. روی قطعه‌ی رنگ‌شده، آبکاری‌شده یا نما، فلنج چرخان پوشش را می‌برد — و خراش در پوشش، نقطه‌ی شروع خوردگی است.
- اصطکاک زیر نشیمن متفاوت است. چون کل فلنج می‌لغزد، رابطه‌ی گشتاور و پیش‌بار با حالت مهره+واشر یکی نیست. عدد گشتاور را نمی‌توان مستقیم از یکی به دیگری برد.
- سطح نشیمن قابل بزرگ‌کردن نیست. قطر فلنج در استاندارد ثابت است؛ اگر جنس قطعه نرم باشد و به سطح بزرگ‌تری نیاز داشته باشید، ناچارید زیر همان مهره فلنجی هم یک واشر پهن بگذارید.
سه مهره فلنجی که یک قالب دارند
خانواده‌ی فلنجی سه عضو اصلی دارد و تفاوتشان فقط در نحوه‌ی قفل‌شدن است، نه در اندازه:
| سایز | آچارخور s | قطر فلنج dc | ارتفاع — 6923 | ارتفاع — 6926 نایلونی | ارتفاع — 6927 تمام‌فلزی |
|---|---|---|---|---|---|
| M5 | 8 | 11.8 | 5 | 7.1 | 6.2 |
| M6 | 10 | 14.2 | 6 | 9.1 | 7.3 |
| M8 | 13 | 17.9 | 8 | 11.1 | 9.4 |
| M10 | 15 | 21.8 | 10 | 13.5 | 11.4 |
| M12 | 18 | 26 | 12 | 16.1 | 13.8 |
| M14 | 21 | 29.9 | 14 | 18.2 | 15.9 |
| M16 | 24 | 34.5 | 16 | 20.3 | 18.3 |
| M20 | 30 | 42.8 | 20 | 24.8 | 22.4 |
داده‌ها از کاتالوگ فنی تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت؛ هر سه از M5 تا M20 تعریف شده‌اند.
جزئیات دو نسخه‌ی قفلی در صفحه‌های مهره فلنجی قفلی نایلونی DIN 6926 و مهره فلنجی قفلی تمام‌فلزی DIN 6927 آمده است.
سوالات متداول
آچار مهره فلنجی M10 چند است؟
در DIN 6923 برابر ۱۵ میلی‌متر، در حالی که مهره معمولی M10 آچار ۱۷ دارد. برای M12 هم آچار ۱۸ است نه ۱۹.
مهره فلنجی نیاز به واشر دارد؟
خیر. فلنج همان کار واشر را می‌کند. گذاشتن واشر زیر مهره فلنجی مزیتی ندارد.
آیا DIN 6923 با EN 1661 یکی است؟
بله، EN 1661 جایگزین DIN 6923 است.
مهره فلنجی جلوی باز شدن را می‌گیرد؟
نسخه ساده خیر. نوع دندانه‌دار مقاومت مختصری ایجاد می‌کند، ولی برای ارتعاش واقعی باید سراغ DIN 6926 یا DIN 6927 رفت.
فلنج دندانه‌دار روی هر سطحی قابل استفاده است؟
خیر. دندانه‌ها سطح را خش می‌اندازند و روی سطوح رنگ‌شده، آبکاری‌شده یا نرم مناسب نیستند.
محدوده سایز DIN 6923 چقدر است؟
از M5 تا M20.
چرا گشتاور مهره فلنجی با مهره + واشر فرق دارد؟
چون در مهره فلنجی کل سطح نشیمن همراه مهره می‌چرخد و اصطکاک زیر نشیمن متفاوت می‌شود. عدد گشتاور یکی را نمی‌توان مستقیم برای دیگری به کار برد.
روی سطح رنگ‌شده مهره فلنجی مناسب است؟
با احتیاط. فلنج چرخان پوشش را می‌برد و خراش در پوشش نقطه‌ی شروع خوردگی است. در این حالت واشر جداگانه بهتر است.
ابعاد DIN 6923 با نسخه‌های قفلی فرق دارد؟
آچارخور و قطر فلنج در هر سه یکی است؛ فقط ارتفاع نسخه‌های قفلی بیشتر است که باید در انتخاب طول پیچ حساب شود.
جمع‌بندی
مهره فلنجی DIN 6923 یک قطعه از اتصال را حذف می‌کند و مونتاژ را سریع‌تر. قبل از سفارش دو چیز را بررسی کنید: اینکه ست آچار سر کار برای M10، M12 و M14 اندازه‌های ۱۵، ۱۸ و ۲۱ را داشته باشد، و اینکه اگر اتصال ارتعاش دارد، نسخه‌ی قفلی DIN 6926 یا DIN 6927 مناسب‌تر است.
برای استعلام موجودی و قیمت مهره فلنجی در سایزها و پوشش‌های مختلف با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.