خار شفت انواع بسیار گوناگونی دارند و معمولاً برای این استفاده میشوند تا شفت در محل نصب نلغزد. معمولاً این خار‌ها در انواع میتوانند استفاده شوند. برخی از آنها به شفت پیچ میشوند و برخی دیگر از آنها در شیار‌های تعبیه شده در شفت جا میخورند. جنس این خار‌ها معمولاً متناسب با شفت میباشد.
| DIN 6883-1956 | DIN 6884-1956 | DIN 6885(A)-1968 |
|---|---|---|
 |  | -1968/DIN 6885(A)-1968.jpg) |
| DIN 6885(B)-1968 | DIN 6885(C)-1968 | DIN 6885(D)-1968 |
-1968/DIN 6885(B)-1968.jpg) | -1968/DIN 6885(C)-1968.jpg) | -1968/DIN 6885(D)-1968.jpg) |
| DIN 6885(E)-1968 | DIN 6885(F)-1968 | DIN 6885(G)-1968 |
-1968/DIN 6885(E)-1968.jpg) | -1968/DIN 6885(F)-1968.jpg) | -1968/DIN 6885(G)-1968.jpg) |
| DIN 6885(H)-1968 | DIN 6885(J)-1968 | DIN 6887-1968 |
-1968/DIN 6885(H)-1968.jpg) | -1968/DIN 6885(J)-1968.jpg) |  |
| DIN 6888-1956 | DIN 6889-1956 | |
 |  |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 68831956 | — | — |
| DIN 68841956 | — | — |
| DIN 6885 | خار موازی | — |
| DIN 68871968 | — | — |
| DIN 68881956 | — | — |
| DIN 68891956 | — | — |
نکته‌ی انتخاب
این قطعات وظیفه‌ی موقعیت‌دهی یا نگه‌داشتن را دارند نه تحمل بار اصلی اتصال. انتخاب بر اساس قطر سوراخ یا شیار انجام می‌شود و رواداری سوراخ در عملکردشان تعیین‌کننده است.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
خار شفت کاری می‌کند که پیچ و پین نمی‌کنند
وقتی یک چرخ‌دنده یا پولی روی شفت نصب می‌شود، باید گشتاور را از شفت بگیرد. سه راه برای این کار هست و خار شفت جایگاه مشخصی میان آنها دارد:
| روش | چطور کار می‌کند | محدودیت |
|---|---|---|
| خار (کلید) در شیار | یک قطعه‌ی مستطیلی در شیار شفت و شیار قطعه می‌نشیند | شیار مقطع شفت را کم می‌کند و متمرکزکننده‌ی تنش است |
| پین عرضی | پین از هر دو قطعه عبور می‌کند | سوراخ، مقطع شفت را بیشتر تضعیف می‌کند |
| اتصال اصطکاکی (بوش مخروطی یا پرسی) | با فشار شعاعی و اصطکاک | گران‌تر و نیازمند سطح دقیق |
شیار، نه خار — جایی که کیفیت تعیین می‌شود
خار خودش قطعه‌ی ساده‌ای است: یک تکه فولاد با مقطع مستطیلی. آنچه اتصال را می‌سازد یا خراب می‌کند، دو شیار است:
- عرض شیار — انطباق خار در شیار را تعیین می‌کند. شیار گشاد یعنی خار زیر بار رفت‌وبرگشتی لق می‌زند و به‌تدریج شیار را گرد می‌کند.
- عمق شیار در شفت و در قطعه — تعیین می‌کند چه سهمی از ارتفاع خار در هر طرف درگیر است. اگر مجموع دو عمق از ارتفاع خار بیشتر باشد، خار به کف شیار قطعه نمی‌رسد و بار روی سطح کمتری می‌افتد.
- موازی بودن و پرداخت دیواره — بار روی دیواره‌ی شیار می‌نشیند، پس دیواره باید صاف و عمود باشد.
- شعاع کف شیار — کف شیار متمرکزکننده‌ی تنش است؛ گوشه‌ی تیز در شفتی که خمش نوسانی دارد، محل شروع ترک خستگی است.
چرا خار شفت شل می‌شود یا می‌شکند
- بار رفت‌وبرگشتی و تغییر جهت گشتاور. بدترین حالت برای این اتصال؛ خار در شیار لق می‌زند و هر بار ضربه می‌خورد. اثرش «گرد شدن» گوشه‌های شیار است.
- شیار گشاد از ابتدا. انطباق نادرست، همان لق‌زدن را از روز اول می‌سازد.
- طول ناکافی خار. طول خار تعیین می‌کند بار روی چه سطحی پخش می‌شود؛ خار کوتاه یعنی فشار موضعی بالا و له‌شدن دیواره.
- جنس نامناسب. خار باید نه آن‌قدر نرم باشد که له شود و نه آن‌قدر سخت که به‌جای تغییر شکل بشکند.
- نبود مهار محوری. خار موازی، قطعه را در راستای محور نگه نمی‌دارد؛ این کار باید با خار چشمی، شانه یا مهره انجام شود.
خار موازی در برابر خار گوه‌ای
دو فلسفه‌ی متفاوت در این خانواده وجود دارد و انتخاب میانشان پیامد مستقیم دارد:
| موضوع | خار موازی | خار گوه‌ای (شیب‌دار) |
|---|---|---|
| مقطع | ارتفاع ثابت در تمام طول | یک وجه شیب‌دار |
| نحوه‌ی نشستن | با دیواره‌های کناری درگیر می‌شود | با فشار میان کف دو شیار قفل می‌شود |
| مهار محوری | ندارد؛ قطعه می‌تواند بلغزد | دارد — قطعه با اصطکاک قفل می‌شود |
| هم‌مرکزی | حفظ می‌شود | قطعه کمی خارج از مرکز می‌نشیند |
| کجا مناسب است | دور بالا و جایی که هم‌مرکزی مهم است | دور پایین و کاربرد سنگین و ساده |
شکل دو سر خار و شکل شیار
خار موازی در چند شکل سر تولید می‌شود و انتخاب میان آنها به روش ساخت شیار برمی‌گردد:
- دو سر گرد. در شیاری می‌نشیند که با فرز انگشتی ساخته شده — شیاری که دو انتهایش گرد است. رایج‌ترین ترکیب.
- دو سر تخت. در شیار سرتاسری یا در شیاری که با فرز اره‌ای ساخته شده.
- یک سر گرد و یک سر تخت. برای شیاری که یک انتهایش باز است.
کجا به کار می‌آید
- چرخ‌دنده و پولی روی شفت — متعارف‌ترین کاربرد.
- کوپلینگ و اتصال دو شفت.
- پروانه‌ی پمپ و فن.
- چرخ زنجیر و تسمه در انتقال قدرت.
- مکانیزم‌های کشویی — جایی که قطعه باید روی شفت بلغزد و در همان حال گشتاور بگیرد؛ این همان کاری است که فقط خار موازی می‌تواند انجام دهد.
در تمام این موارد، مهار محوری باید جداگانه تأمین شود — با خار چشمی، شانه‌ی شفت یا مهره.
راهنمای سفارش
- قطر شفت — مبنای انتخاب مقطع خار.
- عرض، ارتفاع و طول خار — و ابعاد شیار اگر هنوز ماشین‌کاری نشده است.
- نوع خار — موازی یا گوه‌ای، و شکل دو سر (گرد، تخت یا ترکیبی).
- جنس — فولاد متعارف یا استنلس در محیط خورنده.
- شرایط کاری — دور، جهت گشتاور و وجود بار رفت‌وبرگشتی؛ این آخری مهم‌ترین عاملی است که عمر اتصال را تعیین می‌کند.
جمع‌بندی
خار شفت گشتاور را از شفت به قطعه منتقل می‌کند و برتری‌اش نسبت به پین و اتصال اصطکاکی این است که ارزان، قابل باز شدن، و در یک راستا آزاد است — قطعه می‌تواند روی شفت بلغزد و در همان حال گشتاور بگیرد.
آنچه کیفیت این اتصال را تعیین می‌کند خود خار نیست، دو شیار است: عرض، عمق، موازی بودن دیواره و شعاع کف. و مهم‌ترین ملاحظه‌ی طراحی این است که شیار هم مقطع شفت را کم می‌کند و هم تنش را در کف خودش متمرکز می‌کند — چیزی که در شفت تحت بار نوسانی باید جدی گرفته شود. بدترین شرایط کاری هم برای این خانواده، تغییر جهت مکرر گشتاور است.
سوالات متداول
مزیت خار شفت نسبت به پین چیست؟
ارزان و قابل باز شدن است و در یک راستا آزادی می‌دهد — قطعه می‌تواند روی شفت بلغزد و در همان حال گشتاور را منتقل کند.
چه چیزی کیفیت این اتصال را تعیین می‌کند؟
شیارها، نه خود خار: عرض شیار، عمق در شفت و در قطعه، موازی بودن دیواره‌ها و شعاع کف.
خار موازی یا گوه‌ای؟
خار گوه‌ای مهار محوری می‌دهد ولی قطعه را کمی خارج از مرکز می‌نشاند؛ در دور بالا این به لنگی و ارتعاش تبدیل می‌شود. برای دور بالا خار موازی انتخاب متعارف است.
چرا خار در شیار لق می‌زند؟
معمولاً به‌خاطر بار رفت‌وبرگشتی و تغییر جهت گشتاور، یا شیار گشاد از ابتدا. نتیجه گرد شدن گوشه‌های شیار است.
آیا خار موازی قطعه را در راستای محور نگه می‌دارد؟
نه. مهار محوری باید با خار چشمی، شانه یا مهره انجام شود.
چرا در این صفحه جدول ابعاد نیست؟
چون داده‌ی ابعادی این خانواده در پایگاه فنی تأییدشده‌ی ما هنوز صحه‌گذاری نشده است و ما هیچ عدد ابعادی را بدون مرجع تأییدشده منتشر نمی‌کنیم.
شکل دو سر خار چه اهمیتی دارد؟
باید با شکل شیار بخواند. خار دوسر تخت در شیار دوسر گرد، در دو انتها روی شعاع تکیه می‌دهد و در وسط بلند می‌ماند — یعنی طول درگیر واقعی کمتر از طول خار است.
طول خار را چطور انتخاب کنیم؟
طول تعیین می‌کند بار روی چه سطحی پخش شود. خار کوتاه یعنی فشار موضعی بالا و له‌شدن دیواره‌ی شیار.
کدام شرایط کاری برای خار بدترین است؟
تغییر جهت مکرر گشتاور و بار رفت‌وبرگشتی. خار در شیار لق می‌زند و گوشه‌های شیار به‌تدریج گرد میشوند.