اگر با ماشین‌آلات صنعتی، قالب‌سازی یا تجهیزات وارداتی آمریکایی کار کرده باشید، حتماً با پیچ آلن اینچی روبه‌رو شده‌اید. مرجع اصلی ابعاد و مشخصات این پیچ‌ها استاندارد ASME B18.3 است. در این مقاله توضیح می‌دهیم این استاندارد چه محصولاتی را پوشش می‌دهد، چه ویژگی‌هایی دارد و هنگام خرید به چه نکاتی باید توجه کرد.
استاندارد ASME B18.3 چیست؟
ASME B18.3 با عنوان کامل Socket Cap, Shoulder, and Set Screws, and Hex and Spline Keys (Inch Series) توسط انجمن مهندسان مکانیک آمریکا (ASME) منتشر شده است. این استاندارد ابعاد، تلرانس‌ها و الزامات کلی پیچ‌های سوکت‌دار (آلن) و آچارهای مربوط به آن‌ها را در سیستم اینچی تعریف می‌کند. ویرایش رایج آن B18.3-2012 است.
محصولات تحت پوشش ASME B18.3
- پیچ آلن سرسیلندری (Socket Head Cap Screw) – رایج‌ترین محصول این استاندارد که با نام سری 1960 شناخته می‌شود.
- پیچ آلن سرخزینه (Flat Countersunk Head) – برای مواردی که سر پیچ باید هم‌سطح قطعه باشد.
- پیچ آلن سرگرد (Button Head) – سر کم‌ارتفاع و ظاهر تمیز، مناسب بارهای سبک‌تر.
- پیچ شانه‌دار (Shoulder Screw) – دارای بخش استوانه‌ای صیقلی برای نقش محور، پین راهنما یا بوش.
- پیچ تخت یا مغزی (Set Screw) – بدون سر، با انواع نوک: فنجانی (Cup)، تخت (Flat)، مخروطی (Cone)، داگ (Dog) و بیضوی (Oval).
- آچار آلن و آچار اسپلاین (Hex and Spline Keys).
ویژگی‌های ابعادی پیچ آلن سرسیلندری سری 1960
در سری 1960، قطر سر تقریباً ۱٫۵ برابر قطر اسمی پیچ و ارتفاع سر برابر قطر اسمی است. این تناسب باعث می‌شود پیچ در فضای کم نصب شود و در عین حال گشتاور زیادی را از طریق سوکت شش‌گوش منتقل کند.
- رزوه: سری یکپارچه اینچی UNC (درشت) و UNF (ریز) با کلاس تلرانس 3A
- اندازه‌ها: از سایزهای شماره‌ای کوچک (مانند #0 و #10) تا قطرهای چند اینچی
- سوکت: شش‌گوش داخلی با اندازه آچار مشخص برای هر قطر
جنس و خواص مکانیکی
استاندارد ASME B18.3 ابعاد را تعیین می‌کند و برای جنس و خواص مکانیکی به استانداردهای ASTM ارجاع می‌دهد:
| محصول | فولاد آلیاژی | فولاد ضدزنگ |
|---|---|---|
| پیچ آلن سرسیلندری | ASTM A574 | ASTM F837 |
| پیچ آلن سرخزینه و سرگرد | ASTM F835 | ASTM F837 |
| پیچ تخت (Set Screw) | ASTM F912 | ASTM F880 |
پیچ‌های آلن فولاد آلیاژی طبق ASTM A574 کوئنچ و تمپر می‌شوند و سختی آن‌ها در محدوده ۳۹ تا ۴۵ راکول C است. استحکام کششی حداقل آن‌ها ۱۸۰ ksi برای قطر تا ۱/۲ اینچ و ۱۷۰ ksi برای قطرهای بزرگ‌تر است، یعنی از پیچ‌های گرید 8 هم قوی‌ترند.
پوشش‌های رایج
- سیاه‌کاری (Black Oxide) با روغن: پوشش استاندارد پیچ‌های آلیاژی، مناسب محیط‌های داخلی و خشک.
- گالوانیزه یا آبکاری روی: مقاومت بیشتر در برابر خوردگی. در پیچ‌های با سختی بالا، آبکاری الکتریکی خطر تردی هیدروژنی دارد و پخت پس از آبکاری ضروری است.
- بدون پوشش (Plain): معمولاً برای پیچ‌های ضدزنگ.
ASME B18.3 در مقایسه با استانداردهای متریک
ASME B18.3 فقط سیستم اینچی را پوشش می‌دهد. معادل متریک پیچ آلن سرسیلندری در استانداردهای ASME B18.3.1M، ISO 4762 و DIN 912 آمده است. پیچ اینچی و متریک قابل تعویض با هم نیستند. اگر قطعه یدکی دستگاه آمریکایی تهیه می‌کنید، حتماً سیستم اندازه و نوع رزوه (UNC یا UNF) را بررسی کنید.
کاربردها
- قالب‌سازی و ساخت قید و بست
- ماشین‌آلات صنعتی و تجهیزات CNC
- تجهیزات نفت، گاز و پتروشیمی با استاندارد آمریکایی
- مونتاژهایی با فضای محدود که آچار تخت یا بکس جا نمی‌شود
نکات مهم هنگام خرید
- قطر اسمی، تعداد رزوه در اینچ (TPI) و طول را دقیق مشخص کنید.
- نوع رزوه (UNC یا UNF) را با قطعه مقابل تطبیق دهید.
- جنس را بر اساس محیط کار انتخاب کنید: فولاد آلیاژی برای استحکام بالا و ضدزنگ برای محیط‌های خورنده.
- برای پروژه‌های حساس، گواهی آنالیز و آزمون (Mill Test Certificate) درخواست کنید.
تی‌تی بولت انواع پیچ‌های آلن اینچی طبق استاندارد ASME B18.3 را با مشخصات فنی کامل، نقشه و فایل‌های مهندسی ارائه می‌کند. برای مشاهده محصولات و استعلام قیمت به بخش محصولات سایت سر بزنید.