پیچ شش گوش فیت بولت - Hexagon Fit Bolt
پیچ‌های سر ششگوش فیت بولت با داشتن ساقی چاق‌تر از قسمت رزوه برای قطعاتی دقیق به کار میرود که باید دقیقا سرجای خود بسته بشوند.به اسین گونه که سوراخی که در آن قرار میگیرند به مقدار مناسبی هم اندازه با قسمت گلوی پیچ میباشد و همین باعث لغزش کمتر در این پیچ میشود.
پیچ‌های استاندارد شش ضلعی فیت بولت در اندازه‌ها و طول‌های مختلف وجود دارند و از مواد مختلفی مانند فولاد، فولاد ضد زنگ، استنلس استیل و تیتانیوم ساخته می‌شوند. پیچ‌های شش ضلعی فیت بولت معمولاً در کاربردهایی استفاده میشود که به گشتاور سفت شوندگی بالا نیاز دارند، مانند ماشین آلات، خطوط لوله و سازه‌های فولادی. رزوه روی ساقه پیچ شش ضلعی فیت بولت می‌تواند گام ریز یا درشت باشد. از رزوه‌های گام ریز زمانی استفاده میشود که نیروی گیره بیشتری مورد نیاز باشد، در حالی که از رزوه‌های گام درشت برای کاربردهایی که نیاز به مونتاژ یا جداسازی سریع است استفاده میشود. پیچ‌های شش ضلعی فیت بولت مناسب اغلب همراه با مهره‌ها و واشرها برای ثبات و امنیت بیشتر استفاده میشود. در مجموع، پیچ‌های شش‌ضلعی فیت بولت اتصال‌های مهمی هستند که به دلیل سهولت استفاده و قابلیت گشتاور بالا، در صنایع مختلف کاربرد فراوانی دارند. پیچ‌های شش‌ضلعی فیت بولت با نام‌های پیچ‌های شش گوش یا پیچ‌های ماشینی نیز شناخته می‌شوند. پیچ‌های شش‌ضلعی را می‌توان با انواع روکش‌ها، از ساده (بدون روکش) تا گالوانیزه، روکش روی یا روکش اکسید سیاه خریداری کرد. این روکش‌ها مقاومت بیشتری در برابر خوردگی ایجاد می‌کنند و ظاهر را بهبود می بخشند. به طور کلی، پیچ‌های شش ضلعی فیت بولت یک نوع مهم از پیچ‌ها هستند که استحکام، امنیت و سهولت استفاده را ارائه می‌دهند. آنها معمولاً در صنایع و کاربردهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند و می‌توانند در اندازه‌ها، شکل‌ها، مواد و پوشش‌های مختلف برای مطابقت با نیازهای مختلف یافت شوند. پیچ‌های شش ضلعی برای ایجاد یک نیروی گیره ثابت و قابل اعتماد طراحی شده‌اند که به جلوگیری از شل شدن یا شکست اتصال تحت بارهای خارجی یا ارتعاشات کمک می‌کند. استفاده از آچار گشتاور(ترک متر) هنگام سفت کردن پیچ‌های شش گوش برای اطمینان از اعمال مقدار صحیح گشتاور توصیه میشود. سفت شدن بیش از حد می‌تواند باعث آسیب به پیچ یا قطعات دیگر شود. پیچ‌های شش گوش فیت بولت اغلب در پروژه‌های ساختمانی برای اتصال تیرهای فولادی یا چسباندن قالب‌های بتنی به یکدیگر استفاده می‌شوند. آنها همچنین در ساخت ماشین آلات، تجهیزات و وسایل نقلیه استفاده می‌شوند. به طور کلی، پیچ‌های شش گوش فیت بولت یک نوع اتصال ضروری هستند که استحکام، دوام و تطبیق‌پذیری را ارائه می‌دهند. چه در حال ساخت سازه باشید و چه در حال مونتاژ ماشینی باشید، می‌توانید پیچ‌های شش گوش فیت بولت متناسب با نیازهای خود را در اندازه‌ها، مواد و گرید‌های مختلف پیدا کنید.
| DIN 7968-1989 پیچ شش گوش فیت بولت DIN 7968 | DIN 7999-1983 پیچ شش گوش فیت بولت DIN 7999 | DIN 610-1993 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 609-2016 | DIN 609-1995 | DIN 609-1984 |
 |  |  |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 79681989 | — | — |
| DIN 7968 | پیچ شش گوش فیت بولت DIN 7968 | ✓ |
| DIN 79991983 | — | — |
| DIN 7999 | پیچ شش گوش فیت بولت DIN 7999 | ✓ |
| DIN 6101993 | — | — |
| DIN 6092016 | — | — |
| DIN 6091995 | — | — |
| DIN 6091984 | — | — |
از 8 استاندارد این فهرست، 2 مورد صفحه‌ی اختصاصی دارد.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
ساق چاق‌تر از رزوه — با عدد
در متن بالا آمد که این پیچ «ساقی چاق‌تر از قسمت رزوه» دارد. کاتالوگ تأییدشده نشان می‌دهد این تفاوت چقدر است و چقدر منظم است:
| سایز | قطر ساق (حداکثر) | آچارخور s | ارتفاع سر k |
|---|---|---|---|
| M8 | 9 | 13 | 5.3 |
| M10 | 11 | 16 | 6.4 |
| M12 | 13 | 18 | 7.5 |
| M14 | 15 | 21 | 8.8 |
| M16 | 17 | 24 | 10 |
| M18 | 19 | 27 | 11.5 |
| M20 | 21 | 30 | 12.5 |
| M22 | 23 | 34 | 14 |
| M24 | 25 | 36 | 15 |
| M27 | 28 | 41 | 17 |
| M30 | 31 | 46 | 19 |
| M33 | 34 | 50 | 21 |
| M36 | 37 | 55 | 22 |
| M39 | 40 | 60 | 25 |
| M42 | 43 | 65 | 26 |
| M45 | 46 | 70 | 28 |
| M48 | 49 | 75 | 30 |
| M52 | 53 | 80 | 33 |
همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
و پیامدش این است که سوراخ قطعه باید بر اساس قطر ساق تعیین شود، نه بر اساس سایز رزوه. یک سوراخ متعارف برای M12 هرگز پیچ فیت بولت M12 را نمی‌پذیرد.
چرا اصلاً ساق چاق‌تر
در یک اتصال معمولی، سوراخ از پیچ بزرگ‌تر است و همین لقی چند دهم میلی‌متری اجازه می‌دهد قطعات کمی جابه‌جا شوند تا مونتاژ ساده باشد. در پیچ فیت بولت این لقی عمداً حذف شده است:
- موقعیت‌دهی دقیق. قطعه دقیقاً سر جای خودش می‌نشیند و هیچ جابه‌جایی ندارد — مهم در اتصالات ماشین‌ابزار و قالب.
- انتقال بار برشی از راه تکیه، نه اصطکاک. بدنه‌ی پیچ مستقیماً به دیواره‌ی سوراخ تکیه می‌دهد و بار را منتقل می‌کند. در اتصال اصطکاکی، این کار را پیش‌تنیدگی انجام می‌دهد.
- تکرارپذیری در باز و بست. قطعه پس از هر بار باز شدن، دقیقاً به همان موقعیت برمی‌گردد.
- حذف بار ضربه‌ای ناشی از لقی. در بار رفت‌وبرگشتی، لقی یعنی ضربه — و ضربه یعنی خستگی.
دو استاندارد این خانواده: تفاوت فقط در طول رزوه
در فهرست بالا دو شماره‌ی DIN دیده میشود. مقایسه‌ی سطربه‌سطر کاتالوگ‌ها نتیجه‌ی روشنی می‌دهد:
| سایز | DIN 609 — طول رزوه | DIN 610 — طول رزوه |
|---|---|---|
| M8 | 16.5 | 13.5 |
| M10 | 19.5 | 15.5 |
| M12 | 22.5 | 17.5 |
| M14 | 24 | 19 |
| M16 | 27 | 21 |
| M18 | 29.5 | 23.5 |
| M20 | 30.5 | 24.5 |
| M22 | 34.5 | 26.5 |
| M24 | 36.5 | 28.5 |
| M27 | 39.5 | 31.5 |
| M30 | 43 | 34 |
| M33 | 45 | 36 |
| M36 | 49 | 40 |
| M39 | 51 | 42 |
| M42 | 56 | — |
| M45 | 59 | — |
| M48 | 63 | — |
| M52 | 65 | — |
همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
در تمام ۱۴ سایز مشترک، آچارخور، ارتفاع سر و قطر ساق هر دو استاندارد دقیقاً یکسان است و تنها ستونی که فرق می‌کند طول رزوه است — DIN 609 رزوه‌ی بلندتری دارد. پس انتخاب میان این دو یک تصمیم هندسی ساده است: ضخامت بسته‌ی اتصال چقدر است و چقدر رزوه باید بیرون بماند تا مهره کامل بنشیند.
نصب: جایی که بیشترین خطا رخ می‌دهد
- دو قطعه را با هم سوراخ و برقو کنید. این مهم‌ترین قاعده‌ی این خانواده است.
- پیچ را با ضربه‌ی چکش فولادی وارد نکنید. ساق دقیق است و ضربه سطحش را خراب می‌کند؛ اگر لازم شد، چکش نرم استفاده شود.
- ساق باید کامل از صفحه‌ی برش عبور کند. اگر رزوه در صفحه‌ی برش قرار بگیرد، مقطع باربر کمتر میشود و دقیقاً همان چیزی که پیچ فیت بولت برایش انتخاب شده از بین میرود.
- سوراخ را تمیز نگه دارید. براده یا رنگ داخل سوراخ، ورود پیچ را غیرممکن می‌کند.
- پوشش ضخیم روی ساق، قطر را عوض می‌کند. در این خانواده، پوشش باید با در نظر گرفتن تلرانس انتخاب شود.
فیت بولت یا اتصال اصطکاکی؟
| معیار | پیچ فیت بولت (تکیه‌ای) | اتصال پیش‌تنیده (اصطکاکی) |
|---|---|---|
| بار چطور منتقل میشود | تکیه‌ی ساق به دیواره‌ی سوراخ | اصطکاک میان صفحات |
| دقت سوراخ | برقو؛ دو قطعه با هم | سوراخ متعارف |
| هزینه‌ی اجرا | بالا — به‌خاطر سوراخ‌کاری | پایین‌تر |
| حساسیت به پیش‌تنیدگی | کم | زیاد؛ کل عملکرد به آن وابسته است |
| جابه‌جایی اولیه | تقریباً صفر | تا اندازه‌ی لقی سوراخ، در صورت لغزش |
| کجا متعارف است | ماشین‌ابزار، قالب، اتصالات موقعیت‌دار | سازه‌ی فولادی |
راهنمای سفارش
- شماره‌ی استاندارد — و توجه کنید که انتخاب میان دو سند این خانواده فقط به طول رزوه برمی‌گردد.
- سایز رزوه و طول کل.
- قطر ساق و تلرانس آن — مهم‌ترین عدد این خانواده.
- طول بخش بدون رزوه — باید از صفحه‌ی برش عبور کند.
- کلاس استحکام و جنس.
- پوشش — با توجه به اثرش بر قطر ساق.
جمع‌بندی
پیچ فیت بولت برای حذف لقی ساخته شده: ساقی که دقیقاً یک میلی‌متر از قطر اسمی رزوه بزرگ‌تر است و در سوراخ برقوشده با تلرانس تنگ می‌نشیند. نتیجه، موقعیت‌دهی دقیق، تکرارپذیری در باز و بست، و انتقال بار برشی از راه تکیه به‌جای اصطکاک است.
دو استاندارد این خانواده در آچارخور، ارتفاع سر و قطر ساق کاملاً یکسان‌اند و فقط در طول رزوه تفاوت دارند. و هزینه‌ی واقعی این خانواده، خود پیچ نیست — سوراخ است: باید برقو زده شود و دو قطعه باید با هم سوراخ شوند. ساق هم باید کامل از صفحه‌ی برش عبور کند، وگرنه همان مزیتی که پیچ برایش انتخاب شده از بین میرود.
سوالات متداول
قطر ساق پیچ فیت بولت چقدر است؟
در هر ۱۸ سایز کاتالوگ، دقیقاً یک میلی‌متر بیشتر از قطر اسمی رزوه. مثلاً M12 ساقی به قطر ۱۳ میلی‌متر دارد.
سوراخ را چطور باید آماده کرد؟
با برقو و با تلرانس تنگ، و دو قطعه باید با هم سوراخ و برقو شوند تا محورشان یکی باشد.
تفاوت دو استاندارد این خانواده چیست؟
فقط طول رزوه. در تمام سایزهای مشترک، آچارخور، ارتفاع سر و قطر ساق یکسان است و DIN 609 رزوه‌ی بلندتری دارد.
چرا نباید با چکش فولادی کوبید؟
ساق دقیق است و ضربه سطحش را خراب می‌کند. اگر ورود سخت است، علت معمولاً عدم هم‌محوری سوراخ‌هاست، نه نیاز به ضربه.
رزوه نباید در صفحه‌ی برش باشد؟
نه. ساق باید کامل از صفحه‌ی برش عبور کند؛ اگر رزوه آنجا قرار بگیرد، مقطع باربر کمتر میشود و مزیت فیت بولت از بین میرود.