پرچ کور یا همان پرچ آلمینیومی به پرچی گفته می‌شود که استوانه آلمینیومی سوراخ داری است که از مرکزآن میله آهنی ضعیف شده در قسمت انتهایی آن رد می‌شود و به وسیله ابزار دستی یا بادی به راحتی در محل مورد نظر کار گذاشته می‌شود. پرچ‌های کور در جاهای مختلف برای اتصال ورق‌ها به کاربرده می‌شوند و از نظر فیزیکی شکل‌های مختلفی دارند. این پرچ‌ها به علت اینکه از جنس آلمینیوم ساخته می‌شوند دارای مقاومت کمی بوده و در کارهای سبک از آنها استفاده می‌شود.
| DIN EN ISO 15973-2001 | DIN 7337(B)-1991 | DIN 7337(A)-1991 |
|---|---|---|
 | -1991/DIN 7337(B)-1991.jpg) | -1991/DIN 7337(A)-1991.jpg) |
| DIN EN ISO 15976-2003 | DIN EN ISO 15975-2003 | DIN EN ISO 15974-2001 |
 |  |  |
| DIN EN ISO 15979-2003 | DIN EN ISO 15978-2003 | DIN EN ISO 15977-2011 |
 |  |  |
| DIN EN ISO 15982-2003 | DIN EN ISO 15981-2003 | DIN EN ISO 15980-2003 |
 |  |  |
| DIN EN ISO 16582-2003 | DIN EN ISO 15984-2003 | DIN EN ISO 15983-2003 |
 |  |  |
| DIN EN ISO 16585-2003 | DIN EN ISO 16584-2003 | DIN EN ISO 16583-2003 |
 |  |  |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN ENISO159732001 | — | — |
| DIN 7337 | پرچ کور سر گنبدی | — |
| DIN ENISO159762003 | — | — |
| DIN ENISO159752003 | — | — |
| DIN ENISO159742001 | — | — |
| DIN ENISO159792003 | — | — |
| DIN ENISO159782003 | — | — |
| DIN ENISO159772011 | — | — |
| DIN ENISO159822003 | — | — |
| DIN ENISO159812003 | — | — |
| DIN ENISO159802003 | — | — |
| DIN ENISO165822003 | — | — |
| DIN ENISO159842003 | — | — |
| DIN ENISO159832003 | — | — |
| DIN ENISO165852003 | — | — |
| DIN ENISO165842003 | — | — |
| DIN ENISO165832003 | — | — |
نکته‌ی انتخاب
پرچ اتصال دائمی ایجاد می‌کند و برای باز شدن طراحی نشده. در انتخاب، ضخامت مجموعه‌ی قطعات (Grip) و قطر سوراخ تعیین‌کننده است، نه فقط قطر پرچ.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
پرچ کور همیشه آلومینیومی نیست
پرچ کور چطور از یک طرف بسته می‌شود
پرچ کور از دو جزء ساخته می‌شود: بدنه، که لوله‌ای با یک سر آماده است، و میله (مندرل) که از داخل بدنه رد می‌شود و سری در انتهای دیگر دارد. نصب در سه مرحله انجام می‌شود:
- پرچ در سوراخ گذاشته می‌شود و سر بدنه روی ورق رویی می‌نشیند.
- ابزار پرچ (دستی، بادی یا برقی) میله را به بیرون می‌کشد. سر میله انتهای بدنه را که در پشت کار است، باد می‌کند و یک سر دوم می‌سازد — بدون اینکه کسی پشت کار دسترسی داشته باشد.
- وقتی نیروی کشش به حد معینی رسید، میله در یک نقطه‌ی ازپیش‌ضعیف‌شده می‌شکند. بخش بیرونی میله دور انداخته می‌شود و بخش کوچکی از آن معمولاً در بدنه باقی می‌ماند.
همین نقطه‌ی شکست است که نیروی نصب را یکنواخت می‌کند: هر پرچ با همان نیرویی بسته می‌شود که میله در آن می‌شکند، مستقل از مهارت اپراتور.
| روش | باز شدن | نکته‌ی اصلی | جای مناسب |
|---|---|---|---|
| پرچ | فقط با تخریب | گرما به قطعه نمی‌دهد؛ جنس‌های ناهمگون را هم به هم وصل می‌کند | ورق‌های نازک، آلومینیوم، اتصال‌هایی که نباید شل شوند |
| پیچ و مهره | بارها | نیروی پیش‌تنیدگی قابل کنترل؛ نیاز به دسترسی از دو طرف یا رزوه در قطعه | اتصال‌هایی که باید باز و بسته شوند |
| جوش | فقط با تخریب | اتصال یکپارچه ولی حرارت، تنش پسماند و تغییر خواص ناحیه‌ی جوش | فولادهای جوش‌پذیر، اتصال‌های آب‌بند |
کد ISO پرچ کور سه چیز را هم‌زمان می‌گوید
بیشتر ردیف‌های فهرست بالا از سری ISO 15973 تا ISO 15984 و ISO 16582 تا ISO 16585 هستند. این استانداردها برخلاف DIN که یک شماره برای یک شکل داشت، هر ترکیب را جداگانه شماره‌گذاری کرده‌اند. هر شماره هم‌زمان سه چیز را تعیین می‌کند:
- باز یا بسته بودن انتها: در پرچ انتهاباز، بدنه لوله‌ی سرتاسری است و پس از نصب سوراخی در مرکز می‌ماند. در پرچ انتهابسته، انتهای بدنه بسته است و میله درون آن محبوس می‌شود؛ اتصال آب‌بند و گازبند است.
- جنس بدنه و جنس میله: ترکیب‌هایی مثل آلومینیوم با میله‌ی فولادی، فولاد با فولاد، آلومینیوم با آلومینیوم یا استنلس با استنلس.
- شکل سر: سرگرد (برجسته) یا سرخزینه.
پس «پرچ کور ۴ میلی‌متری» سفارش کاملی نیست. شماره‌ی ISO، یا دست‌کم این سه ویژگی به‌علاوه‌ی قطر و طول، باید مشخص شود. پیش از سفارش، جدول همان شماره‌ی ISO را برای تأیید ترکیب جنس کنترل کنید.
ابعاد سر پرچ کور DIN 7337
DIN 7337، استاندارد قدیمی آلمانی پرچ کور، با سری ISO جایگزین شده ولی هنوز در نقشه‌ها و بازار رایج است. قطر سر فرم سرگرد آن در کاتالوگ تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت هست:
| سایز | قطر سر (فرم سرگرد) |
|---|---|
| 3 | 6.5 |
| 3.2 | 6.5 |
| 4 | 8 |
| 4.8 | 9.5 |
| 5 | 9.5 |
همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است. قطر اسمی قطر بدنه‌ی پرچ است. فرم سرخزینه و بازه‌ی گریپ هر طول در کاتالوگ ما نیست.
قطر سر در همه‌ی سایزها تقریباً دو برابر قطر بدنه است. این سطح اتکا فشار را روی ورق رویی پخش می‌کند؛ برای ورق‌های نرم یا نازک — پلاستیک، ورق آلومینیوم نازک — پرچ سرپهن (با قطر سر بزرگ‌تر) وجود دارد که سفارش جداگانه است. توجه کنید که ۳ و ۳٫۲، و ۴٫۸ و ۵ دو جفت سایز نزدیک‌اند که قطر سرشان یکی است ولی سوراخ و ابزارشان نه؛ جابه‌جا گرفتن آنها رایج‌ترین خطای خرید است.
گریپ: مهم‌ترین عدد در انتخاب پرچ کور
هر طول پرچ کور برای یک بازه‌ی ضخامت ساخته شده — مجموع ضخامت ورق‌هایی که به هم وصل می‌شوند. این بازه را «گریپ» می‌نامند و در جدول سازنده کنار هر طول آمده است:
- ضخامت کمتر از بازه: بدنه‌ی زیادی پشت کار می‌ماند، سر دوم بلند و ضعیف شکل می‌گیرد و ممکن است ورق‌ها را کاملاً به هم نفشارد.
- ضخامت بیشتر از بازه: بدنه‌ی کافی پشت کار نیست؛ میله پیش از شکل‌گرفتن کامل سر می‌شکند و پرچ در سوراخ لق می‌ماند.
- پرچ‌های چندگریپ هم وجود دارند که بازه‌ی ضخامت وسیع‌تری را پوشش می‌دهند و انبارداری را ساده می‌کنند.
خوردگی: ترکیب جنس بدنه، میله و ورق
پرچ کور سه فلز را کنار هم می‌گذارد — بدنه، میله و ورق — و انتخاب نادرست به خوردگی گالوانیک می‌انجامد:
| ترکیب | نکته |
|---|---|
| بدنه‌ی آلومینیوم، میله‌ی فولادی | رایج‌ترین و ارزان‌ترین؛ در فضای باز، باقی‌مانده‌ی میله‌ی فولادی درون پرچ زنگ می‌زند و لکه‌ی قهوه‌ای روی نما می‌گذارد |
| بدنه و میله‌ی آلومینیوم | برای نمای آلومینیومی بیرونی؛ اثر زنگ‌زدگی ندارد |
| بدنه و میله‌ی استنلس | برای محیط خورنده و فضای باز |
| پرچ استنلس در ورق آلومینیوم | زوج گالوانیک نامطلوب؛ ورق آلومینیومی اطراف پرچ خورده می‌شود |
| پرچ آلومینیومی در ورق گالوانیزه | سازگاری نسبتاً خوب در بیشتر محیط‌ها |
قاعده‌ی کلی: پرچ هم‌جنس ورق، یا از فلزی نجیب‌تر از ورق ولی با سطح کوچک در برابر سطح بزرگ ورق. برای جزئیات مقایسه‌ی جنس‌ها، پیچ و مهره‌های استنلس را ببینید.
اشتباهات رایج در نصب
- پرچ کج در سوراخ. ابزار باید عمود بر سطح باشد؛ در غیر این صورت سر دوم یک‌طرفه شکل می‌گیرد.
- فاصله بین ورق‌ها. اگر ورق‌ها پیش از پرچ به هم فشرده نشوند، پرچ بخشی از طولش را صرف بستن فاصله می‌کند و ممکن است ورق‌ها را کامل به هم نرساند.
- سوراخ‌کاری با پلیسه. پلیسه‌ی پشت سوراخ جلوی نشستن سر دوم را می‌گیرد.
- سر ابزار نامناسب. هر قطر میله فک (نازل) مخصوص خود را دارد؛ نازل نادرست میله را می‌لغزاند یا زودتر می‌شکند.
جمع‌بندی
پرچ کور تنها پرچی است که از یک طرف نصب می‌شود، و همین آن را در بدنه‌ها، کانال‌ها و قطعات بسته بی‌رقیب می‌کند. انتخاب درست آن با چهار مشخصه کامل می‌شود: باز یا بسته، جنس بدنه و میله، شکل سر، و طول متناسب با گریپ. برای پرچ‌هایی که از دو طرف دسترسی دارند، پرچ توپر و پرچ نیمه‌توخالی را ببینید.
سوالات متداول
آیا پرچ کور همیشه آلومینیومی است؟
خیر. پرچ کور بر اساس روش نصب نام‌گذاری شده و با بدنه‌ی فولادی، استنلس و آلیاژهای دیگر هم استاندارد شده است.
تفاوت پرچ کور انتهاباز و انتهابسته چیست؟
در انتهاباز پس از نصب سوراخی در مرکز می‌ماند؛ در انتهابسته انتهای بدنه بسته است و اتصال آب‌بند می‌شود.
گریپ پرچ کور چیست؟
بازه‌ی ضخامت کل ورق‌هایی که هر طول پرچ برای آن ساخته شده. ضخامت بیرون از این بازه سر دوم ضعیف یا ناقص می‌سازد.
چرا پرچ کور در نما لکه‌ی زنگ می‌گذارد؟
چون در پرچ آلومینیومی با میله‌ی فولادی، بخشی از میله در پرچ می‌ماند و در فضای باز زنگ می‌زند. پرچ تمام‌آلومینیوم یا استنلس این مشکل را ندارد.
قطر سر پرچ کور DIN 7337 چقدر است؟
در کاتالوگ تأییدشده‌ی ما، از 6.5 میلی‌متر برای قطر 3 تا 9.5 میلی‌متر برای قطر 5 — تقریباً دو برابر قطر بدنه.