انکر بولت HSC

انکر HSC از خانواده‌ی انکرهای پس‌نصب مکانیکی است و برای کاربردهایی طراحی شده که ضریب اطمینان بالا و عمق نصب کم هم‌زمان لازم است.

انکر بولت HSC یا رول بولت HSC با امنیت اتصال بالا طراحی شده و برای جاهایی مورد استفاده قرار می‌گیرد که ضریب اطمینان باید بالا باشد. انکر بولت HSC با داشتن بدنه مناسب برای کاشت مطمعن در سوراخ ایجاد شده در بتن است. برای هر سایز از انکر بولت HSC مته مناسب وجود دارد که باید از آن استفاده شود. ابتدا به وسیله مته سوراخ مناسبی در بتن ایجاد می‌شود تا به وسیله آن بتوان انکر بولت را داخل بتن فرو برد سپس انکر بولت را درون سوراخ می کنیم و بعد مهره انکر بلت را به آرامی سفت می کنیم. قسمت ابتدایی انکر بولت باز شده و به دیواره بتن می چسبد و بعد از آن تاحدی انکر بولت را سفت می کنیم تا عمل بستن تکمیل گردد بعد از بسته شدن شما می‌توانید از آن استفاده نمایید.

انکر بولت‌های HSC طراحی شده در شرکت هیلتی آلمان است این شرکت تولید کننده ابزار‌های ساختمانی است. در مکانهایی که رطوبت بالاست از جنس استنلس استیل استفاده می‌شود به این ترتیب این انکر بولت‌ها در برابر رطوبت مقاومت بالایی دارند و دچار زنگ زدگی نمی‌شوند.

به انکر بولت‌های HSC اصطلاحا Safety Anchor گفته می‌شود. این انکربولت بیشتر در سایز‌های M8 , M10, M12 ساخته می‌شود.

تی تی بولت تامین کننده انکر بولت HSC. شما می‌توانید درخواست خرید خود را به واحد فروش تی تی بولت ارایه دهید.

انکر کارگذاشته یا انکر پس‌نصب؟

اولین تصمیم در مهار به بتن این است که انکر پیش از بتن‌ریزی کار گذاشته می‌شود یا پس از سخت‌شدن بتن نصب می‌شود:

در خانواده‌ی پس‌نصب هم دو شاخه وجود دارد:

• مکانیکی: با انبساط یا قفل‌شدن مکانیکی در سوراخ نگه داشته می‌شود. نصب سریع و بار بلافاصله قابل اعمال.
• شیمیایی: با چسب یا رزین در سوراخ تثبیت می‌شود. توزیع تنش یکنواخت‌تر و مناسب نزدیکی لبه، ولی نیاز به زمان گیرش دارد.

انکر زیربرش — مکانیزم متفاوت

در انکر انبساطی معمولی، نگه‌داشتن از طریق اصطکاک حاصل از فشار جانبی به جداره‌ی سوراخ انجام می‌شود. در انکرهای زیربرش، مکانیزم فرق می‌کند: انتهای انکر در حفره‌ای که در عمق سوراخ ایجاد شده قفل مکانیکی می‌شود.

تفاوت عملی‌اش چند چیز است:

• فشار جانبی کمتر به بتن، پس امکان نصب نزدیک‌تر به لبه.
• عمق کمتر برای همان ظرفیت.
• رفتار پایدارتر در بتن ترک‌خورده، چون قفل مکانیکی به اصطکاک وابسته نیست.

حالت‌های خرابی مهار در بتن

در طراحی مهار، پیچ معمولاً ضعیف‌ترین جزء نیست. چهار حالت خرابی ممکن است و هر کدام محاسبه‌ی خودش را دارد:

• شکست خود انکر — پاره‌شدن میله. تنها حالتی که به استحکام فولاد ربط دارد.
• بیرون کشیده شدن (Pull-out) — انکر از بتن بیرون می‌آید بدون اینکه بتن بشکند.
• مخروط بتنی (Cone failure) — تکه‌ای مخروطی از بتن همراه انکر کنده می‌شود. رایج‌ترین حالت در بتن با مقاومت پایین یا عمق کم.
• شکست لبه — وقتی انکر به لبه‌ی بتن نزدیک است، بتن از پهلو می‌شکند.

نکات نصب

• قطر و عمق سوراخ دقیقاً مطابق دستورالعمل سازنده.
• تمیزکاری کامل سوراخ پیش از نصب.
• گشتاور بستن مطابق مشخصات؛ نه کمتر نه بیشتر.
• بتن ترک‌خورده یا سالم: ظرفیت مجاز در این دو حالت متفاوت است و باید از مدارک فنی سازنده گرفته شود.

یک اصلاح: هیلتی آلمانی نیست

متن بالا HSC را محصول «شرکت هیلتی آلمان» معرفی کرده است. دفتر مرکزی هیلتی در شان، لیختن‌اشتاین است؛ شرکت فعالیت گسترده‌ای در آلمان دارد و به همین دلیل اغلب آلمانی تصور می‌شود. HSC مخفف Hilti Safety anchor است و در دو شکل عرضه می‌شود: با رزوه‌ی بیرونی (پیچ و مهره روی انکر) و با رزوه‌ی داخلی (انکر با سطح بتن هم‌تراز می‌شود و پیچ جداگانه در آن بسته می‌شود). نوع دوم برای جاهایی مناسب است که قطعه بعداً نصب یا باز می‌شود و نباید چیزی از سطح بیرون بزند.

بتن ترک‌خورده چیست و چرا برای انکر مهم است

بتن مسلح در ناحیه‌ی کششی — مثلاً زیر دال یا در وسط دهانه‌ی تیر — به‌طور طبیعی ترک‌های مویی برمی‌دارد. این ترک‌ها در طراحی سازه پذیرفته شده‌اند و نشانه‌ی خرابی نیستند. اما سوراخ انکر نقطه‌ی ضعیف بتن است و ترک‌ها تمایل دارند درست از میان سوراخ عبور کنند. وقتی ترک باز می‌شود، قطر سوراخ کمی بزرگ‌تر می‌شود:

• انکر انبساطی که با اصطکاک نگه می‌دارد، بخشی از فشار جانبی خود را از دست می‌دهد و ممکن است بلغزد.
• انکر زیربرش که با قفل هندسی در حفره‌ی عریض‌شده‌ی انتهای سوراخ نگه می‌دارد، به فشار جانبی وابسته نیست و رفتار پایدارتری دارد.

استاندارد اروپایی طراحی مهار در بتن، EN 1992-4، فرض پیش‌فرض را بتن ترک‌خورده می‌گذارد، مگر اینکه ترک‌نخوردن ناحیه‌ی نصب اثبات شود. به همین دلیل برای مهارهای زیر دال، سقف‌های آویزان و اتصال‌هایی که ایمنی به آن‌ها وابسته است، انکرهایی مثل HSC که برای بتن ترک‌خورده ارزیابی شده‌اند انتخاب می‌شوند.

زیربرش خودکار: نصب چگونه انجام می‌شود

ساختن حفره‌ی زیربرش در انتهای سوراخ، در انکرهای زیربرش قدیمی‌تر ابزار جداگانه‌ای لازم داشت. در انکرهای خودزیربرش مثل HSC، این کار را خود انکر هنگام نصب انجام می‌دهد. روند کلی — که جزئیاتش در دستورالعمل سازنده برای هر مدل آمده — این است:

1. سوراخ با مته‌ی مخصوص با توقف‌دهنده‌ی عمق ایجاد می‌شود تا عمق دقیقاً مطابق طراحی باشد. متن بالا هم به «مته‌ی مناسب هر سایز» اشاره کرده است؛ در انکر زیربرش این مته اختیاری نیست.
2. سوراخ کاملاً از گرد و غبار پاک می‌شود.
3. انکر در سوراخ قرار می‌گیرد و با ابزار نصب مخصوص جا زده می‌شود. در این مرحله غلاف انتهایی روی مخروط حرکت می‌کند و دیواره‌ی انتهای سوراخ را برش می‌دهد تا حفره‌ی زیربرش شکل بگیرد.
4. علامت نصب روی انکر یا ابزار نشان می‌دهد که انکر کامل جا افتاده است.
5. قطعه نصب و مهره با آچار ترک‌متر تا گشتاور تعیین‌شده سفت می‌شود.

اگر علامت نصب کامل دیده نمی‌شود، انکر را بارگذاری نکنید؛ زیربرش ناقص یعنی قفل هندسی شکل نگرفته است.

تأییدیه متعلق به محصول است، نه به شکل آن

ظرفیت مجاز یک انکر پس‌نصب از آزمون به دست می‌آید و در سندی به نام ارزیابی فنی اروپایی (ETA) یا گزارش‌های معادل منتشر می‌شود. این سند برای محصول مشخص یک سازنده‌ی مشخص صادر می‌شود — با جنس، عملیات حرارتی، هندسه‌ی مخروط و ابزار نصب خودش. نتیجه‌ی مهم برای خریدار:

• محصول مشابهی که ابعادش شبیه HSC است، ظرفیت‌های HSC را به ارث نمی‌برد. اگر محصول مشابه تهیه می‌کنید، مدرک آزمون یا ارزیابی فنی همان تولیدکننده را بخواهید.
• برای اتصال‌هایی که ایمنی جانی به آن‌ها وابسته است، از محصول دارای ارزیابی فنی و مدارک قابل ردیابی استفاده کنید.
• ابزار نصب و مته‌ی هر سازنده برای انکر همان سازنده طراحی شده است؛ ترکیب ابزار یک برند با انکر برند دیگر، شرایط آزمون را نقض می‌کند.

کاربردهای معمول انکر زیربرش

• بارهای آویزان از سقف: سقف کاذب سنگین، لوله‌ها، سینی کابل، کانال تهویه — جایی که بار دائم کششی است و انکر در ناحیه‌ی ترک‌خورده‌ی زیر دال قرار دارد.
• نما و براکت‌های نما: که بار باد نوسانی به آن‌ها وارد می‌شود.
• نرده‌ها و حفاظ‌های ایمنی: جایی که شکست انکر به سقوط منجر می‌شود.
• دال‌های کم‌ضخامت و نزدیک لبه: عمق کم HSC امکان نصب در بتنی را می‌دهد که انکر انبساطی بلند در آن جا نمی‌شود.

برای بارهای سبک‌تر در بتن ترک‌نخورده، انکر انبساطی ساده‌تر و ارزان‌تر است؛ نمونه‌ی رایج آن انکر بولت HSA است. برای فونداسیون تازه، انکربولت‌های درجا گزینه‌ی دیگری هستند.

جنس و خوردگی

متن بالا به نسخه‌ی استنلس برای محیط مرطوب اشاره کرده است. به‌طور کلی سه سطح وجود دارد: فولاد با آبکاری روی برای فضای داخلی خشک، استنلس A4 برای بیرون و محیط مرطوب، و آلیاژهای مقاوم‌تر برای محیط‌های کلریدی شدید مثل تونل‌های جاده‌ای و استخرهای سرپوشیده، جایی که حتی A4 ممکن است دچار خوردگی تنشی شود. انکر، مهره و واشر باید هم‌جنس باشند. درباره‌ی گریدهای استنلس پیچ و مهره‌های استنلس استیل را ببینید.

پس از نصب

• انکر زیربرش پس از نصب قابل بیرون آوردن و استفاده‌ی دوباره نیست.
• مهره را برای «اطمینان بیشتر» از گشتاور تعیین‌شده بیشتر سفت نکنید؛ پیش‌تنیدگی اضافه ظرفیت را بالا نمی‌برد و ممکن است بتن اطراف را ترک دهد.
• در بازرسی‌های دوره‌ای، زنگ‌زدگی، ترک در بتن اطراف انکر و شل شدن مهره را بررسی کنید.

مرور کلی انکرها در انکربولت و استانداردهای DIN برای انکر بولت‌ها آمده است.

سوالات متداول

انکر HSC از چه نوعی است؟

انکر پس‌نصب مکانیکی از خانواده انکرهای زیربرش.

تفاوت انکر زیربرش با انبساطی چیست؟

زیربرش قفل مکانیکی ایجاد می‌کند نه اصطکاک، پس فشار جانبی کمتری به بتن وارد می‌کند.

مزیت عمق کم چیست؟

امکان نصب در بتن کم‌ضخامت و نزدیک‌تر به لبه.

ظرفیت مجاز را از کجا بگیریم؟

از مدارک فنی سازنده، که بر اساس آزمون تعیین شده است.

هیلتی آلمانی است؟

نه. دفتر مرکزی هیلتی در لیختن‌اشتاین است، هرچند در آلمان فعالیت گسترده‌ای دارد.

بتن ترک‌خورده یعنی بتن خراب؟

نه. بتن مسلح در ناحیه‌ی کششی به‌طور طبیعی ترک‌های مویی دارد. برای انکر مهم است چون ترک از میان سوراخ عبور می‌کند و انکرهای اصطکاکی را ضعیف می‌کند.

آیا محصول مشابه HSC همان ظرفیت را دارد؟

نه لزوماً. ظرفیت از آزمون همان محصول به دست می‌آید. برای محصول مشابه، مدرک آزمون یا ارزیابی فنی تولیدکننده‌ی خودش را بخواهید.

تفاوت HSC با رزوه‌ی بیرونی و داخلی چیست؟

نوع رزوه‌ی بیرونی مثل پیچ از بتن بیرون می‌زند و قطعه با مهره روی آن بسته می‌شود. نوع رزوه‌ی داخلی با سطح بتن هم‌تراز است و پیچ جداگانه در آن بسته می‌شود.

اگر علامت نصب کامل دیده نشود چه کنم؟

انکر را بارگذاری نکنید. زیربرش ناقص است و انکر باید طبق دستورالعمل سازنده دوباره نصب یا جایگزین شود.