یکی از صنایع پر کاربرد در دنیای امروز، صنعت چوب است. برای اتصال دو قطعه چوبی یا برای ساخت سازه‌های چوبی، باید از پیچ‌های مختص چوب و صفحات چوبی استفاده کرد.پیچ‌های چوبی باکیفیت، علاوه بر ایجاد اتصالات محکم و کاربرد آسان، در واقع منجر به کاهش ضایعات چوب و شکستن چوب میشود.چنانچه کیفیت پیچ‌های چوب پائین باشد، باعث خوردگی و زنگ زدگی میشود و مشکلات زیادی رو به وجود می اورد.قطعابرای داشتن یک سازه قدرتمند چوبی باید از پیچ‌های محکم فولادی با گام‌های بلند استفاده کنیم. از انجا کهپیچ‌های چوب دارای نوک نوک تیز هستند میتوانند به راحتی و با فشار کم و بدون خم شدن چوب را سوراخ کنند. با توجه به انواع پیچ‌هایی که برای.این صنعت ساخته شده‌است، میتوان بر اساس نیاز، پیچ مورد نظر را انتخاب کرد.
پیچ‌های سرتخت Flat Head Screws for wood
انواع استانداردها در این دسته: DIN95 -DIN96 -DIN97 -DIN 7997
.پیچ‌های سر تخت یا FH با عنوان پیچ‌های ضد آب هم شناخته میشوند.این پیچ‌ها که د رهمه جا به وفور یافت میشود با دوام بسیار بالا و تحمل رطوبت زیاد، باعث میشود که بسیاری از کارهای چوبی، بدون دردسر انجام شود. این پیچ‌ها دارای یک سر صاف و از.فلزات مقاوم در برابر خوردگی ساخته شده‌اند این پیچ‌ها برای استفاده در هر دو محیط داخلی و خارجی(Indoor-Outdoor) قابل استفاده هستند
پیچ‌های سرگرد تزئینی -Decorative Rounded Head Screws for Wood
انواع استانداردها در این دسته: DIN7995 - DIN7996
پیچ‌های سر گرد یا به اختصار RH دارای سری گنبدی شکل هستند و معمولا برای تزئینات استفاده میشوند.
پیچ‌های شش ضلعی Hex Head Screws for Wood
انواع استانداردهای این دسته: DIN 571
این پیچ‌ها که معمولا پیچ‌های کربنی فولادی هستند میتواند تقریبا در هر کاربرد چوبی به کار گرفته شود. این پیچ‌ها به دلیل شکلی که دارند (دارای یک سر واشر گسترده) به گسترش بار کمک میکنند. این پیچ‌ها برای تثبیت الوارهای سازه ای با بار زیاد مناسب هستند.
پیچ‌هایی برای اتصال چوب به فلز Screws for Joining Wood to Metal
پیچ‌هایی برای استفاده در فیبر‌ها و ام دی اف Screws for MDF and Fiberboard
ام دی اف‌ها که امروزه کاربرد‌های بسیار گسترده ای دارند همان فیبر‌های چوبی هستند که از ضایعات و خرده‌های چوب تشکیل شده‌است. که طی فشار و حرارت، محکم شده‌است یکی از.مهمترین ابزارهایی که در کار با ام دی اف استفاده میشود، پیچ‌های مخصوص ام دی اف است همان طور که در تصویر نمونه مشخص است، پیچ‌های ام دی اف معمولا چهارسو بوده و دارای ساق‌های بلند و کشیده ای هستند. این نوع پیچ برای جایگیری درون ام دی اف، فیبر‌های فشرده و در هم تنیده را می شکافد بنابراین مهمترین اصل برای انتخاب پیچ‌های ام دی اف در نظر گرفتن ضخامت و مقاومت ام دی اف است.
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 95 | پیچ چوب سر خزینه برجسته دوسو | — |
| DIN 96 | پیچ چوب سر گرد دوسو | — |
| DIN 97 | پیچ چوب سر خزینه دوسو | — |
| DIN 7997 | — | — |
| DIN 7995 | — | — |
| DIN 7996 | — | — |
| DIN 571 | پیچ چوب سر شش‌گوش | — |
نکته‌ی انتخاب
پیچ چوب رزوه‌ی درشت و عمیق دارد تا در الیاف چوب درگیر شود. پیش‌سوراخ‌کردن در چوب سخت لازم است وگرنه چوب می‌شکافد؛ قطر پیش‌سوراخ باید اندازه‌ی مغز پیچ باشد نه اندازه‌ی رزوه.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
این صفحه و صفحه‌ی هم‌نامش
روی سایت تی‌تی‌بولت دو صفحه با عنوان «استانداردهای DIN برای پیچ‌های چوب» هست. صفحه‌ی دیگر جدول ابعاد سر پیچ‌های DIN 95، DIN 96 و DIN 97 و قاعده‌ی سه سوراخ (سوراخ آزاد در قطعه‌ی بالا، پیش‌سوراخ در قطعه‌ی پایین، خزینه در سطح) را دارد. این صفحه به سمت دیگر اتصال می‌پردازد: خود چوب. پیچ چوب با پیچ فلز یک تفاوت بنیادی دارد — ماده‌ای که در آن بسته میشود یکنواخت نیست، جهت دارد، رطوبت می‌گیرد و پس می‌دهد، و گاهی خودش خورنده است. بیشتر خرابی‌های اتصال چوبی از همین‌جا می‌آید، نه از پیچ.
چوب ماده‌ای جهت‌دار است
فلز در همه‌ی جهت‌ها تقریباً یک‌جور رفتار می‌کند؛ چوب نه. الیاف چوب مثل دسته‌ای از لوله‌های موازی‌اند و رفتار پیچ بستگی دارد به اینکه نسبت به این الیاف چطور بسته شده باشد:
- پیچ عمود بر الیاف (در رویه‌ی تخته): رزوه الیاف را قطع می‌کند و در آن‌ها گیر می‌کند. این حالت بهترین نگه‌داری را دارد.
- پیچ موازی الیاف (در سر تخته یا «کله‌ی چوب»): رزوه بین الیاف می‌نشیند و آن‌ها را از هم باز می‌کند. نیروی بیرون‌کشیدن در این حالت به‌مراتب کمتر است و در طراحی نباید به آن تکیه کرد.
- پیچ نزدیک لبه یا انتهای تخته: چوب در جهت الیاف راحت می‌شکافد، چون گوه‌ی رزوه الیاف را از هم جدا می‌کند. فاصله از لبه و انتها باید بیشتر از آن چیزی باشد که در فلز عادت کرده‌ایم.
جهت بار: برش یا بیرون‌کشیدن
بار روی پیچ چوب دو شکل اصلی دارد و هر کدام قطعه‌ی متفاوتی را آزمایش می‌کند:
- برش: بار عمود بر محور پیچ است، مثل قفسه‌ای که روی پیچ‌های دیوار آویزان است. در این حالت ساق پیچ و فشار چوب روی آن تعیین‌کننده است؛ قطر بیشتر کمک می‌کند.
- بیرون‌کشیدن: بار در امتداد پیچ است، مثل سقف کاذبی که از بالا آویزان است. اینجا فقط درگیری رزوه با چوب کار می‌کند؛ طول رزوه‌ی درون قطعه‌ی پایینی و تراکم چوب تعیین‌کننده‌اند.
همین تفاوت است که در مقاله‌ی میخ‌ها به شکل «میخ برای برش، پیچ برای بیرون‌کشیدن» آمده: میخ فقط با اصطکاک نگه داشته میشود و در بار محوری ضعیف است، ولی رزوه‌ی پیچ چوب در الیاف قفل میشود.
چوب سخت، چوب نرم و تخته‌های صنعتی
«چوب» یک ماده نیست. رفتار پیچ در یک تخته‌ی کاج با رفتارش در بلوط یا ام‌دی‌اف فرق دارد:
| ماده | رفتار با پیچ | توصیه |
|---|---|---|
| چوب نرم (کاج، صنوبر) | رزوه راحت درگیر میشود؛ خطر بیش‌بستن و هرز شدن | گشتاور را محدود کنید؛ پیش‌سوراخ فقط نزدیک لبه‌ها |
| چوب سخت (بلوط، راش) | نیروی بستن زیاد؛ خطر شکستن پیچ و شکافتن چوب | پیش‌سوراخ همیشه؛ روان‌کاری رزوه با موم یا صابون خشک |
| تخته چندلایه | رویه خوب نگه می‌دارد؛ لبه لایه‌لایه است | در لبه پیچ درشت و فاصله‌ی کافی از رویه‌ها |
| ام‌دی‌اف | ساختار یکنواخت ولی شکننده؛ لبه ترک می‌خورد | پیش‌سوراخ دقیق، پیچ مخصوص با رزوه‌ی درشت، دوری از لبه |
| نئوپان | ذرات فشرده‌ی درشت؛ رزوه‌ی ریز فقط خرده‌ها را می‌تراشد | پیچ مخصوص نئوپان با رزوه‌ی درشت و عمیق؛ برای باز و بست مکرر مغزی رزوه‌دار |
نکته‌ی مشترک همه‌ی ردیف‌ها این است که تخته‌های صنعتی برای باز و بسته‌کردن مکرر ساخته نشده‌اند. هر بار که پیچ در ام‌دی‌اف یا نئوپان باز و بسته میشود، بخشی از مواد اطراف رزوه خرد میشود و بار بعد کمتر نگه می‌دارد. جایی که مونتاژ و دمونتاژ لازم است — مثل مبلمان قابل حمل — مغزی رزوه‌دار فلزی و پیچ متریک راه‌حل درست است.
رطوبت: چوب حرکت می‌کند، پیچ نه
چوب با تغییر رطوبت محیط منبسط و منقبض میشود — و این حرکت در عرض الیاف بسیار بیشتر از طول آن است. پیامدها برای اتصال پیچی:
- تخته‌ی پهن را از دو لبه محکم نبندید. صفحه‌ی یک میز چوبی در عرض کار می‌کند؛ اگر در دو سر به قاب قفل شود، یا ترک می‌خورد یا پیچ‌ها را می‌کشد. برای این جاها سوراخ‌های لوبیایی در قاب یا بست‌های مخصوص به کار می‌رود.
- چوب تازه که خشک میشود، اتصال را شل می‌کند. چوبی که هنگام مونتاژ مرطوب بوده، پس از خشک‌شدن کوچک میشود و فشار زیر سر پیچ کم میشود. سفت‌کردن دوباره پس از یک دوره، در سازه‌های چوبی کار متعارفی است.
- اتصال فضای باز همیشه در چرخه است. باران و آفتاب رطوبت چوب را مدام بالا و پایین می‌برند. این چرخه به مرور درگیری رزوه را ضعیف می‌کند؛ پیچ بلندتر و فاصله‌ی بیشتر از لبه‌ها عمر اتصال را بالا می‌برد.
چوب هم میتواند خورنده باشد
کمتر کسی انتظار دارد تکه‌ای چوب به فولاد آسیب بزند، ولی دو حالت رایج دقیقاً همین کار را میکنند:
- چوب‌های تانن‌دار: بلوط و برخی چوب‌های دیگر اسید تانیک دارند. در تماس با فولاد بی‌پوشش و رطوبت، هم پیچ خورده میشود و هم لکه‌ی تیره‌ی پررنگی دور سر پیچ روی چوب می‌نشیند که پاک نمی‌شود. برای این چوب‌ها استنلس انتخاب رایج است.
- چوب اشباع‌شده با مواد نگه‌دارنده: بسیاری از مواد حفاظتی چوب ترکیبات مس دارند. مس در کنار روی (زینک) و رطوبت، یک زوج گالوانیک می‌سازد و پوشش روی را به‌سرعت مصرف می‌کند. آبکاری نازک روی (زرد یا سفید) در این چوب‌ها عمر کوتاهی دارد؛ پوشش ضخیم گالوانیزه‌ی گرم یا استنلس لازم است.
درباره‌ی تفاوت پوشش‌های نازک و ضخیم، مقاله‌ی پوشش‌های سطح پیچ و مهره و برای انتخاب نوع استنلس، پیچ و مهره‌های استنلس را ببینید.
پیچ چوب شش‌گوش DIN 571 و آچار پیچ‌های معمولی
پیچ چوب سر شش‌گوش (معروف به «لاگ‌اسکرو») برای اتصال‌های سنگین چوبی به کار می‌رود — تیرهای سازه‌ای، اتصال چوب به فلز و تکیه‌گاه‌ها. پرسش عملی رایج این است که آیا آچار بکس پیچ‌های شش‌گوش معمولی به آن می‌خورد. مقایسه‌ی کاتالوگ DIN 571 با پیچ شش‌گوش DIN 931 پاسخ را می‌دهد:
| قطر اسمی | DIN 571 — آچارخور s | DIN 931 — آچارخور s | DIN 571 — ارتفاع سر k | DIN 931 — ارتفاع سر k |
|---|---|---|---|---|
| 5 | 8 | 8 | 3.5 | 3.5 |
| 6 | 10 | 10 | 4 | 4 |
| 8 | 13 | 13 | 5.5 | 5.3 |
| 10 | 17 | 17 | 7 | 6.4 |
| 12 | 19 | 19 | 8 | 7.5 |
| 16 | 24 | 24 | 10 | 10 |
| 20 | 30 | 30 | 13 | 12.5 |
همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است. قطر اسمی DIN 571 قطر ساق پیچ چوب است و رزوه‌ی آن رزوه‌ی چوب است، نه رزوه‌ی متریک؛ مقایسه فقط برای سر است.
در همه‌ی سایزهای مشترک، آچارخور دو استاندارد یکسان است، پس همان آچاری که برای پیچ متریک هم‌قطر به کار می‌رود، روی پیچ چوب شش‌گوش هم می‌نشیند. ارتفاع سر اما در چهار سایز از هفت سایز مشترک (۸، ۱۰، ۱۲ و ۲۰) کمی متفاوت است و در پیچ چوب بلندتر است. نکته‌ی دیگر: سر پیچ چوب روی چوب نرم می‌نشیند و بدون واشر در آن فرو می‌رود. در اتصال‌های چوبی، واشر پهن‌تر از واشر تخت معمولی به کار می‌رود — DIN 440 خانواده‌ی واشرهای مخصوص سازه‌های چوبی است — تا فشار سر روی سطح بزرگ‌تری پخش شود.
DIN 7995، DIN 7996 و DIN 7997
این سه استاندارد نسخه‌های چهارسو (درایو ضربدری) پیچ‌های چوب‌اند: DIN 7997 سرخزینه، DIN 7995 سرخزینه‌ی برجسته و DIN 7996 سرگرد. از نظر کاربرد، جانشین دوسوی DIN 97، DIN 95 و DIN 96 به حساب می‌آیند. مزیت درایو چهارسو برای پیچ چوب روشن است: با پیچ‌گوشتی برقی، تیغه از شیار دوسو بیرون می‌پرد ولی در چهارسو مرکز می‌ماند.
به همین دلیل درباره‌ی یکسان‌بودن ابعاد سر آن‌ها با نسخه‌های دوسو ادعایی نمی‌کنیم؛ در صورت نیاز به جایگزینی در یک طرح موجود، ابعاد را از متن استاندارد خریداری‌شده کنترل کنید.
اشتباهاتی که به چوب برمی‌گردد، نه به پیچ
- بستن در سر چوب و انتظار نگه‌داری کامل. رزوه بین الیاف می‌نشیند و در بار محوری بیرون می‌آید.
- پیچ آبکاری‌شده‌ی معمولی در چوب اشباع‌شده. پوشش نازک در چند فصل از بین می‌رود.
- پیچ کردن مکرر در ام‌دی‌اف یا نئوپان. هر بار بخشی از رزوه‌ی ساخته‌شده در تخته خرد میشود.
- قفل کردن صفحه‌ی پهن از دو لبه. حرکت فصلی چوب یا تخته را ترک می‌دهد یا پیچ را می‌کشد.
- بیش‌بستن با پیچ‌گوشتی برقی در چوب نرم. رزوه‌ی ساخته‌شده در چوب هرز میشود و پیچ دیگر نگه نمی‌دارد، بی‌آنکه از بیرون پیدا باشد.
برای جدول ابعاد سرها و قاعده‌ی پیش‌سوراخ، صفحه‌ی دیگر پیچ‌های چوب را ببینید.
جمع‌بندی
پیچ چوب درست، نصف کار است؛ نصف دیگر شناختن چوب است. جهت الیاف تعیین می‌کند پیچ چقدر نگه می‌دارد، رطوبت تعیین می‌کند اتصال در طول زمان چطور رفتار می‌کند، و نوع چوب یا ماده‌ی نگه‌دارنده‌اش تعیین می‌کند چه پوششی لازم است. اگر این سه را پیش از انتخاب پیچ بدانید، بیشتر خرابی‌های رایج اتصال چوبی از ابتدا حذف میشوند.
سوالات متداول
چرا پیچ در سر چوب خوب نگه نمی‌دارد؟
چون در سر چوب رزوه موازی الیاف است و بین آن‌ها می‌نشیند؛ الیاف از هم باز میشوند و نیروی بیرون‌کشیدن به‌مراتب کمتر از بستن در رویه‌ی چوب است.
برای چوب اشباع‌شده چه پیچی مناسب است؟
پیچ با پوشش ضخیم گالوانیزه‌ی گرم یا استنلس. مواد نگه‌دارنده‌ی مس‌دار آبکاری نازک روی را به‌سرعت مصرف میکنند.
آیا آچار پیچ شش‌گوش معمولی به پیچ چوب DIN 571 می‌خورد؟
بله. در همه‌ی سایزهای مشترک، آچارخور DIN 571 با DIN 931 یکسان است؛ ارتفاع سر در برخی سایزها کمی فرق دارد.
چرا پیچ در ام‌دی‌اف پس از چند بار باز و بست شل میشود؟
چون هر بار بخشی از ماده‌ی اطراف رزوه خرد میشود. برای باز و بست مکرر مغزی رزوه‌دار و پیچ متریک به کار ببرید.
DIN 7997 چه فرقی با DIN 97 دارد؟
DIN 7997 نسخه‌ی چهارسوی پیچ چوب سرخزینه است و DIN 97 نسخه‌ی دوسو. ابعاد نسخه‌ی چهارسو در کاتالوگ تأییدشده‌ی ما نیست.