پیچ خودکار
پیچهای خودکار آنقدر زیاد تولید میشود و مورد استفاده قرار میگیرند که تقریبا در همه جا وجود دارند در درب و پنچرهسازی در صنایع خودروسازی در لوازم خانگی مصارف عمومی و... مورد استفاده زیادی دارند. این پیچها در گریدهای معمولی آهنی به وفور تولید میشوند این پیچها با آچار خور دو سو و چهار سو بیشتر تولید میشوند. پیچ خودکار همانطور که از نامش پیداست دنده لازم را در فلز ایجاد میکند یا با خار آهن پیچ و قطعات را به هم متصل میکند.
پیچهای خودکار دوسو
پیچهای خودکار دوسو هم به صورت سرعدسی و سرتخت کونیک و سرعدسی کونیک وجود دارند و بنا بر نیاز پروژه مشتری سفارش میدهد.
| DIN 7971-1990 | DIN EN ISO 1481-2011 | DIN EN ISO 1482 -2011 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 7972-1990 | DIN 7973-1990 | DIN EN ISO 1483-2011 |
 |  |  |
پیچهای خودکار چهار سو و شش پر درونی
پیچهای خودکار چهارسو و شش پر به وفور در صنایع خودرویی مورد استفاده قرار میگیرند.
| DIN 34819-2008 | DIN 7981-1990 | DIN 7982-1990 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 7983-1990 | DIN 968-1994 | DIN 968-2002 |
 |  |  |
| DIN 968-2008 | DIN EN ISO 14585-2002 | DIN EN ISO 14586-2002 |
 |  |  |
| DIN EN ISO 14587-2011 | DIN EN ISO 7049-2011 | DIN EN ISO 7050-2011 |
 |  |  |
| DIN EN ISO 7051-2011 | ||
 |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیفهایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحهی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 79711990 | — | — |
| DIN ENISO14812011 | — | — |
| DIN ENISO1482 | — | — |
| DIN 79721990 | — | — |
| DIN 79731990 | — | — |
| DIN ENISO14832011 | — | — |
| DIN 348192008 | — | — |
| DIN 79811990 | — | — |
| DIN 79821990 | — | — |
| DIN 79831990 | — | — |
| DIN 9681994 | — | — |
| DIN 9682002 | — | — |
| DIN 9682008 | — | — |
| DIN ENISO145852002 | — | — |
| DIN ENISO145862002 | — | — |
| DIN ENISO145872011 | — | — |
| DIN ENISO70492011 | — | — |
| DIN ENISO70502011 | — | — |
| DIN ENISO70512011 | — | — |
نکتهی انتخاب
این پیچها رزوهی خودشان را در ورق ایجاد میکنند. ضخامت ورق و قطر پیشسوراخ دو متغیر اصلیاند؛ پیشسوراخ بزرگ یعنی پیچ نمیگیرد و کوچک یعنی پیچ میشکند.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفتوبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخهی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیهی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تیتیبولت تماس بگیرید.
درایو، شکل سر را هم عوض میکند
در این خانواده سه شکل سر متداول است — عدسی، خزینه و خزینهی گنبدی — و هر کدام هم با شیار دوسو و هم با درایو چهارسو تولید میشوند. تصور رایج این است که فقط شیار سر فرق میکند و بقیهی ابعاد یکی است. کاتالوگهای تأییدشده چیز دیگری نشان میدهند:
| سایز | DIN 7971 — عدسی دوسو | DIN 7981 — عدسی چهارسو |
|---|---|---|
| ST2.2 | 4 | 4.2 |
| ST2.9 | 5.6 | 5.6 |
| ST3.5 | 7 | 6.9 |
| ST3.9 | — | 7.5 |
| ST4.2 | 8 | 8.2 |
| ST4.8 | 9.5 | 9.5 |
| ST5.5 | 11 | 10.8 |
| ST6.3 | 12 | 12.5 |
| ST8 | 16 | — |
| ST9.5 | 20 | — |
همهی اعداد بر حسب میلیمتر و از کاتالوگهای تأییدشدهی تیتیبولت خوانده شدهاند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
| سایز | DIN 7971 — عدسی دوسو | DIN 7981 — عدسی چهارسو |
|---|---|---|
| ST2.2 | 1.3 | 1.8 |
| ST2.9 | 1.8 | 2.2 |
| ST3.5 | 2.1 | 2.6 |
| ST3.9 | — | 2.8 |
| ST4.2 | 2.4 | 3.05 |
| ST4.8 | 3 | 3.55 |
| ST5.5 | 3.2 | 3.95 |
| ST6.3 | 3.6 | 4.55 |
| ST8 | 4.8 | — |
| ST9.5 | 6 | — |
همهی اعداد بر حسب میلیمتر و از کاتالوگهای تأییدشدهی تیتیبولت خوانده شدهاند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
و در سر خزینهای، دقیقاً برعکس
برای سر خزینهای همان مقایسه انجام شد و نتیجه متفاوت بود: DIN 7972 (خزینه دوسو) و DIN 7982 (خزینه چهارسو) در هر هشت سایز مشترک، قطر سر و ارتفاع سر یکسانی دارند. همین برای جفت گنبدی — DIN 7973 و DIN 7983 — هم صادق است.
دلیلش هندسی است: سر خزینه باید در یک نشیمن مخروطی با زاویهی مشخص بنشیند. آن نشیمن ثابت است، پس سر هم ناچار همان ابعاد را دارد — صرفنظر از اینکه رویش شیار باشد یا صلیب. در سر عدسی چنین محدودیتی وجود ندارد و طراح آزاد است ارتفاع را عوض کند.
| سایز | خزینه — قطر سر | خزینه — ارتفاع سر | عدسی — قطر سر | عدسی — ارتفاع سر |
|---|---|---|---|---|
| ST2.2 | 4.3 | 1.3 | 4.2 | 1.8 |
| ST2.9 | 5.5 | 1.7 | 5.6 | 2.2 |
| ST3.5 | 6.8 | 2.1 | 6.9 | 2.6 |
| ST3.9 | 7.5 | 2.3 | 7.5 | 2.8 |
| ST4.2 | 8.1 | 2.5 | 8.2 | 3.05 |
| ST4.8 | 9.5 | 3 | 9.5 | 3.55 |
| ST5.5 | 10.8 | 3.4 | 10.8 | 3.95 |
| ST6.3 | 12.4 | 3.8 | 12.5 | 4.55 |
همهی اعداد بر حسب میلیمتر و از کاتالوگهای تأییدشدهی تیتیبولت خوانده شدهاند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است.
سایز ST یعنی چه و چرا با M فرق دارد
سایز این پیچها با ST نوشته میشود — مثلاً ST4.2 — و این نشانهگذاری با M در پیچهای متریک تفاوت بنیادی دارد:
- رزوهی ST تیزتر و درشتتر است. این رزوه برای بریدن در ورق ساخته شده، نه برای درگیری با یک مهره.
- هیچ مهرهای برای آن وجود ندارد. قطعهی مقابل، خود ورق است.
- عدد، قطر بیرونی رزوه است و مثل M به گام مستقلی ارجاع نمیدهد؛ گام با قطر تعیین میشود.
پیشسوراخ: مهمترین متغیر این خانواده
این پیچها رزوهی خودشان را در ورق میسازند و کیفیت کار تقریباً کاملاً به قطر پیشسوراخ بستگی دارد:
| وضعیت | چه اتفاقی میافتد | نشانه در محل |
|---|---|---|
| پیشسوراخ بزرگتر از لازم | رزوهی کافی در ورق ساخته نمیشود | پیچ آزاد میچرخد و سفت نمیشود |
| پیشسوراخ کوچکتر از لازم | گشتاور لازم برای پیچاندن بالا میرود | پیچ از گلویی میشکند یا سرش کنده میشود |
| پیشسوراخ درست | رزوه کامل شکل میگیرد و درگیری کامل است | گشتاور یکنواخت تا نشستن سر |
| ورق ضخیمتر از توان پیچ | پیچ نمیتواند تا انتها پیش برود | گشتاور ناگهان بالا میرود و پیچ میشکند |
قطر درست پیشسوراخ به جنس و ضخامت ورق بستگی دارد و باید از جدول سازنده یا از آزمون روی نمونه به دست بیاید. یک قطر واحد برای همهی ضخامتها وجود ندارد.
خودکار، خودرزوه و خودمته — سه چیز متفاوت
- پیچ خودکار (self-tapping) — در پیشسوراخ آماده، رزوه را در ورق میسازد. همین خانوادهای است که این صفحه دربارهی آن است.
- پیچ خودرزوه (thread-forming) — رزوه را میبُرد یا شکل میدهد بدون آنکه براده تولید کند؛ در پلاستیک و فلزات نرم کاربرد دارد.
- پیچ خودمته (self-drilling) — نوک متهای دارد و خودش سوراخ را هم ایجاد میکند، پس به پیشسوراخ نیاز ندارد. خانوادهی پیچهای سرمتهای جداگانه است.
هر سه از بیرون شبیهاند و در انبار راحت با هم اشتباه میشوند. تفاوت در نوک قطعه است: نوک تیز ساده، نوک شکلدهنده، یا نوک متهای.
راهنمای سفارش
- شمارهی استاندارد — و اگر نسخهی ISO مدنظر است، صریح بنویسید.
- سایز ST و طول.
- شکل سر و نوع درایو — چون همانطور که دیدید، تغییر درایو میتواند ارتفاع سر را هم عوض کند.
- جنس — فولاد سختکاریشده، استنلس یا برنجی.
- پوشش — و توجه کنید که پوشش روی نوک هم مینشیند و بر عملکرد برش اثر میگذارد.
- ضخامت و جنس ورق مقصد — بدون این، انتخاب سایز و پیشسوراخ ممکن نیست.
سوالات متداول
چرا سر عدسی چهارسو بلندتر از دوسو است؟
چون درایو چهارسو عمق میخواهد و این عمق از ارتفاع سر تأمین میشود. در کاتالوگهای تأییدشده، DIN 7981 در همهی سایزهای مشترک سر بلندتری از DIN 7971 دارد.
چرا در سر خزینه این تفاوت وجود ندارد؟
چون سر خزینه باید در نشیمن مخروطی با زاویهی مشخص بنشیند و آن نشیمن ثابت است. مقایسهی DIN 7972 با DIN 7982 در هر هشت سایز مشترک هیچ اختلافی نشان نداد.
ST4.2 با M4 چه فرقی دارد؟
رزوهی ST تیزتر و درشتتر است و برای بریدن در ورق ساخته شده. مهرهای برای آن وجود ندارد و قطعهی مقابل خود ورق است. این دو سازگار نیستند.
اگر پیشسوراخ بزرگ باشد چه میشود؟
رزوهی کافی در ورق ساخته نمیشود و پیچ آزاد میچرخد بدون آنکه سفت شود.
اگر پیشسوراخ کوچک باشد چه میشود؟
گشتاور لازم بالا میرود و پیچ از گلویی میشکند یا سرش کنده میشود.
تفاوت پیچ خودکار با خودمته چیست؟
پیچ خودکار به پیشسوراخ نیاز دارد و فقط رزوه میسازد؛ پیچ خودمته نوک متهای دارد و خودش سوراخ را هم ایجاد میکند.