مهرههای گرد به صورت کلی مهرههای کاملاً متفاوتی هستند. از این رو که بستن این مهرهها روش کاملاً متفاوتی دارد و همینطور کاربرد عای خاص خود را نیز دارند. برای مثال برخی از این مهرهها دارای سطح خارجی زبر میباشند که این امکان را به کار بران میدهد تا بتوانند مهرهها را به صورت دستی سفت کنند و ببند البته باید توجه داشت اینگونه مهرهها را نمیتوان بیش از حد سفت کرد و این مهرهها معمولا برای تنظیم و کالیبر استفاده میشوند. برخی دیگر از این مهرهها در سطح خارجی خود دارای شیارهایی هستند DIN 1804. این مهره را در لوله ای با زائدههای مناسب قرار میدهند تا این زائدهها باعث جلوگیری از چرخش مهره شوند. برخی از این مهرهها دارای یک شیار بر روی سطح دایره ای خود هستند و به وسیله استفاده از این شیار میتواند اتصال را محکم کرد. برخی دیگر مانند DIN 1816 در جداره خود دارای صوراخی برای برخی زائدههای پین مانند میباشد به این صورت که از طریق همین سوراخها مهره را ثابت نگه میدارند و میتوان به این صورت از این مهرهها استفاده کرد. متریالهای مورد ایستفاده در این پیچها معمولا آهن فولاد و استنلس استیل میباشد. مهرههای گرد روش تولید متفاوت تری نسبت به مهرههای دیگر دارد زیرا در تولید اکثر مهرههای دایره ای عملیات ماشین کاری نقش اساسی دارد در صورتی که در مهرههای گوشه دار معمولاً روش فورج نقش مهم تری دارد.
| DIN 1804-1971 | DIN 1816-1971 | DIN 466-1986 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 466-2006 | DIN 467-1986 | DIN 467-2006 |
 |  |  |
| DIN 546-1986 | DIN 546-2010 | DIN 547-1986 |
 |  |  |
| DIN 547-2006 | DIN 548-1986 | DIN 548-2007 |
 |  |  |
| DIN 6303-1986 | DIN 6303-2006 | DIN 70852-1989 |
 |  |  |
| DIN 981-1983 | DIN 981-1993 | DIN 981-1993-1 |
 |  |  |
| DIN 981-2009 | DIN 981-2009-1 | |
 |  |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیفهایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحهی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 1804 | مهره گرد شیاردار | — |
| DIN 1816 | — | — |
| DIN 18041971 | — | — |
| DIN 18161971 | — | — |
| DIN 4661986 | — | — |
| DIN 4662006 | — | — |
| DIN 4671986 | — | — |
| DIN 4672006 | — | — |
| DIN 5461986 | — | — |
| DIN 5462010 | — | — |
| DIN 5471986 | — | — |
| DIN 5472006 | — | — |
| DIN 5481986 | — | — |
| DIN 5482007 | — | — |
| DIN 63031986 | — | — |
| DIN 63032006 | — | — |
| DIN 708521989 | — | — |
| DIN 9811983 | — | — |
| DIN 9811993 | — | — |
| DIN 98119931 | — | — |
| DIN 9812009 | — | — |
| DIN 98120091 | — | — |
نکتهی انتخاب
مهره قطعهی مکمل پیچ است و انتخابش سه متغیر دارد: همسایز بودن رزوه، کلاس استحکام مساوی یا بالاتر از عدد اول کلاس پیچ، و همجنس بودن با پیچ و واشر. مهره ضعیفتر از پیچ باعث میشود رزوهی مهره پیش از پیچ تسلیم شود — دقیقاً برعکس ترتیب ایمنی که در طراحی اتصال دنبال میشود.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفتوبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخهی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیهی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تیتیبولت تماس بگیرید.
مهرهی گرد: وقتی ششگوش جا نمیشود
مهرهی ششگوش برای آچار ساخته شده است؛ آچار دور مهره جا میخواهد و گوشههای مهره از استوانهای که دور آن میچرخد بیرون میزنند. مهرهی گرد در سه موقعیت جای ششگوش را میگیرد:
- روی شفتهای دوار: مهرهای که با شفت میچرخد باید گرد و متوازن باشد؛ گوشههای ششگوش در دور بالا نامتوازناند و به قطعات اطراف گیر میکنند.
- در فضای تنگ کنار بلبرینگ و چرخدنده: مهرهی گرد با آچار قلابدار (آچار C) از روی شیارهای محیطش بسته میشود و فضای کمتری از ششگوش هماندازه میگیرد.
- برای بستن با دست: مهرههای آجدار DIN 466 و DIN 467 که متن بالا به آنها اشاره کرده، بدون ابزار بسته میشوند.
متن بالا گروههای اصلی را از روی شکل بستن جدا کرده است. در ادامه همین گروهها با ابعاد و نکتههای نصب آمدهاند.
مهرهی گرد شیاردار DIN 1804 و مهرهی بلبرینگ DIN 981
دو مهرهی گرد شیاردار پرکاربرد در کاتالوگ تأییدشدهی تیتیبولت هستند. هر دو رزوهی ریز دارند و با آچار قلابدار بسته میشوند، ولی جای یکدیگر را نمیگیرند:
| سایز | DIN 1804 — گام | DIN 981 — گام | DIN 1804 — قطر خارجی | DIN 981 — قطر خارجی | DIN 1804 — ارتفاع | DIN 981 — ارتفاع |
|---|---|---|---|---|---|---|
| M6 | 0.75 | — | 16 | — | 5 | — |
| M8 | 1 | — | 20 | — | 5 | — |
| M10 | 1 | 0.75 | 25 | 18 | 6 | 4 |
| M12 | 1.5 | 1 | 28 | 22 | 6 | 4 |
| M14 | 1.5 | — | 30 | — | 7 | — |
| M15 | — | 1 | — | 25 | — | 5 |
| M16 | 1.5 | — | 32 | — | 7 | — |
| M17 | — | 1 | — | 28 | — | 5 |
| M18 | 1.5 | — | 34 | — | 8 | — |
| M20 | 1.5 | 1 | 36 | 32 | 8 | 6 |
| M22 | 1.5 | — | 40 | — | 9 | — |
| M24 | 1.5 | — | 42 | — | 9 | — |
| M25 | — | 1.5 | — | 38 | — | 7 |
| M30 | 1.5 | 1.5 | 50 | 45 | 10 | 7 |
| M35 | — | 1.5 | — | 52 | — | 8 |
| M40 | — | 1.5 | — | 58 | — | 9 |
| M42 | 1.5 | — | 62 | — | 12 | — |
| M45 | 1.5 | 1.5 | 68 | 65 | 12 | 10 |
| M48 | 1.5 | — | 75 | — | 13 | — |
| M50 | — | 1.5 | — | 70 | — | 11 |
همهی اعداد بر حسب میلیمتر و از کاتالوگهای تأییدشدهی تیتیبولت خوانده شدهاند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است. سایز در DIN 981 قطر شفت است؛ هر دو استاندارد رزوهی ریز دارند.
مهمترین نکتهی جدول ستون گام است: در M10، M12، M20 گام دو استاندارد یکی نیست. مهرهی گرد همقطر ولی از استاندارد دیگر، روی رزوهی شفت بسته نمیشود — یا بدتر، چند دور بسته میشود و رزوه را خراب میکند. هنگام تعویض، استاندارد مهرهی قبلی را پیدا کنید. DIN 981 مهرهی مخصوص بلبرینگ است و با واشر قفلی MB از DIN 5406 به کار میرود؛ جزئیات آن در واشرهای لبهدار آمده است.
سه راه بستن مهرهی گرد
| نوع | نمونهی استاندارد | ابزار |
|---|---|---|
| شیار روی محیط | DIN 1804، DIN 981، DIN 70852 | آچار قلابدار (C) |
| سوراخ روی پیشانی یا محیط | DIN 547، DIN 1816 | آچار پیندار |
| شیار روی پیشانی | DIN 546 | پیچگوشتی دوشاخ یا ابزار مخصوص |
| آج روی محیط | DIN 466، DIN 467 | دست |
انتخاب ابزار درست مهم است: آچار قلابدار باید با قطر مهره بخواند و قلابش کامل در شیار بنشیند. قلاب نیمهنشسته شیار را میشکند و مهرهی گرد بدون شیار سالم، بدون تخریب باز نمیشود.
قفل کردن مهرهی گرد
مهرهی گرد روی شفت دوار اغلب زیر لرزش و تغییر جهت چرخش است و باید قفل شود. روشهای متعارف:
- واشر قفلی زبانهدار: زبانهی داخلی در شیار شفت و زبانهی بیرونی در شیار مهره — سیستم KM/MB.
- مهرهی گرد با پیچ قفل: برخی مهرههای گرد یک پیچ کوچک شعاعی یا محوری دارند که پس از بستن، مهره را به رزوه یا به یک قطعهی نرم میفشارد.
- دو مهره: مهرهی دوم روی مهرهی اول قفل میشود؛ همان منطق قفل با دو مهره در پیچهای معمولی.
و مثل همهی مهرههای بلبرینگ، اگر شیار قفل با شیار مهره روبهرو نیست، معمولاً مهره را سفتتر میکنند نه شلتر — مگر سازندهی بلبرینگ لقی مشخصی خواسته باشد.
مهرهی آجدار: تنظیم، نه بار
متن بالا درست گفته است که مهرههای آجدار را نمیتوان بیش از حد سفت کرد و بیشتر برای تنظیم به کار میروند. همان نکتهای که دربارهی پیچهای دستی صدق میکند اینجا هم صادق است: گشتاور دست محدود است و نیروی پیشتنیدگی کم؛ پس مهرهی آجدار برای نگهداشتن تنظیم، درپوش و گیرهی سبک است، نه برای اتصال باربر. DIN 466 نسخهی بلند و DIN 467 نسخهی کوتاه آن است. برای مهرههای دستی دیگر، مهرههای تنظیمی دستی و مهرههای بالدار را ببینید.
تولید و جنس
متن بالا گفته است که مهرههای گرد بیشتر ماشینکاری میشوند تا فورج. دلیلش شکل است: شیارها، سوراخها و رزوهی ریز با دقت بالا، کار تراش و فرز است. مهرهی بلبرینگ DIN 981 طبق استاندارد از فولاد کربنی کمکربن (قابل سختکاری سطحی) ساخته میشود و نسخهی استنلس آن تجاری است. هنگام سفارش مهرهی گرد استنلس برای شفت استنلس، خطر چسبندگی رزوه (گالینگ) را در نظر بگیرید، بهویژه در رزوهی ریز؛ روانکار ضدچسبندگی یا جنس متفاوت برای مهره این خطر را کم میکند.
جمعبندی
مهرهی گرد برای شفتهای دوار، فضای تنگ و بستن با دست ساخته شده است و با آچار قلابدار، پیندار یا دست بسته میشود. DIN 1804 و DIN 981 هر دو رزوهی ریز دارند ولی گامشان در بیشتر سایزهای مشترک یکی نیست، پس جای هم را نمیگیرند. روی شفت دوار، مهرهی گرد باید قفل شود.
سوالات متداول
آیا DIN 1804 و DIN 981 جای هم را میگیرند؟
خیر؛ هر دو رزوهی ریز دارند ولی گامشان در بیشتر سایزهای مشترک متفاوت است.
مهرهی گرد شیاردار با چه آچاری بسته میشود؟
با آچار قلابدار (C) که قلابش کامل در شیار محیطی مهره بنشیند.
چرا روی شفت دوار مهرهی گرد به کار میرود؟
چون متوازن است، گوشهای برای گیر کردن ندارد و در فضای تنگ کنار بلبرینگ جا میشود.
مهرهی گرد را چطور قفل کنیم؟
با واشر قفلی زبانهدار (سیستم KM/MB)، پیچ قفل روی مهره، یا مهرهی دوم.
تفاوت DIN 466 و DIN 467 چیست؟
هر دو مهرهی آجدار دستیاند؛ DIN 466 بلند و DIN 467 کوتاه است.