پیچ‌های هشت پر سوکتی یا ستاره ای به پیچ‌های گفته میشود که گل آنها دارای حفره ای ستاره ای شکل با هشت پر میباشد. این پیچ‌ها تشابه زیادی به پیچ‌های آلن دارند ولی گل آنها و گاهاً موارد مصرف آنها متفاوت است. معمولا موارد مصرف پیچ‌های سوکتی در جاییست که نیازاست بعد از اتصال گل پیچ بیرون نماند و گل پیچ داخل حفره ای که برای آن تعبیه شده قرار گیرد و سطح اتصال باشد. همچنین ستاره ای بودن سوکت به ما کمک میکند تا در نقاطی که در دسرس ما نیست، برای چفت کردن آچار تغییر زاویه کمتری نیاز باشد. پیچ‌های هشت پر سوکتی به علت موارد مصرف، دارای مقاومت کششی 180,000psiهستند. همچنین به صورت کلی مقاومت بیشتری نسبت به پیچ‌های خشکه دارند البته این پیچ‌ها تقریباً در تمامی گرید‌ها از جمله 5.8 و 4.8 تولید میشوند. به طور کلی پیچ‌های هشت پر سوکتی از سایز M2 تا سایز M20 در بازار مصرف عرضه میشوند(سایز M2 تا M8 استانداردهای DIN14580 و DIN 14579، وسایز M6 تا M20 استاندارد DIN 34802 ) و سایز‌های دیگر درصورت موجود نبودن باید تولید شوند. برخی از این پیج‌ها دارای رزوه‌های درشت تری هستند. معمولا پیچ‌های سوکتی با اکسید سیاه در بازار یافت میشوند، که این رو کش مقاومت در برابر خوردگی مناسبی را فراهم میکند. ولی برخی از این پیچ‌ها استنلس استیل نیز استفاده شده‌است. نحوه تولید این پیچ‌ها به هم به روش فورج گرم و هم به روش فورج سرد میباشد.
| DIN 34802-2001 | DIN EN ISO 14579-2011 | DIN EN ISO 14580-2002 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN EN ISO 14583-2011 | DIN EN ISO 14584-2011 | |
 |  |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 14580 | — | — |
| DIN 14579 | — | — |
| DIN 34802 | — | — |
| DIN 348022001 | — | — |
| DIN ENISO145792011 | — | — |
| DIN ENISO145802002 | — | — |
| DIN ENISO145832011 | — | — |
| DIN ENISO145842011 | — | — |
نکته‌ی انتخاب
پیچ آلن با آچار آلن از داخل سر بسته میشود، پس فضای شعاعی اطرافش لازم نیست و سرش می‌تواند داخل خزینه فرو برود. مراقب تمیزی سوکت و سالم بودن آچار باشید؛ بیشترین علت هرزشدن، وارد نشدن کامل آچار است.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
سوکتی در برابر بیرونی — دو خانواده با یک نام
واژه‌ی «ستاره‌ای» یا «هشت‌پر» برای دو قطعه‌ی کاملاً متفاوت به کار می‌رود و این منشأ بیشترین سفارش اشتباه در این گروه است:
- سوکتی (داخلی) — پروفیل ستاره‌ای داخل سر فرورفته است و ابزار داخل آن می‌رود. موضوع همین صفحه.
- بیرونی — پروفیل روی بیرون سر است و بوکس از بیرون روی آن می‌نشیند؛ در صفحه‌ی پیچ‌های هشت‌پر بیرونی آمده است.
چهار شکل سر در این خانواده
درایو یکی است و آنچه تغییر میکند شکل سر است — دقیقاً همان منطقی که در پیچ‌های آلن هم دیده میشود:
| شکل سر | کجا می‌نشیند | کاربرد شاخص |
|---|---|---|
| استوانه‌ای | روی سطح می‌ماند | بیشترین عمق درایو و بیشترین گشتاور قابل انتقال |
| عدسی (پن) | روی سطح، با گنبد کم‌ارتفاع | جایی که ارتفاع سر باید کم باشد و ظاهر مهم است |
| عدسی با فلنج | روی سطح، با نشیمن پهن‌تر | روی ورق نازک یا سوراخ بزرگ‌تر از حد |
| خزینه | کامل داخل قطعه فرو می‌رود | وقتی سطح باید صاف بماند |
انتخاب میان این چهار، همان سه پرسش همیشگی را دارد: چقدر گشتاور لازم است، چقدر فضای بالای قطعه هست، و آیا سطح باید صاف بماند.
چرا این درایو ساخته شد
مشکلی که این پروفیل حل میکند مشخص است. در سوکت شش‌گوش، نیروی ابزار با زاویه به وجه وارد میشود و بخشی از آن به نیروی بیرون‌راننده تبدیل میشود که ابزار را از سوکت بیرون می‌زند و گوشه‌ها را گرد میکند:
- تماس نزدیک‌تر به عمود. در پروفیل ستاره‌ای، سطح تماس تقریباً عمود بر جهت نیروست، پس گشتاور بیشتری بدون لغزش منتقل میشود.
- نقاط تماس بیشتر. بار روی نقاط بیشتری پخش میشود و تنش موضعی کمتر است.
- ابزار در سوکت می‌ماند. در مونتاژ خطی این یعنی سرعت بیشتر و ضایعات کمتر.
- عمق سوکت کمتری لازم است برای همان گشتاور — که اجازه می‌دهد سر کوتاه‌تر طراحی شود.
اندازه‌گذاری با حرف T
اندازه‌ی پروفیل این خانواده با حرف T و یک عدد نوشته میشود — و این عدد هیچ رابطه‌ی مستقیمی با قطر رزوه ندارد. یک پیچ M4 و یک پیچ M5 می‌توانند هر دو یک اندازه‌ی درایو داشته باشند یا نداشته باشند.
- اندازه‌ی درایو را از سازنده بپرسید یا در فهرست فنی قطعه ببینید؛ از روی قطر رزوه حدس نزنید.
- مجموعه‌ی کامل ابزار لازم است. برخلاف آلن که یک ست آچار متریک اکثر سایزها را پوشش می‌دهد، اینجا هر اندازه ابزار خودش را می‌خواهد.
- ابزار بی‌کیفیت، همان مشکل شش‌گوش را برمی‌گرداند. مزیت این پروفیل به دقت ابعادی ابزار وابسته است.
- نسخه‌ی امنیتی پین مرکزی دارد و با ابزار معمولی کار نمی‌کند — این را در سفارش صریح مشخص کنید.
جایگاه این درایو میان درایوهای سوکتی
سه درایو داخلی در بازار رقیب هم‌اند و انتخاب میانشان معمولاً در مرحله‌ی طراحی انجام میشود، نه در خرید:
| درایو | گشتاور نسبت به عمق سوکت | ابزار | نقطه‌ی ضعف |
|---|---|---|---|
| شش‌گوش (آلن) | برای گشتاور بالا عمق بیشتری لازم دارد | یک ست آچار متریک اکثر سایزها را پوشش می‌دهد | نیروی بیرون‌راننده گوشه‌ها را گرد میکند |
| هشت‌پر (ستاره‌ای) | با عمق کمتر همان گشتاور را می‌دهد | هر اندازه ابزار اختصاصی خودش را می‌خواهد | وابستگی زیاد به دقت ابزار |
| چهارسو | کمترین گشتاور در این گروه | پیچ‌گوشتی معمولی | ابزار در گشتاور بالا از سر بیرون می‌زند |
نکات عملی
- سوکت را پیش از باز کردن تمیز کنید. گرد، رنگ یا زنگ نمی‌گذارد ابزار تا ته بنشیند و همان باعث گرد شدن پروفیل میشود.
- ابزار را کامل تا ته فرو کنید پیش از اینکه گشتاور بدهید.
- در خزینه، طول روی سر اندازه گرفته میشود، نه از زیر آن — مثل تمام پیچ‌های خزینه‌ای.
- در بازرسی تحویل، پروفیل را با ابزار واقعی امتحان کنید، نه با چشم؛ لبه‌های گرد یا پلیسه‌دار نشانه‌ی قالب فرسوده است.
- پوشش ضخیم داخل سوکت می‌نشیند و می‌تواند ورود ابزار را سخت کند.
جمع‌بندی
پیچ هشت‌پر سوکتی همان منطق پیچ آلن را دارد — درایو داخل سر، بدون نیاز به فضای جانبی — ولی با پروفیلی که نیرو را تقریباً عمود منتقل میکند. نتیجه این است که با عمق سوکت کمتر، همان گشتاور منتقل میشود، و همین اجازه می‌دهد سر کوتاه‌تری طراحی شود. به همین دلیل در طراحی فشرده و در مونتاژ ماشینی جای خودش را باز کرده است.
دو نکته در سفارش تعیین‌کننده است: صریح نوشتن «سوکتی» تا با نسخه‌ی بیرونی اشتباه نشود، و مشخص کردن اندازه‌ی درایو — که با قطر رزوه رابطه‌ی مستقیمی ندارد و بدون ابزار متناظرش، پیچ قابل استفاده نیست.
سوالات متداول
سوکتی با بیرونی چه فرقی دارد؟
در نسخه‌ی سوکتی پروفیل ستاره‌ای داخل سر فرورفته است و ابزار داخل آن می‌رود؛ در نسخه‌ی بیرونی پروفیل روی بیرون سر است. ابزارشان با هم عوض نمی‌شود.
مزیت اصلی نسبت به پیچ آلن چیست؟
با عمق سوکت کمتر، همان گشتاور منتقل میشود — چون تماس تقریباً عمود بر جهت نیروست و نقاط تماس بیشترند. این اجازه می‌دهد سر کوتاه‌تر طراحی شود.
اندازه‌ی T از قطر رزوه به دست می‌آید؟
نه. رابطه‌ی مستقیمی میان این دو وجود ندارد و اندازه‌ی درایو باید از سازنده یا فهرست فنی قطعه گرفته شود.
چرا در این صفحه جدول ابعاد نیست؟
چون داده‌ی ابعادی این خانواده در پایگاه فنی تأییدشده‌ی ما هنوز صحه‌گذاری نشده است و ما هیچ عدد ابعادی را بدون مرجع تأییدشده منتشر نمی‌کنیم.
چرا پروفیل گرد میشود؟
ابزار بی‌کیفیت، ابزاری که تا ته ننشسته، یا سوکت پر از گرد و رنگ. تمیزکردن سوکت پیش از باز کردن، ساده‌ترین پیشگیری است.
آلن بهتر است یا هشت‌پر سوکتی؟
اگر مونتاژ دستی است و فضا محدود نیست، آلن ساده‌تر و ارزان‌تر است و ابزارش همه‌جا هست. هشت‌پر سوکتی وقتی توجیه دارد که ارتفاع سر باید کم بماند یا مونتاژ ماشینی و پرتکرار باشد.
نسخه‌ی امنیتی چه فرقی دارد؟
یک پین در مرکز پروفیل دارد و با ابزار معمولی کار نمی‌کند. اگر لازم دارید، در سفارش صریح مشخص کنید.
طول پیچ خزینه چطور اندازه گرفته میشود؟
روی سر، نه از زیر آن — چون سر داخل قطعه فرو می‌رود. سفارش دادن آن مثل پیچ سر بلند، قطعه‌ای یک ارتفاع سر بلندتر تحویل می‌دهد.