مهره های ششگوش
مهره ششگوش صنعتی
مهره ششگوش (Hex Nut) یکی از اصلیترین اجزای اتصالات صنعتی است که همراه با پیچ، استادبولت، انکربولت و میلرزوه برای ایجاد اتصال مکانیکی قابل باز و بسته شدن استفاده میشود.
انتخاب صحیح مهره فقط براساس قطر نیست
دو مهره با قطر اسمی یکسان ممکن است از نظر نوع رزوه، تعداد رزوه در اینچ، استاندارد، فرم هندسی، گرید، متریال، سختی و پوشش کاملاً متفاوت باشند.
در ساختار فعلی TT BOLT این خانواده شامل دو شاخه اصلی است:
ASME B18.2.2
مهره ششگوش معمولی اینچی برای کاربردهای عمومی و صنعتی با ASTM A563 Grade A و Grade B.
ASTM A194/A194M
مهره ششگوش سنگین Heavy Hex برای فشار بالا، دمای بالا و سرویسهای صنعتی ویژه.
| خانواده | Product Form | رنج سایز فعلی | گریدهای اصلی | کاربرد شاخص |
|---|---|---|---|---|
| ASME B18.2.2 | Hex Nut | 1/4" – 1-1/2" | ASTM A563 A / B | اتصالات عمومی و صنعتی |
| ASTM A194/A194M | Heavy Hex Nut | 1/2" – 4" | 2H / 2HM / 7 / 7M / 8 / 8M | فشار بالا، دمای بالا و سرویسهای ویژه |
انتخاب بین این دو خانواده باید براساس Product Form، Thread، Grade، Material، Finish و Specification پروژه انجام شود.
مهره ششگوش ASME B18.2.2
ASME B18.2.2 یکی از استانداردهای اصلی ابعادی مهرههای اینچی است. محصولات فعلی TT BOLT در این شاخه از نوع Regular Hex Nut هستند.
رنج سایز
1/4" – 5/16" – 3/8" – 7/16" – 1/2" – 9/16" – 5/8" – 3/4" – 7/8" – 1" – 1-1/8" – 1-1/4" – 1-3/8" – 1-1/2"
رزوهها بسته به سایز بهصورت UNC یا 8UN تعریف شدهاند.
متریال فعلی این خانواده: Carbon Steel
ASTM A563 Grade A
در کاتالوگ فعلی با Finishهای Plain، Zinc Plated و Hot Dip Galvanized دیده میشود.
ASTM A563 Grade B
در محصولات فعلی TT BOLT بهصورت Plain نمایش داده میشود.
ASME B18.2.2 در این خانواده نقش استاندارد هندسی را دارد و مشخصاتی مانند عرض آچارخور، عرض گوشهبهگوشه، ارتفاع مهره و فرم محصول را تعیین میکند.
الزامات متریال و خواص مکانیکی محصولات فعلی این شاخه بر اساس ASTM A563/A563M تعریف میشوند.
مهره ششگوش سنگین ASTM A194/A194M
ASTM A194/A194M Heavy Hex Nut یکی از مهمترین خانوادههای مهره برای اتصالات پیچ و استادبولت در تجهیزات فشار بالا، دمای بالا و سرویسهای صنعتی ویژه است.
این محصولات در نفت و گاز، پتروشیمی، پالایشگاه، نیروگاه، خطوط لوله، شیرآلات، فلنجها، مخازن تحت فشار و تجهیزات فرایندی کاربرد گستردهای دارند.
نسخه جاری استفادهشده در محصولات فعلی: ASTM A194/A194M-26
هندسه Heavy Hex بر اساس ASME B18.2.2-2022 و رزوههای اینچی براساس ASME B1.1 کنترل میشوند.
رنج سایز
1/2" – 5/8" – 3/4" – 7/8" – 1" – 1-1/8" – 1-1/4" – 1-3/8" – 1-1/2" – 1-5/8" – 1-3/4" – 1-7/8" – 2" – 2-1/4" – 2-1/2" – 2-3/4" – 3" – 3-1/4" – 3-1/2" – 3-3/4" – 4"
در کاتالوگ کنترلشده فعلی، سایزهای تا 1 اینچ با رزوههای UNC رایج تعریف شدهاند و سایزهای بزرگتر از 1 اینچ با 8UN 8 TPI ارائه میشوند.
گریدهای ASTM A194
-
2H
Carbon Steel
یکی از رایجترین گریدهای مهره Heavy Hex برای بسیاری از اتصالات صنعتی و استادبولتهای فولاد آلیاژی.
-
2HM
Hardness-Controlled Carbon Steel
گرید با کنترل سختی؛ انتخاب برای سرویسهای خاص باید مطابق Specification و الزامات پروژه انجام شود.
-
7
Alloy Steel
فولاد آلیاژی برای کاربردهای صنعتی با الزامات مکانیکی و حرارتی بالاتر.
-
7M
Hardness-Controlled Alloy Steel
خانواده سختیکنترلشده برای سرویسهایی که این Grade در مدارک پروژه الزام شده است.
-
8
Stainless Steel 304
خانواده استنلس آستنیتی برای کاربردهایی که مقاومت در برابر خوردگی اهمیت دارد.
-
8M
Stainless Steel 316
برای محیطهای خورندهتر و بسیاری از کاربردهای فرایندی و صنعتی.
Gradeها نباید بدون بررسی متریال، دمای سرویس، محیط خوردگی، استادبولت متناظر و Specification پروژه جایگزین یکدیگر شوند.
تفاوت Hex Nut و Heavy Hex Nut
Hex Nut
ابعاد خارجی معمولیتر و مناسب بسیاری از اتصالات عمومی و صنعتی؛ نمونه: ASME B18.2.2.
Heavy Hex Nut
ابعاد خارجی و سطح آچارخور بزرگتر؛ مناسب بسیاری از اتصالات صنعتی سنگین و Bolting فشار/دما بالا.
حتی اگر قطر رزوه یکسان باشد، Hex Nut و Heavy Hex Nut الزاماً از نظر ابعاد خارجی یا کاربرد قابل جایگزینی نیستند.
تطبیق مهره با استادبولت
در اتصالات صنعتی، مهره باید همراه با استادبولت و براساس استاندارد و گرید اتصال انتخاب شود.
| استادبولت | مهره متداول |
|---|---|
| ASTM A193 B7 | ASTM A194 2H |
| ASTM A193 B7M | ASTM A194 2HM |
| ASTM A193 B16 | ASTM A194 Grade 7 |
| ASTM A193 B8 | ASTM A194 Grade 8 |
| ASTM A193 B8M | ASTM A194 Grade 8M |
این جدول یک راهنمای عمومی است؛ Design Code، Specification و Purchase Order پروژه همیشه اولویت دارند.
نوع رزوه مهره
مهره باید دقیقاً با رزوه خارجی پیچ یا استادبولت تطابق داشته باشد. سه مشخصه زیر باید همزمان کنترل شوند:
Diameter
قطر اسمی رزوه داخلی و خارجی باید یکسان باشد.
Thread Series
UNC یا 8UN باید با رزوه پیچ یا استادبولت سازگار باشد.
TPI
تعداد رزوه در هر اینچ باید دقیقاً یکسان باشد.
برای مثال: 1" UNC 8 TPI باید با پیچ یا استادبولتی با همان قطر و همان رزوه استفاده شود.
پوشش سطح و Finish
بسته به استاندارد، گرید و متریال، Finishهای مختلفی در کاتالوگ TT BOLT وجود دارند.
Plain
بدون پوشش اضافی؛ بسته به Grade و شرایط سرویس
Black Oxide
سیاهکاری برای برخی محصولات و گریدهای مناسب
Zinc Plated
آبکاری روی برای محصولات و کاربردهای مجاز
Hot Dip Galvanized
گالوانیزه گرم برای بسیاری از کاربردهای فضای باز و خورنده
PTFE
پوشش پروژهای برای کاربردهای مناسب و تأییدشده
وجود یک Finish در فیلترهای صفحه به معنی قابل استفاده بودن آن برای تمام Grade × Size × Materialها نیست.
در مهرههای گالوانیزه، سازگاری رزوه داخلی با پوشش پیچ و الزامات Thread Fit باید کنترل شود.
اطلاعات فنی هر مهره
صفحات محصولات TT BOLT مشخصات فنی همان واریانت را بهصورت مستقل نمایش میدهند.
استاندارد و گرید
Standard، Product Type، Grade و Material
رزوه
Diameter، Thread Type، TPI و Thread Direction
ابعاد خارجی
Width Across Flats، Width Across Corners و Nut Height
Finish و وزن
پوشش محصول و وزن نظری هر قطعه
این اطلاعات برای مقایسه محصول با نقشه، BOM و Specification پروژه قابل استفاده هستند.
انتخاب مهره برای محیطهای خورنده
در محیطهای مرطوب یا خورنده، فقط استحکام مهره کافی نیست و باید متریال و پوشش نیز بررسی شوند.
Stainless Steel
برای کاربردهایی که مقاومت خوردگی اهمیت دارد؛ انتخاب Grade باید با شرایط محیط هماهنگ باشد.
Zinc / HDG
پوششهای روی برای کاربردهای مناسب و در صورت سازگاری با گرید و رزوه اتصال.
PTFE
گزینه پروژهای برای شرایط مناسب؛ اثر پوشش بر اصطکاک و مونتاژ باید در طراحی اتصال لحاظ شود.
راهنمای سفارش مهره
برای سفارش دقیق، مشخصات محصول باید کامل اعلام شوند:
| نوع سفارش | نمونه مشخصات |
|---|---|
| فرمت سفارش | Standard × Product Form × Diameter × Thread × Grade × Material × Finish × Quantity |
| نمونه Hex Nut | ASME B18.2.2 – 3/4" – UNC 10 TPI – ASTM A563 Grade A – Carbon Steel – Zinc Plated |
| نمونه Heavy Hex Nut | ASTM A194 Grade 2H – 1-1/4" – 8UN 8 TPI – Carbon Steel – Plain |
در پروژههای حساس بهتر است Bolt / Stud + Nut + Washer بهصورت یک مجموعه بررسی شوند تا رزوه، گرید، متریال و Finish همه اجزای اتصال با یکدیگر سازگار باشند.
تولید مهره سفارشی TT BOLT
علاوه بر محصولات موجود در کاتالوگ، امکان بررسی و تولید مهرههای سفارشی براساس نقشه و Specification پروژه وجود دارد.
ابعاد و رزوه سفارشی
قطر، Thread Series، TPI و ابعاد خارجی مطابق نقشه
متریال و گرید ویژه
براساس الزامات مکانیکی، حرارتی و خوردگی پروژه
تست و کنترل
کنترل ابعادی، سختی، مکانیکی، شیمیایی و پوشش
مدارک کیفی
MTC و سایر مدارک موردنیاز پروژه
الزامات فنی، تستها، پوشش و مدارک باید پیش از تولید در درخواست خرید یا Specification پروژه مشخص شوند.