پیچ های شش گوش

پیچ شش‌گوش صنعتی

پیچ شش‌گوش (Hex Bolt) یکی از اصلی‌ترین اتصال‌دهنده‌های صنعتی است که در ماشین‌آلات، سازه‌های فولادی، صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، نیروگاه، تجهیزات معدنی، خطوط انتقال نیرو و بسیاری از مجموعه‌های مکانیکی استفاده می‌شود.

همه پیچ‌های شش‌گوش یکسان نیستند

دو پیچ با قطر و طول مشابه ممکن است از نظر استاندارد، فرم گل، متریال، گرید مقاومتی، نوع رزوه، عملیات حرارتی و پوشش سطح کاملاً متفاوت باشند و برای کاربردهای متفاوتی طراحی شده باشند.

در کاتالوگ TT BOLT این خانواده در پنج گروه اصلی ارائه می‌شود.

5 خانواده اصلی
172 ترکیب ASME B18.2.1
108 ترکیب B18.2.6 و A354
60 ترکیب ASTM A394

ASME B18.2.1

پیچ شش‌گوش اینچی عمومی برای اتصالات صنعتی و مکانیکی

ASME B18.2.6

پیچ سازه‌ای Heavy Hex با گریدهای A325 و A490

ASTM A307

اتصال‌دهنده فولاد کربنی با Grade A و Grade B

ASTM A354

پیچ فولاد آلیاژی پرمقاومت با Grade BC و Grade BD

ASTM A394

پیچ شش‌گوش مخصوص برج و دکل انتقال نیرو

خانواده نوع محصول / کاربرد اصلی
ASME B18.2.1 پیچ شش‌گوش اینچی عمومی
ASME B18.2.6 پیچ سازه‌ای Heavy Hex گرید A325 و A490
ASTM A307 اتصال‌دهنده فولاد کربنی Grade A و Grade B
ASTM A354 پیچ شش‌گوش آلیاژی پرمقاومت Grade BC و Grade BD
ASTM A394 پیچ شش‌گوش دکل انتقال نیرو

انتخاب بین این محصولات باید براساس Specification پروژه انجام شود و صرفاً یکسان بودن قطر و طول برای جایگزینی آن‌ها کافی نیست.

پیچ شش‌گوش ASME B18.2.1

ASME B18.2.1 استاندارد ابعادی یکی از اصلی‌ترین خانواده‌های Hex Bolt اینچی است.

محصولات TT BOLT در این دسته از نوع Hex Bolt هستند و نباید با Heavy Hex Structural Bolt اشتباه گرفته شوند.

13 قطر
1/4"–1-1/2" رنج قطر
172 ترکیب قطر و طول
UNC / 8UN رزوه کاتالوگ

طول‌های موجود بسته به قطر از حدود 1" تا 12" هستند.

متریال فعلی: Carbon Steel

گریدهای موجود در کاتالوگ: Grade A و Grade B

Finishهای نمایش‌داده‌شده شامل Plain، Zinc Plated و Hot Dip Galvanized هستند.

ASME B18.2.1 اساساً استاندارد فرم و ابعاد محصول است؛ بنابراین Grade و خواص مکانیکی باید با استاندارد متریال مربوط به محصول و Specification پروژه هماهنگ باشند.

این خانواده برای بسیاری از اتصالات عمومی صنعتی، ماشین‌آلات، تجهیزات مکانیکی و کاربردهایی که به Hex Bolt استاندارد اینچی نیاز دارند قابل بررسی است.

پیچ سازه‌ای شش‌گوش سنگین ASME B18.2.6

محصولات ASME B18.2.6 با Hex Bolt معمولی تفاوت دارند.

نوع محصول در این دسته: Heavy Hex Structural Bolt است.

گل این پیچ‌ها نسبت به Hex Bolt معمولی بزرگ‌تر است و این خانواده برای اتصالات سازه‌ای پرمقاومت طراحی شده است.

9 قطر
1/2"–1-1/2" رنج قطر
108 ترکیب قطر و طول
UNC / 8UN رزوه

طول‌های کاتالوگ: 2", 2.5", 3", 3.5", 4", 4.5", 5", 6", 7", 8", 10", 12"

ASTM F3125 Grade A325

A325 یکی از گریدهای متداول پیچ‌های سازه‌ای پرمقاومت است.

120 ksi

حداقل استحکام کششی

Carbon Steel

متریال محصولات فعلی

Plain

یکی از Finishهای کاتالوگ

Hot Dip Galvanized

گزینه گالوانیزه گرم

ASTM F3125 Grade A490

A490 برای اتصالات سازه‌ای با نیاز به استحکام بالاتر استفاده می‌شود.

150 ksi

حداقل استحکام کششی

Alloy Steel

متریال محصولات فعلی

Plain

Finish استاندارد کاتالوگ TT BOLT

کنترل پوشش

پوشش باید مطابق استاندارد و Specification پروژه بررسی شود

بنابراین A325 و A490 فقط دو «سطح کیفیت» نیستند و انتخاب بین آن‌ها باید با طراحی اتصال هماهنگ باشد.

ASTM A307

ASTM A307 خانواده‌ای از اتصال‌دهنده‌های فولاد کربنی با استحکام کششی حدود 60 ksi است که در بسیاری از اتصالات عمومی صنعتی، ساختمانی و مکانیکی کاربرد دارد.

9 قطر کاتالوگ
1/2"–1-1/2" رنج قطر
2"–12" رنج طول
A / B گرید

متریال: Carbon Steel

رزوه‌های کاتالوگ در محدوده فعلی به‌صورت Unified Inch تعریف شده‌اند.

Finishهای موجود شامل Plain، Zinc Plated و Hot Dip Galvanized هستند.

  1. Grade A

    کاربرد عمومی

    Grade A برای بسیاری از کاربردهای عمومی پیچ و اتصال‌دهنده فولاد کربنی استفاده می‌شود.

  2. Grade B

    کاربرد متفاوت

    Grade B کاربرد تعریف‌شده متفاوتی دارد و نباید صرفاً به‌عنوان نسخه قوی‌تر Grade A در نظر گرفته شود.

انتخاب Grade باید مطابق کاربرد واقعی و مدارک پروژه انجام شود.

در سفارش ASTM A307 باید Product Form نیز دقیقاً مشخص شود؛ زیرا ASTM A307 می‌تواند Bolt، Stud یا Threaded Rod را شامل شود و صرف درج نام استاندارد برای مشخص کردن فرم محصول کافی نیست.

پیچ شش‌گوش ASTM A354

ASTM A354 برای پیچ‌ها و اتصال‌دهنده‌های فولاد آلیاژی Quenched & Tempered با استحکام بالا تعریف شده است.

محصولات TT BOLT در این دسته از نوع Hex Bolt هستند.

9 قطر
108 ترکیب قطر و طول
ASME B18.2.1 مرجع ابعادی
UNC / 8UN رزوه کاتالوگ

متریال: Alloy Steel

ASTM A354 Grade BC

مشخصه مقدار
حداقل Tensile Strength 125 ksi
حداقل Yield Strength 109 ksi
Hardness HRC 26–36
Finish Plain / Zinc Plated / Hot Dip Galvanized

ASTM A354 Grade BD

مشخصه مقدار
Tensile Strength 150–173 ksi
حداقل Yield Strength 130 ksi
Hardness HRC 33–38
Finish کاتالوگ TT BOLT Plain

به دلیل استحکام و سختی بالاتر، انتخاب پوشش برای Grade BD باید با توجه ویژه به الزامات فنی و ریسک‌های مرتبط با Hydrogen Embrittlement انجام شود.

BC و BD نباید صرفاً براساس بالاتر بودن عدد مقاومت جایگزین یکدیگر شوند.

پیچ دکل انتقال نیرو ASTM A394

ASTM A394 خانواده تخصصی پیچ‌های مورد استفاده در Transmission Towers، Substations و سازه‌های فولادی مشابه است.

نوع محصول: Hex Transmission Tower Bolt

این خانواده با پیچ شش‌گوش صنعتی عمومی یا Heavy Hex Structural Bolt یکسان نیست.

5 قطر
1/2"–1" رنج قطر
60 ترکیب قطر و طول
1"–6" رنج طول
قطر رزوه
1/2" UNC 13 TPI
5/8" UNC 11 TPI
3/4" UNC 10 TPI
7/8" UNC 9 TPI
1" UNC 8 TPI

نسخه جاری مورد استفاده: ASTM A394-08(2024)

  1. Type 0

    Carbon Steel + HDG

    Type 0 از فولاد کربنی ساخته می‌شود و با Hot Dip Galvanized ارائه می‌شود.

  2. Type 1

    Medium Carbon Steel

    Type 1 از فولاد متوسط‌کربن ساخته شده و Quenched & Tempered است و براساس استاندارد با پوشش Hot Dip Zinc تعریف می‌شود.

  3. Type 3

    Weathering Steel

    Type 3 از Weathering Steel تولید می‌شود و برخلاف Type 0 و Type 1 به‌صورت Bare / Plain استفاده می‌شود.

  4. Type 2

    حذف شده از استاندارد

    Type 2 از استاندارد جاری ASTM A394 حذف شده و نباید برای سفارش جدید به‌عنوان Type فعال معرفی شود.

مقایسه خانواده‌های پیچ شش‌گوش TT BOLT

استاندارد Product Form متریال اصلی Grade / Type کاربرد شاخص
ASME B18.2.1 Hex Bolt Carbon Steel A / B کاربرد عمومی صنعتی
ASME B18.2.6 Heavy Hex Structural Bolt Carbon / Alloy Steel A325 / A490 سازه فولادی پرمقاومت
ASTM A307 Bolt / Stud / Threaded Rod بسته به Product Form Carbon Steel A / B اتصالات عمومی
ASTM A354 Hex Bolt Alloy Steel BC / BD اتصالات صنعتی پرمقاومت
ASTM A394 Transmission Tower Bolt Carbon / Weathering Steel Type 0 / 1 / 3 دکل و پست انتقال نیرو

Hex Bolt یا Heavy Hex؟

ASME B18.2.1 Hex Bolt

دارای هندسه گل پیچ معمولی و مناسب بسیاری از اتصالات صنعتی و مکانیکی است.

ASME B18.2.6 Heavy Hex

دارای گل بزرگ‌تر و عرض آچارخور بیشتر برای اتصالات سازه‌ای پرمقاومت است.

حتی اگر قطر، طول و رزوه دو پیچ یکسان باشند، این دو Product Form الزاماً قابل جایگزینی نیستند.

انتخاب پیچ براساس کاربرد

اتصال عمومی صنعتی

ASME B18.2.1 یا ASTM A307 بسته به Specification پروژه قابل بررسی هستند.

سازه فولادی پرمقاومت

ASME B18.2.6 با Grade A325 یا A490 برای Heavy Hex Structural Bolt.

اتصال صنعتی پرمقاومت

ASTM A354 Grade BC یا BD برای فولاد آلیاژی پرمقاومت.

دکل انتقال نیرو

ASTM A394 خانواده تخصصی برج‌ها، دکل‌ها و پست‌های انتقال نیرو است.

این دسته‌بندی فقط راهنمای اولیه است و انتخاب نهایی باید با نقشه و Specification پروژه انجام شود.

رزوه پیچ شش‌گوش

در محصولات اینچی TT BOLT رزوه‌هایی مانند UNC و 8UN استفاده می‌شوند.

Diameter

قطر اسمی رزوه باید با مهره مطابقت داشته باشد.

Thread Series

UNC یا 8UN باید دقیقاً مشخص شود.

TPI

تعداد رزوه در هر اینچ باید با مهره سازگار باشد.

برای مثال 3/4" UNC 10 TPI و 1-1/4" 8UN 8 TPI دو رزوه متفاوت هستند.

مهره مورد استفاده نیز باید دقیقاً با قطر و گام رزوه پیچ سازگار باشد.

تمام‌رزوه و نیم‌رزوه

همه پیچ‌های شش‌گوش در تمام طول خود رزوه ندارند.

در بسیاری از محصولات بلندتر، بخشی از ساق بدون رزوه باقی می‌ماند.

بنابراین علاوه بر Overall Length باید Thread Length نیز در طراحی اتصال بررسی شود.

در صفحات محصول TT BOLT طول رزوه و سایر مشخصات هندسی همان واریانت نمایش داده می‌شود.

پوشش سطح

Plain

محصول بدون پوشش سطحی اضافی

Zinc Plated

آبکاری روی برای مقاومت سطحی در شرایط مناسب

Hot Dip Galvanized

گالوانیزه گرم برای شرایط محیطی و فضای باز

پوشش پروژه‌ای

براساس گرید، متریال و Specification پروژه

تمام Finishها برای تمام Gradeها مجاز یا مناسب نیستند.

برای مثال Grade A490 و ASTM A354 Grade BD به کنترل دقیق‌تری در انتخاب پوشش نیاز دارند، درحالی‌که ASTM A394 Type 0 اساساً با Hot Dip Galvanized تعریف می‌شود.

بنابراین Finish باید بخشی از Specification مهندسی محصول باشد، نه صرفاً یک انتخاب ظاهری.

اطلاعات فنی هر محصول

استاندارد

Standard، Product Type و Grade / Type

ابعاد

Diameter، Length، Head Height و Width Across Flats

رزوه

Thread Type، TPI، Direction و Thread Length

متریال و پوشش

Material، Grade، Finish و وزن نظری

برای خرید پروژه‌ای بهتر است محصول نهایی از صفحه همان واریانت با نقشه، BOM یا Specification پروژه مقایسه شود.

راهنمای سفارش

برای سفارش دقیق پیچ شش‌گوش پیشنهاد می‌شود اطلاعات به ترتیب زیر اعلام شوند:

نوع سفارش نمونه مشخصات
فرمت سفارش Standard × Grade / Type × Diameter × Length × Thread × Material × Finish × Quantity
نمونه عمومی ASTM A354 Grade BC – 3/4" × 4" – UNC 10 TPI – Alloy Steel – Plain
نمونه سازه‌ای ASTM F3125 Grade A325 / ASME B18.2.6 – 1" × 6" – UNC 8 TPI – Hot Dip Galvanized
نمونه دکل انتقال نیرو ASTM A394 Type 0 – 3/4" × 3" – UNC 10 TPI – Carbon Steel – Hot Dip Galvanized

برای پروژه‌های حساس بهتر است مشخصات Bolt + Nut + Washer به‌صورت یک مجموعه بررسی شوند.

تولید سفارشی TT BOLT

علاوه بر محصولات استاندارد موجود در کاتالوگ، امکان بررسی سفارش‌های پروژه‌ای با قطر، طول، رزوه، متریال، Grade، Type یا Finish خاص وجود دارد.

ابعاد سفارشی

قطر، طول و رزوه براساس نقشه و نیاز پروژه

عملیات حرارتی

براساس گرید و خواص مکانیکی موردنیاز

تست و کنترل

تست کشش، سختی، آنالیز شیمیایی و کنترل پوشش

مدارک کیفی

MTC و سایر مدارک موردنیاز پروژه

الزامات تولید مطابق نقشه، عملیات حرارتی، تست کشش، تست سختی، آنالیز شیمیایی، کنترل پوشش، MTC یا سایر مدارک کیفی باید پیش از تولید در درخواست خرید مشخص شوند.