انکربولت

انکربولت قطعه‌ای است که بار سازه یا تجهیزات را به بتن منتقل می‌کند. انتخابش برخلاف تصور رایج، بیشتر از آنکه به استحکام خود پیچ ربط داشته باشد، به رفتار بتن اطرافش بستگی دارد.

اتصال محکم بین صفحه یا سازه و بتن توسط قطعه ای به نام انکر بولت انجام می‌شود. انکربولت شکلهای مختلف در ابعاد گوناگون دارد و نیز قابلیت طراحی منحصر به فرد دارد. نوع رایج آن به شکل L هست که سمت طول یا بلندی آن رزوه شده و همراه با مهره و واشر تخت و یا واشر فنری اتصال آن کامل می‌شود. در یک دسته‌بندی کلی می‌توان انکربولت‌ها را به دو بخش تقسیم کرد

1- انکر بولت‌های سایز بزرگ پی و ساختمانی

2- انکر بولت‌های کاشتنی و سایز کوچک

منظور از این دسته‌بندی جداسازی انکربولت‌های سایز بزرگ که برای کارهای سنگین مورد استفاده است از انکربولت‌های سایز کوچک که برای کارهای متوسط و سبک مورد استفاده قرار می‌گیرد. جنس انکربولت می‌تواند از آهن یا فولاد یا استنلس استیل باشد.

انکربولت کلا به دو روش در محل مورد نظر کاشته می‌شود. 1- قبل از بتن ریزی 2- بعد از بتن ریزی با ایجاد سوراخ در بتن. انکربولت‌هایی که سایز بزرگی دارند از روش اول جایگذاری در بتن برای قرارگرفتن در محل مورد نظر استفاده می‌کنند و انکر بولت‌های سایز کوچک عموما از روش دوم جایگذاری انکربولت در محل مورد نظر استفاده می‌کنند.

انکر بولت کجا استفاده می‌شود؟

وقتی بخواهیم سازه یا صفحه ای به بتن یا فونداسیون متصل شود منظور حدفاصل دو عنصر متفاوت شیمیایی است که امکان اتصال مستقیم یا جوشکاری نیست، انکربولت لازم داریم. درساختمان‌سازی، سد‌سازی، پل‌سازی و ساخت نیروگاهها، انکر بولتها نقش مهمی دارند. به طور معمول استاندارد آمریکایی ASTM برای ساخت انکر بولتها استفاده می‌شود که از سایز ½ الی 4 اینچ و به صورت خودرنگ یا گالوانیزه گرم آماده مصرف می‌باشند البته از جنس استنلس استیل هم به صورت سفارشی قابل تولید و عرضه می‌باشند.

رول بولت‌ها و یوبولت‌ها هم در گروه انکر بولتها قرارگرفته‌اند چون هر اتصال پیچ که یک تکیه گاه داشته باشد، انکر بولت نامگذاری شده‌است. رایج‌ترین و پرکاربرد‌ترین انکربولتها بر اساس استاندارد ASTM F 1554 و در گریدهای 36 یا 55 یا 105 تولید می‌شوند این اعداد بیانگر تنش تسلیم انکربولت بر حسب کیلو پوند بر اینچ مربع است. در استاندارد آمریکایی مربوط به تولید انکربولت، مشخصات ابعادی و جنس انکربولت و مهره و واشر برای تکمیل اتصالات مشخص شده‌است.

دسته‌بندی انکربولتها ی سایز کوچک

1-انکربولت مکانیکی (رول بولت).

2-انکربولت شیمیایی (چسب کاشت).

انکربولت مکانیکی به آن دسته از انکربولت‌ها می گوییم که به واسطه عمل مکانیکی درون سوراخ ایجاد شده روی بتن محکم می‌شوند به این شکل که با پیچاندن مهره انکربولت غلاف فلزی انکربولت باز شده و به دیواره بتن می چسبد.

انکر بولت شیمیایی در کاشت، هیچ گونه محدودیتی برای عمق و قطر ندارد. انکر بولت شیمیایی به کمک ماده شیمیایی با پایه رزین، در بتن یا سنگ جاگذاری می‌شود که معمولا بعد از گذشت 48 ساعت قابل استفاده خواهد بود. استفاده از انکربولت شیمیایی پرهزینه‌تر از انکر بولت مکانیکی است ولی در کاربردهای خاص ناچار به استفاده از این نوع هستیم. اختلاف سایز سوراخکاری، متریال استفاده شده و نوع عملکرد انکربولت‌ها آنها را به دو دسته شیمیایی ومکانیکی تقسیم می‌کند. انکر بولتها می‌توانند در زمان بتن ریزی در هنگام آرماتور‌بندی، در بتن قرار بگیرند ونیز می‌توانند روی یک سطح بتنی از قبل ساخته شده هم استفاده شوند.

نکات مهم در انتخاب انکر بولت

1-آب وهوای محیط (مقاومت انکر بولت در برابر زنگ زدگی)

2-مواد شیمیایی محیط (مقاومت انکر بولت در برابر خوردگی)

برای انتخاب انکربولت باید به محل مصرف انکربولت و مواد شیمیایی اطراف آن از نظر خورندگی و میزان فشار مکانیکی توجه کرد. با درنظر گرفتن موارد فنی و مهندسی ذکر شده و درنظر گرفتن ضریب اطمینان می‌توان تعداد مشخص شده را سفارش داد.

چطور انکربولت سفارشی بخریم؟

نکات ضروری و عمومی در خرید یا سفارش ساخت انکر بولت

1- سایز انکر بولت – قطر انکر بولت

2- طول پا ( بلندی انکر بولت )

3- فاصله پا ( طول قسمت خم انکر بولت )

4- طول رزوه

5-نوع پوشش سطحی انکربولت مثلا گالوانیزه گرم عمیق یا داکرومات

6- جنس انکربولت

7- ارایه نقشه فنی انکربولت

درصورتی که انکربولت شما در استانداردهای موجود نباشد و شما نیاز به انکربولت خاصی داشته باشید می‌توانید با رعایت اصول طراحی نقشه خود را به واحد تولیدی تی تی بولت ارایه کنید تا در اصرع وقت زمانبندی ساخت و تولید انکربولت برای شما به همراه قیمت آن ارسال شود. موارد بالا را در سفارش انکربولت حتما در نظر داشته باشید.در مواردی که نیاز به طراحی خاصی از انکربولت دارید، قطعا مشخصات ریزتر وکاملتری برای انجام سفارش لازم خواهد بود که در اختیار طراح قرار بگیرد.

نکات تاثیر گذار در ساخت و نصب انکر بولت

1-نوع بار ( متحرک یا غیر متحرک )

2-امتداد بار

3-اندازه بار( بار استاتیک ودینامیکی که بر بتن وارد می‌شود)

4-وجود ترک در بتن

5-فاصله کاشت انکربولتها

6-عمق کاشت انکربولت

7-میلگردهای مسلح کننده بتن

اجزای تشکیل دهنده رول بولت

1-استوانه چاک دار

2-پیچ سر مخروطی

3-مهره

4-واشر

انواع (مدلهای ) رول بولت

1- رول بولت HSC

2-HST و HST3

3-HSL

4-HAS

5-HKD

6- رول بولت HSA

دستورالعمل نصب ( کاشت ) انکربولت

معمولا شرکتهای سازنده انکر بولت، دستور العمل نصب نیز تهیه می‌کنند. دقت کنید انکر بولتی که خریداری می کنید هچ گونه مشکل ساختاری نداشته باشد، محل نصب (بتن) مقاوم باشد. سوراخ ایجاد شده نزدیک لبه بتن نباشد و قطر و عمق آن متناسب با انکر بولت مصرفی باشد. بطور خلاصه کاشت انکربولت مکانیکی روشی مانند رولپلاک دارد. یعنی با ایجاد سوراخ در بتن، مثلا با مته متناسب با انکر بولت، و سپس پاک‌سازی و قراردادن انکر در آن با ایجاد اصطکاک و استحکام کششی، کاشت انجام می‌شود. در کاشت انکر شیمیایی، ماده ای که کار چسب را انجام می‌دهد و پایه آن رزین است، اساس کاشت انکر می‌باشد.

انکر کارگذاشته یا انکر پس‌نصب؟

اولین تصمیم در مهار به بتن این است که انکر پیش از بتن‌ریزی کار گذاشته می‌شود یا پس از سخت‌شدن بتن نصب می‌شود:

در خانواده‌ی پس‌نصب هم دو شاخه وجود دارد:

• مکانیکی: با انبساط یا قفل‌شدن مکانیکی در سوراخ نگه داشته می‌شود. نصب سریع و بار بلافاصله قابل اعمال.
• شیمیایی: با چسب یا رزین در سوراخ تثبیت می‌شود. توزیع تنش یکنواخت‌تر و مناسب نزدیکی لبه، ولی نیاز به زمان گیرش دارد.

حالت‌های خرابی مهار در بتن

در طراحی مهار، پیچ معمولاً ضعیف‌ترین جزء نیست. چهار حالت خرابی ممکن است و هر کدام محاسبه‌ی خودش را دارد:

• شکست خود انکر — پاره‌شدن میله. تنها حالتی که به استحکام فولاد ربط دارد.
• بیرون کشیده شدن (Pull-out) — انکر از بتن بیرون می‌آید بدون اینکه بتن بشکند.
• مخروط بتنی (Cone failure) — تکه‌ای مخروطی از بتن همراه انکر کنده می‌شود. رایج‌ترین حالت در بتن با مقاومت پایین یا عمق کم.
• شکست لبه — وقتی انکر به لبه‌ی بتن نزدیک است، بتن از پهلو می‌شکند.

نکات اجرایی انکر کارگذاشته

• شابلون جانمایی: انکرها باید مطابق نقشه‌ی صفحه ستون با شابلون فلزی بسته شوند.
• تثبیت پیش از بتن‌ریزی: ویبره می‌تواند انکر را جابه‌جا کند.
• محافظت رزوه: رزوه‌های بیرون‌زده با غلاف پوشانده شوند تا دوغاب روی آن‌ها نبندد.
• طول رزوه بیرون: برای مهره، واشر، ضخامت صفحه و تلرانس تراز کافی باشد.
• گروت: ترتیب اجرای گروت زیر صفحه باید با طراحی بخواند.

نکات اجرایی انکر پس‌نصب

• قطر و عمق سوراخ باید دقیقاً مطابق دستورالعمل سازنده باشد.
• تمیزکاری سوراخ مرحله‌ای است که بیشترین بی‌توجهی به آن می‌شود و بیشترین اثر را دارد — گرد و غبار باقی‌مانده، ظرفیت انکر شیمیایی را به‌شدت کم می‌کند.
• میلگرد داخل بتن: برخورد مته با آرماتور مسیر را منحرف می‌کند؛ محل‌یابی پیش از سوراخ‌کاری لازم است.
• زمان گیرش در انکر شیمیایی به دما وابسته است؛ در هوای سرد طولانی‌تر می‌شود.
• گشتاور بستن مطابق دستورالعمل؛ گشتاور بیش از حد در انکر انبساطی می‌تواند بتن را بشکند.

سوالات متداول

تفاوت انکر کارگذاشته و پس‌نصب چیست؟

کارگذاشته پیش از بتن‌ریزی نصب می‌شود و ظرفیت بالاتری دارد؛ پس‌نصب پس از سخت‌شدن بتن و قابل تنظیم‌تر است.

چرا فاصله از لبه مهم است؟

چون نزدیکی به لبه باعث شکست لبه‌ای بتن می‌شود و ظرفیت واقعی انکر را کم می‌کند.

مهم‌ترین مرحله در نصب انکر شیمیایی چیست؟

تمیزکاری سوراخ؛ گرد و غبار باقی‌مانده ظرفیت را به‌شدت کاهش می‌دهد.

آیا استحکام پیچ تعیین‌کننده ظرفیت انکر است؟

معمولاً خیر. حالت‌های خرابی بتن مثل مخروط بتنی و شکست لبه اغلب تعیین‌کننده‌اند.