پیچ DIN 965 پیچ ماشین سر خزینهای با شیار چهارسو است. همان هندسهی سر DIN 963 را دارد، اما درایو چهارسو آن را برای مونتاژ با ابزار برقی مناسب میکند.
پیچ دین 965 پیچ استوانه تمام رزوه خزینه ای سر تخت چهارسویی است که در صنایع گوناگون از قبیل نفت و گاز، کشاورزی، برق، کشتی، تجهیزات ساختمان و.... کاربرد دارد. از جنس آهن یا استنلس استیل ساخته میشود. و جنس آهنی این پیچ با روکشهای زینک یا گالوانیزه سرد استفاده میشود. پیچ خزینه ای سر تخت DIN 965 یک نوع پیچ ماشینی است(machine screw). این پیچ در دو نوع H و Z تولید میشود.
روش تولید پیچ خزینه ای سر تخت DIN 965
روش تولید این پیچ فورج سرد است. این پیچ اول از مفتول فلزی با متریال مشخص شده فورج سرد میشود و بعد با روش مالشی تخت رزوه روی ان ایجاد میگردد. در آخر هم اگر جنس پیچ استنلس استیل نباشد آن را آبکاری سرد میکنند.
محل استفاده پیچ خزینه ای سر تخت DIN 965
محل استفاده پیچ سرخزینه در قطعات فلزی است که قطر آن زیاد مثلا 10 میلیمتر باشد که با ایجاد خزینه به وسیله مته مخصوص بعد از بسته شدن پیچ روی کار سطح صافی ایجاد میکند منظور پیچ از سطح کار بالا نمی زند.
جدول سایزبندی پیچ خزینه ای سر تخت DIN 965
| Thread d | M1,6 | M2 | M2,5 | M3 | (M3,5) | M4 | M5 | M6 | M8 | M10 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| P | 0,35 | 0,4 | 0,45 | 0,5 | 0,8 | 0,7 | 0,8 | 1 | 1,25 | 1,5 | |||
| a | max. | 0,7 | 0,8 | 0,9 | 1 | 1,2 | 1,4 | 1,6 | 2 | 2,5 | 3 | ||
| b | min. | 15 | 16 | 18 | 19 | 20 | 22 | 25 | 28 | 34 | 40 | ||
| dk | nominal = max. | 3 | 3,8 | 4,7 | 5,6 | 6,5 | 7,5 | 9,2 | 11 | 14,5 | 18 | ||
| min. | 2,75 | 3,5 | 4,4 | 5,3 | 6,14 | 7,14 | 8,84 | 10,57 | 14,07 | 17,57 | |||
| k | max. | 0,96 | 1,2 | 1,5 | 1,65 | 1,93 | 2,2 | 2,5 | 3 | 4 | 5 | ||
| r | max. | 0,4 | 0,5 | 0,7 | 0,8 | 0,95 | 1 | 1,3 | 1,6 | 2 | 2,5 | ||
| x | max. | 0,9 | 1 | 1,1 | 1,25 | 1,5 | 1,75 | 2 | 2,5 | 3,2 | 3,8 | ||
| Cross recess | no. | 0 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 3 | 4 | 4 | ||
| type H | m | approx. | 1,7 | 2,35 | 2,7 | 2,9 | 3,9 | 4,4 | 4,6 | 6,6 | 8,7 | 9,6 | |
| penetration depth | min. | 0,66 | 0,95 | 1,25 | 1,5 | 1,4 | 1,9 | 2,1 | 2,8 | 3,9 | 4,8 | ||
| max. | 0,91 | 1,25 | 1,55 | 1,8 | 1,9 | 2,4 | 2,6 | 3,3 | 4,4 | 5,3 | |||
| type Z | m | approx. | 1,8 | 2,2 | 2,5 | 2,8 | 3,7 | 4 | 4,4 | 6,1 | 8,5 | 9,4 | |
| penetration depth | min. | 0,89 | 0,92 | 1,22 | 1,48 | 1,34 | 1,6 | 2,05 | 2,46 | 3,86 | 4,77 | ||
| max. | 1,14 | 1,17 | 1,47 | 1,73 | 1,8 | 2,06 | 2,51 | 2,92 | 4,32 | 5,23 | |||
| l | Weight (7,85 kg/dm3) kg / 1000pcs | ||||||||||||
| nominal | min. | max. | |||||||||||
| 3 | 2,8 | 3,2 | 0,058 | 0,101 | 0,175 | ||||||||
| 4 | 3,75 | 4,25 | 0,069 | 0,119 | 0,206 | 0,291 | 0,434 | ||||||
| 5 | 4,75 | 5,25 | 0,081 | 0,137 | 0,236 | 0,335 | 0,494 | 0,676 | |||||
| 6 | 5,75 | 6,25 | 0,093 | 0,152 | 0,266 | 0,379 | 0,554 | 0,754 | 1,21 | ||||
| 8 | 7,7 | 8,3 | 0,116 | 0,193 | 0,326 | 0,467 | 0,673 | 0,9 | 1,45 | 2,19 | |||
| 10 | 9,7 | 10,3 | 0,139 | 0,231 | 0,386 | 0,555 | 0,792 | 1,06 | 1,7 | 2,54 | 5,03 | ||
| 12 | 11,65 | 12,35 | 0,162 | 0,268 | 0,446 | 0,643 | 0,911 | 1,22 | 1,95 | 2,89 | 5,67 | 9,59 | |
| (14) | 13,65 | 14,35 | 0,185 | 0,306 | 0,507 | 0,731 | 1,03 | 1,37 | 2,19 | 3,25 | 6,3 | 10,6 | |
| 16 | 15,65 | 16,35 | 0,208 | 0,343 | 0,567 | 0,82 | 1,15 | 1,53 | 2,44 | 3,61 | 6,94 | 11,6 | |
| (18) | 17,65 | 18,35 | 0,381 | 0,627 | 0,908 | 1,27 | 1,68 | 2,69 | 3,95 | 7,57 | 12,6 | ||
| 20 | 19,6 | 20,4 | 0,417 | 0,687 | 0,996 | 1,39 | 1,84 | 2,94 | 4,31 | 8,21 | 13,6 | ||
| (22) | 21,6 | 22,4 | 0,747 | 1,08 | 1,51 | 1,99 | 3,18 | 4,66 | 8,84 | 14,6 | |||
| 25 | 24,6 | 25,4 | 0,838 | 1,22 | 1,69 | 2,22 | 3,55 | 5,19 | 9,79 | 16,1 | |||
| (28) | 27,6 | 28,4 | 1,35 | 1,87 | 2,46 | 3,93 | 5,72 | 10,7 | 17,6 | ||||
| 30 | 29,6 | 30,4 | 1,44 | 1,99 | 2,61 | 4,16 | 6,08 | 11,7 | 18,6 | ||||
| 35 | 34,5 | 35,5 | 2,29 | 2,99 | 4,76 | 6,96 | 13 | 21,1 | |||||
| 40 | 39,5 | 40,5 | 3,36 | 5,39 | 7,84 | 14,6 | 23,6 | ||||||
| 45 | 44,5 | 45,5 | 6,02 | 8,73 | 16,2 | 26,1 | |||||||
| 50 | 49,5 | 50,5 | 6,65 | 9,61 | 17,8 | 28,6 | |||||||
| 55 | 54 | 56 | 19,4 | 31,1 | |||||||||
| 60 | 59 | 61 | 33,7 | ||||||||||
جدول ابعاد سر پیچ DIN 965
| رزوه d | گام P | قطر سر dk | ارتفاع سر k | طول رزوه b |
|---|---|---|---|---|
| M1.6 | 0.35 | 3 | 0.96 | 15 |
| M2 | 0.4 | 3.8 | 1.2 | 16 |
| M2.5 | 0.45 | 4.7 | 1.5 | 18 |
| M3 | 0.5 | 5.6 | 1.65 | 19 |
| M3.5 | 0.6 | 6.5 | 1.93 | 20 |
| M4 | 0.7 | 7.5 | 2.2 | 22 |
| M5 | 0.8 | 9.2 | 2.5 | 25 |
| M6 | 1 | 11 | 3 | 28 |
| M8 | 1.25 | 14.5 | 4 | 34 |
| M10 | 1.5 | 18 | 5 | 40 |
پیچ خزینهای: سر زیر سطح
ویژگی مشترک این خانواده، سرِ مخروطی است که داخل سوراخ خزینهشده فرو میرود تا سطح قطعه صاف بماند. این ویژگی جایی لازم است که چیزی قرار است روی سطح بلغزد، یا ظاهر کار اهمیت دارد، یا سر برجسته مزاحم است.
سه نکتهی اجرایی که کیفیت کار را تعیین میکند:
- زاویه خزینه باید با سر پیچ بخواند. اگر زاویه سوراخ با زاویه سر یکی نباشد، تماس فقط روی یک لبه اتفاق میافتد و فشار متمرکز میشود.
- عمق خزینه دقیق باشد. کمعمق یعنی سر بیرون میماند؛ عمیق یعنی سر فرو میرود و لبهی سوراخ تحت فشار میشکند.
- در ورق نازک خزینه ممکن نیست. اگر ضخامت ورق از ارتفاع سر کمتر باشد، خزینهکردن سوراخ را گشاد میکند.
H یا Z؟ دو نوع شیار چهارسو
در نام کامل این استاندارد معمولاً حرف H یا Z میآید و این دو یکی نیستند:
- H (Phillips) — طراحی شده تا در گشتاور بالا ابزار از شیار بیرون بپرد. این «نقص» عمدی است و از سفتشدن بیش از حد جلوگیری میکند.
- Z (Pozidriv) — شیارهای اضافی دارد که ابزار را بهتر نگه میدارد و بیرونپریدن کمتری دارد، پس گشتاور بیشتری منتقل میکند.
استاندارد جایگزین
جایگزین امروزی DIN 965 استاندارد DIN EN ISO 7046 است، با ابعاد سر یکسان.
زاویهی خزینه و چرا باید با سوراخ بخواند
سر خزینهای یک مخروط است و این مخروط باید دقیقاً روی خزینهی سوراخ بنشیند. اگر زاویهها نخوانند، تماس بهجای یک سطح مخروطی کامل، روی یک حلقهی باریک جمع میشود:
- اگر زاویهی خزینهی سوراخ بازتر از سر پیچ باشد، تماس در لبهی بیرونی خزینه است و سر پیچ به داخل کشیده میشود — قطعهی نازک میتواند دور سوراخ قیفی شود.
- اگر بستهتر باشد، تماس در لبهی داخلی است و سر پیچ کامل فرو نمیرود.
در هر دو حالت، فشار روی سطح کوچکی متمرکز میشود و در قطعهی نرم رد میگذارد.
ابعاد سر و ظرفیت درایو
در پیچ خزینهای، سر باید در ضخامت قطعه جا شود و همزمان جای کافی برای شیار درایو داشته باشد. جدول زیر ابعاد سر را از دادههای تأییدشدهی کاتالوگ فنی تیتیبولت نشان میدهد و آن را با پیچ سر استوانهای DIN 84 مقایسه میکند:
| سایز | قطر سر dk — DIN 965 | ارتفاع سر k — DIN 965 | قطر سر dk — DIN 84 | ارتفاع سر k — DIN 84 |
|---|---|---|---|---|
| M1.6 | 3 | 0.96 | — | — |
| M2 | 3.8 | 1.2 | — | — |
| M2.5 | 4.7 | 1.5 | — | — |
| M3 | 5.6 | 1.65 | 5.5 | 2 |
| M3.5 | 6.5 | 1.93 | — | — |
| M4 | 7.5 | 2.2 | 7 | 2.6 |
| M5 | 9.2 | 2.5 | 8.5 | 3.3 |
| M6 | 11 | 3 | 10 | 3.9 |
| M8 | 14.5 | 4 | 13 | 5 |
| M10 | 18 | 5 | 16 | 6 |
ردیف خالی یعنی آن سایز در دامنهی آن استاندارد نیست.
حداقل ضخامت قطعه
خزینهکردن سوراخ، ضخامت مؤثر قطعه را در محل اتصال کم میکند. اگر قطعه نازک باشد، سه اتفاق ممکن است:
- خزینه از ضخامت بیشتر میشود و سوراخ به یک قیف تبدیل میگردد که اصلاً سطح نشیمنی ندارد.
- قطعه دور سوراخ قیفی میشود — بهویژه در ورق نازک و جنس نرم.
- سر پیچ از سطح پشتی بیرون میزند.
سوالات متداول
تفاوت DIN 965 و DIN 963 چیست؟
فقط نوع درایو؛ DIN 965 چهارسو و DIN 963 دوسو است. ابعاد سر یکسان است.
تفاوت H و Z چیست؟
H همان Phillips است که در گشتاور بالا بیرون میپرد؛ Z یا Pozidriv شیارهای اضافی دارد و گشتاور بیشتری منتقل میکند.
چرا سر پیچ چهارسو هرز میشود؟
معمولاً چون ابزار و پیچ همنوع نیستند؛ پیچگوشتی Phillips روی پیچ Pozidriv درگیری کامل ندارد.
محدوده سایز DIN 965 چقدر است؟
از M1.6 تا M10.
استاندارد جایگزین کدام است؟
DIN EN ISO 7046 با ابعاد سر یکسان.
چرا زاویهی خزینه باید با سر پیچ بخواند؟
وگرنه تماس بهجای یک سطح مخروطی کامل، روی یک حلقهی باریک جمع میشود و فشار موضعی در قطعهی نرم رد میگذارد.
طول پیچ خزینهای از کجا اندازهگیری میشود؟
از روی سر، نه از زیر سر. سفارش به روش پیچ سرتخت، پیچی به اندازهی ارتفاع سر بلندتر میدهد.
چرا سر خزینهای زودتر هرز میشود؟
چون سر کمارتفاع است و عمق شیار درایو محدود میشود. سر استوانهای در همان سایز، درایو عمیقتری دارد.
در ورق نازک چه کنیم؟
خزینهی پرسی بهجای برادهبرداری، یا استفاده از سر عدسی. اگر همترازی لازم است، ورق باید ضخیمتر یا موضعی تقویت شود.