استانداردهای DIN برای پیچ های دوسر رزوه

پیچ‌های دو سر رزوه به پیچ‌هایی گفته می‌شود که عموما به صورت راست گرد دو طرف پیچ را دنده می‌کنند و لی قسمت میانی آن که نیاز به رزوه ندارد به صورت مفتول می ماند. در استاندارد دین برای برخی از نیازها این استاندارد ایجاد شده‌است. لازم به ذکر است آلمانها به دلیل داشتن دقت بسیار زیاد در صنعت و امور صنعتی که زبانزد خاص و عام هستند برای مصارف خیلی خاص هم استاندارد ایجاد می‌کنند که این از نظر من هم عالیست. چه چیزی بهتر از زندگی در دنیای استاندارد‌ها.

پیچ‌های دوسردنده در دستگاههای دقیق صنعتی و متورهای احتراقی و ماشین آلات صنعتی و کشاورزی دیده می‌شوند. این نوع پیچ‌ها هم به صورت ساعتگرد - پادساعتگرد و هم به صورت ساعتگرد - ساعتگرد ساخته می‌شوند و هرکدام از این پیچ‌های دوسر کاربرد خاص خود را دارند. در بعضی از مراکز صنعتی به این پیچ دوسر رزوه استاد هم می‌گویند. عموما این نوع پیچ برای کاشته شدن درون بدنه فلزی طراحی شده‌است و برای نصب دقیق قطعات به کار می‌رود. این پیچ در متریال‌های مختلف تولید می‌شود از فولاد کربن دار تا استنلس استیل. پیچ دوسر به علت خاص بودن آن بیشتر همراه با سفارش تولید است. اما بعضی از سایز‌های این استاندارد هست که به صورت انبوه تولید و در انبار نگهداری می‌شود. پیچ‌های دوسر در قسمت میانی خود دنده ندارند به علت‌هایی مانند دستگیره برای بسته شدن روی کار یا محل نشستن قطعه بدون دنده طراحی شده‌است.

DIN 797-1970	DIN 797-2009	DIN 835-1972	DIN 938-2012	DIN 938-1995	DIN 835-1995
DIN 940-2010	DIN 949-1-1995	DIN 949-2-1995	DIN 939-1995	DIN 940-1983	DIN 940-1995
DIN 6379-2003	DIN 2509-2016	DIN 2509-1986	DIN835-2010	DIN 6379-2003-1

استانداردهای متریک آلمانی در جدول بالا برای شما آورده شده‌است که می‌توانید برای پروژه خود از این استاندارد‌ها بهره ببرید. در طراحی خود از این استاندارد‌ها استفاده کنید و بعد از اتمام طراحی سفارش خود را خریداری کنید. تی تی بولت در راستای تولید استاندارد قطعات به شما در تولید پیچ‌های دوسر رزوه می‌تواند کمک کند شما می‌توانید با اعلام نیاز خود به مجموعه تی تی بولت پیچ دوسر رزوه خود را تامین نمایید.

مسله مهمی که پیچ‌های دوسر برای ما به ارمغان می آورند این است که بیشتر از رزوه پیچ نمی‌تواند درون کار نفوذ کند و به این ترتیب اطمینان کافی از درست بسته شدن پیچ خواهیم داشت. پیچ‌های دو سر رزوه در آلیاژهای گرانقیمت مونل و اینکونل ساخته می‌شوند و در توربو ژنراتورها کاربرد دارند. رزوه این نوع پیچ در استاندارد میلیمتر از رزوه زنی استاندارد پیروی می‌کند و دارای تلرانس‌های عمومی است.

فهرست استانداردهای این گروه

در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.

نکته‌ی انتخاب

استاد بولت سر ندارد و با دو مهره بسته می‌شود. در سفارش، طول کل، سری رزوه و تعداد و گرید مهره باید جداگانه مشخص شود.

دو سر، دو کار متفاوت

پیچ دوسر رزوه (استاد) سر ندارد و هر سر آن کار جداگانه‌ای انجام می‌دهد:

• سر کاشتنی (b1): سری که در سوراخ رزوه‌شده‌ی بدنه — مثلاً بلوک موتور، پوسته‌ی گیربکس یا بدنه‌ی پمپ — بسته می‌شود و همان‌جا می‌ماند.
• سر مهره (b2): سری که از بدنه بیرون می‌ماند؛ قطعه‌ی دوم روی آن سوار و با مهره بسته می‌شود.

بین این دو، بخش بدون رزوه قرار دارد. چیزی که DIN 938، DIN 939، DIN 835 و DIN 940 را از هم جدا می‌کند، فقط طول سر کاشتنی است: به ترتیب حدود ۱، ۱٫۲۵، ۲ و ۲٫۵ برابر قطر پیچ. تعریف عمومی استاد بولت در استاد بولت چیست آمده است.

ابعاد از کاتالوگ تأییدشده

همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است. b1 از کاتالوگ هر استاندارد خوانده شده است. b2 از قاعده‌ی طول رزوه‌ی همین خانواده محاسبه شده: 2d+6 برای طول اسمی تا 125، 2d+12 برای 125 تا 200 و 2d+25 برای بیشتر از 200 میلی‌متر. DIN 835 در کاتالوگ ما تا M24 است.

برای M16، سر کاشتنی در سه استاندارد 16، 20 و 32 میلی‌متر است. این تفاوت انتخاب را تعیین می‌کند: وقتی سوراخ در بدنه‌ای با جنس نرم‌تر رزوه شده باشد، رزوه‌ی بدنه زودتر از خود استاد می‌بُرد، پس باید تعداد دنده‌ی بیشتری درگیر شود تا اتصال پیش از هر چیز از بدنه نکند.

کدام استاندارد برای کدام بدنه

• DIN 938 (b1 ≈ 1d): بدنه‌ی فولادی. رزوه‌ی فولاد به اندازه‌ی خود پیچ محکم است و یک برابر قطر درگیری کافی است.
• DIN 939 (b1 ≈ 1.25d): بدنه‌ی چدنی. چدن خاکستری شکننده‌تر است و رزوه‌اش زیر بار کمتری می‌برد.
• DIN 835 (b1 ≈ 2d): بدنه‌ی آلیاژ آلومینیوم.
• DIN 940 (b1 ≈ 2.5d): فلزات سبک نرم‌تر. این استاندارد در کاتالوگ تأییدشده‌ی ما نیست و جدولی برایش منتشر نمی‌کنیم.

این راهنما کلی است. اگر کلاس استحکام استاد بالاست (مثلاً ۱۰٫۹) یا بدنه آلیاژ خاصی دارد، طول درگیری لازم را طراح باید محاسبه کند. استاد کوتاه‌تر از لازم در بدنه‌ی نرم معمولاً به‌جای پاره شدن، رزوه‌ی بدنه را با خود بیرون می‌کشد — تعمیری که از تعویض استاد بسیار گران‌تر است.

چرا استاد به‌جای پیچ؟

متن بالا به کاربرد استاد در موتورها و دستگاه‌های دقیق اشاره کرده است. دلیل اصلی آن کمتر گفته می‌شود:

• حفاظت از رزوه‌ی بدنه. قطعه‌ای که بارها باز و بسته می‌شود — سرسیلندر، درپوش، فلنج پمپ — اگر با پیچ بسته شود، رزوه‌ی بدنه‌ی چدنی یا آلومینیومی با هر بار باز کردن ساییده می‌شود. با استاد، سر کاشتنی یک بار بسته می‌شود و می‌ماند؛ سایش سهم مهره و سر مهره‌ی استاد است که ارزان و قابل تعویض‌اند.
• راهنمای مونتاژ. قطعه‌ی سنگین روی استادها سُر می‌خورد و در جای خود قرار می‌گیرد؛ واشر آب‌بندی هم جابه‌جا نمی‌شود.
• سفت کردن دقیق‌تر. مهره روی استاد ثابت می‌چرخد و اصطکاک رزوه‌ی بدنه وارد محاسبه‌ی گشتاور نمی‌شود.

نصب سر کاشتنی

سر کاشتنی باید آن‌قدر محکم در بدنه بنشیند که هنگام باز کردن مهره، استاد همراه آن بیرون نیاید. برای بستن آن، از ابزار استادبند یا روش دو مهره‌ی قفل‌شده روی سر مهره استفاده کنید؛ آچار لوله‌گیر روی رزوه، دنده‌ها را خراب می‌کند. در بعضی طراحی‌ها برای سر کاشتنی رزوه‌ی سفت (با تداخل) یا چسب رزوه به کار می‌رود. پیش از بستن، طول سوراخ رزوه‌شده را با b1 مقایسه کنید: استادی که ته سوراخ کور بخورد، ممکن است محکم به نظر برسد در حالی که رزوه‌اش کامل درگیر نشده است.

دوسر رزوه یا میله‌ی تمام رزوه؟

برای اتصال‌هایی که سر کاشتنی ندارند — مثل فلنج‌هایی که از دو طرف مهره می‌خورند — استاد تمام رزوه به کار می‌رود: DIN 976 و نسخه‌ی قدیمی‌تر آن DIN 975. در صنعت نفت و پتروشیمی، استاد بولت فلنج معمولاً با استاندارد ASTM سفارش داده می‌شود؛ درباره‌ی آن استاد بولت ASTM A193 و استاد بولت‌های صنعتی را ببینید. فهرست این صفحه چند استاندارد خاص‌تر هم دارد: DIN 2509 برای اتصال‌های فلنجی، و DIN 6379 که با مهره‌های تی در شیار میز ماشین‌ابزار برای بستن قطعه‌کار به کار می‌رود. در اتصال‌های فلنجی دمای بالا گاهی استاد با ساق نازک استفاده می‌شود که منطق آن در پیچ شش‌گوش با ساق نازک توضیح داده شده است.

کلاس استحکام، مهره و سفارش

در کاتالوگ ما استادهای DIN 938، DIN 939 و DIN 835 در کلاس‌های ۵٫۸، ۸٫۸ و ۱۰٫۹ و استنلس A2-70 و A4-70 تعریف شده‌اند. مهره باید دست‌کم هم‌کلاس استاد باشد — مثلاً مهره‌ی کلاس ۸ برای استاد ۸٫۸؛ جزئیات کلاس‌ها در ISO 898-1 آمده است. درباره‌ی استاد چپ‌گرد و راست‌گرد که متن بالا به آن اشاره کرده: جهت رزوه‌ی هر سر باید در سفارش صریح نوشته شود، چون از روی شماره‌ی استاندارد مشخص نمی‌شود. برای سفارش این‌ها را بنویسید: شماره‌ی استاندارد (که طول سر کاشتنی را تعیین می‌کند)، سایز و گام، طول اسمی، کلاس یا جنس، پوشش، جهت رزوه در صورت چپ‌گرد بودن، و تعداد و کلاس مهره‌ها.

سوالات متداول

تفاوت DIN 938 و DIN 939 چیست؟

فقط طول سر کاشتنی. در DIN 938 حدود یک برابر قطر است و برای بدنه‌ی فولادی به کار می‌رود؛ در DIN 939 حدود ۱٫۲۵ برابر قطر است و برای بدنه‌ی چدنی. سر مهره و بقیه‌ی ابعاد یکسان است.

طول اسمی استاد چگونه اندازه گرفته می‌شود؟

طول اسمی بخشی است که از بدنه بیرون می‌ماند، یعنی از انتهای سر کاشتنی تا انتهای سر مهره. سر کاشتنی (b1) در طول اسمی حساب نمی‌شود. پیش از سفارش، این را با نقشه‌ی خود تطبیق دهید.

برای بدنه‌ی آلومینیومی کدام استاد مناسب است؟

معمولاً DIN 835 با سر کاشتنی حدود دو برابر قطر، و برای فلزات سبک نرم‌تر DIN 940. هدف این است که رزوه‌ی بدنه‌ی نرم پیش از استاد نبُرد.

آیا می‌توانم به‌جای استاد از میله‌ی تمام رزوه‌ی بریده‌شده استفاده کنم؟

در اتصال‌های غیرحساس گاهی این کار انجام می‌شود، اما میله‌ی بریده‌شده کنترل طول سر کاشتنی و انتهای رزوه را ندارد و سر کاشتنی آن تا ته بسته نمی‌شود. برای موتور، پمپ و فلنج، استاد استاندارد سفارش دهید.

چرا استاد هنگام باز کردن مهره همراهش بیرون می‌آید؟

سر کاشتنی کامل سفت نشده یا مهره روی رزوه‌ی آسیب‌دیده گیر کرده است. سر کاشتنی را با ابزار استادبند تا انتهای رزوه ببندید و در صورت نیاز از چسب رزوه‌ی مناسب استفاده کنید.

راهنمای سفارش

برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:

1. شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
2. سایز و طول
3. کلاس استحکام یا گرید
4. جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
5. پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال

برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.