توجه: در سال 2016، ASTM A325 رسماً کنار گذاشته شد و ASTM F3125 جایگزین آن شد، كه در آن A325 در حال حاضر به عنوان درجه ای از مشخصات F3125 تبدیل میشود. مشخصات F3125 تلفیق و جایگزین شش استاندارد ASTM است، از جمله: A325، A325M، A490، A490M، F1852 و F2280. ما استاندارد A325 را که اکنون منسوخ شدهاست فقط برای اهداف مرجع و اطلاعاتی در وب سایت تی تی بولت نگه داریم.
مشخصات ASTM A325 قبل از برداشت در سال 2016، پیچهای ساختاری شش ضلعی سنگین با مقاومت بالا از قطر 1/2 ″ تا قطر 1-1 / 2 ″ را پوشش می داد. این پیچها برای استفاده در اتصالات سازه ای در نظر گرفته شدهاند و بنابراین طول دنده کوتاه تری نسبت به پیچهای استاندارد هگز دارند برای طول دندهها و سایر ابعاد مرتبط به صفحه پیچهای سازه ای سایت ما مراجعه کنید.
این مشخصات فقط در پیچهای سازه ای سنگین وزن کاربرد دارد. برای پیچ و مهرههای دیگر تنظیمات و طول دنده با خواص مکانیکی مشابه، به مشخصات A449 مراجعه کنید.
پیچها برای کاربردهای عمومی، از جمله انکر بولتها، توسط مشخصات A449 پوشانده شدهاست. همچنین برای پیچهای فولادی عملیات حرارتی شده با قطر بیشتر از 1-1 / 2 ″ اما با خواص مکانیکی مشابه به مشخصات A449 مراجعه کنید.
نوعهای استاندارد A325
| TYPE 1 | Medium carbon, carbon boron, or medium carbon alloy steel. |
|---|---|
| TYPE 2 | Withdrawn November 1991. |
| TYPE 3 | Weathering steel. |
| T | Fully threaded A325. (Restricted to 4 times the diameter in length) |
| M | Metric A325. |
انواع اتصال A325
| SC | Slip critical connection. |
|---|---|
| N | Bearing type connection with threads included in the shear plane. |
| X | Bearing-type connection with threads excluded from the shear plane. |
خواص مکانیکی A325
| Size | Tensile, ksi | Yield, ksi | Elong. %, min | RA %, min |
|---|---|---|---|---|
| 1⁄2 - 1 | 120 min | 92 min | 14 | 35 |
| 11⁄8 - 11⁄2 | 105 min | 81 min | 14 | 35 |
خواص شیمیایی A325 Type 1
| Heat Analysis | 120ksi, % | 150ksi, % |
|---|---|---|
| Carbon | 0.30 – 0.52 | 0.30 – 0.48* |
| Manganese | 0.60 min | 0.60 min |
| Phosphorus | 0.035 max | 0.035 max |
| Sulfur | 0.040 max | 0.040 max |
| Silicon | 0.15 – 0.30 | - |
| Boron | 0.003 max | 0.003 max |
| Copper | - | - |
| Nickel | - | - |
| Chromium | - | - |
| Molybdenum | - | - |
| *Carbon 0.35-0.53% for 1-1/2” A490/150ksi bolts | ||
خواص شیمیایی A325 Type 3
| Heat Analysis | 120ksi, % Comp A | 120ksi, % Comp B | 120ksi, % Index | 150ksi, % Index |
|---|---|---|---|---|
| Carbon | 0.33 – 0.40 | 0.38 – 0.48 | 0.30 – 0.52 | 0.30 – 0.53 |
| Manganese | 0.90 – 1.20 | 0.70 – 0.90 | 0.60 min | 0.60 min |
| Phosphorus | 0.035 max | 0.035 max | 0.035 max | 0.035 max |
| Sulfur | 0.040 max | 0.040 max | 0.040 max | 0.040 max |
| Silicon | 0.15 – 0.30 | 0.30 – 0.50 | ||
| Copper | 0.25 – 0.45 | 0.20 – 0.40 | 0.20 – 0.60 | 0.20 – 0.60 |
| Nickel | 0.25 – 0.45 | 0.50 – 0.80 | 0.20 min* | 0.20 min* |
| Chromium | 0.45 – 0.65 | 0.50 – 0.80 | 0.20 min | 0.20 min |
| Molybdenum | 0.06 max | 0.10 min* | 0.10 min* | |
| *Either Nickel or Molybdenum must be present in the amount specified *Corrosion Index based on ASTM Guide G101 | ||||
محصولات هم مصرف A325
| Nuts | Washers | |||
|---|---|---|---|---|
| Type 1 | Type 3 | Type 1 | Type 3 | |
| Plain | Galvanized | Plain | ||
| A563C, C3, D, DH, DH3 | A563DH | A563C3, DH3 | F436-1 | F436-3 |
توجه: مهرههای مطابق با استاندارد A194 گرید 2H جایگزین مناسبی برای استفاده با پیچهای ساختاری سنگین شش گوش A325 هستند. نمودار سازگاری مهره ASTM A563 دارای لیست کاملی از مشخصات است. | ||||
A325 چه بود و امروز کجاست؟
A325 سالها استاندارد پیچ ساختاری پرمقاومت با سر ششگوش سنگین بود و در تمام آییننامهها و نقشههای ساختمانی به همین نام شناخته میشد. امروز همان محصول، با همان مشخصات، بهصورت گرید A325 از استاندارد F3125 تولید میشود.
این یعنی نقشهی قدیمی که A325 خواسته، با پیچ F3125 گرید A325 برآورده میشود. تغییر در نامگذاری بوده نه در محصول.
مجموعه اتصال ساختاری
پیچ ساختاری هیچوقت تنها سفارش داده نمیشود. سه جزء با هم انتخاب و آزمایش میشوند:
| جزء | استاندارد | نکته |
|---|---|---|
| پیچ | ASTM F3125 | گرید A325 یا A490 |
| مهره | ASTM A563 | گرید DH متداولترین |
| واشر | ASTM F436 | سختکاریشده، اجباری |
قاعدهی هماهنگی: اگر پیچ Type 3 (فولاد هوازده) است، مهره باید C3 یا DH3 و واشر Type 3 باشد. اگر مجموعه گالوانیزه گرم است، هر سه جزء باید گالوانیزه و با هم آزمایششده باشند.
A325 یا A490؟
| A325 | A490 | |
|---|---|---|
| سطح استحکام | پایینتر | بالاتر |
| گالوانیزه گرم | متداول | معمولاً انجام نمیشود |
| نسخه فولاد هوازده | دارد (Type 3) | دارد (Type 3) |
| حساسیت به شکنندگی هیدروژنی | کمتر | بیشتر |
سطر آخر دلیل سطر دوم است: A490 سختتر است و به شکنندگی هیدروژنی حساستر، به همین دلیل روشهای پوششدهیاش محدودتر است و باید با احتیاط انتخاب شوند.
نصب و بازرسی
- واشر سخت اجباری است — واشر معمولی زیر پیشتنیدگی بالا فرو میرود و پیشتنیدگی را از بین میبرد.
- روش کنترل پیشتنیدگی باید مشخص باشد: گشتاور، چرخش مهره، یا نشانگر کشش مستقیم.
- روانکار اقلام گالوانیزه نباید شسته شود.
- اجزا از یک بچ باشند تا رفتار اصطکاکی مجموعه یکنواخت بماند.
سه نوع اتصال ساختاری — و چرا تفکیکشان مهم است
در اتصالات پیچی سازهای، خودِ پیچ تنها نیمی از ماجراست؛ نیم دیگر این است که اتصال چطور بسته میشود. سه حالت متمایز وجود دارد:
| نوع اتصال | چطور بسته میشود | بار چطور منتقل میشود |
|---|---|---|
| بستهی معمولی (Snug-Tight) | تا جایی که قطعات کامل به هم بچسبند؛ بدون کنترل پیشبار | از طریق تکیهی پیچ به جدار سوراخ — یعنی اتصال کمی میلغزد تا بار منتقل شود |
| پیشتنیده (Pretensioned) | تا رسیدن به کشش هدف، با روش کنترلشده | همچنان تکیهای، ولی پیشبار بالا رفتار خستگی و پایداری را بهتر میکند |
| اصطکاکی (Slip-Critical) | پیشتنیده، بهعلاوهی کنترل وضعیت سطوح تماس | از طریق اصطکاک میان سطوح — اتصال اصلاً نباید بلغزد |
و یک نکتهی نصب: در اتصال پیشتنیده، رسیدن به کشش هدف با یکی از روشهای کنترلشده انجام میشود — چرخش مهره، نشانگر کشش مستقیم (ASTM F959 و ASTM F2437)، یا پیچهای Twist-Off که انتهایشان در گشتاور معین جدا میشود. آچار گشتاورسنج ساده در این رده روش پذیرفتهشدهای نیست، چون پراکندگی اصطکاک زیاد است.
Type 1 و Type 3: تفاوتی که به محیط برمیگردد
در این خانواده، «نوع» به ترکیب فولاد اشاره دارد نه به استحکام — هر دو نوع در یک سطح مقاومتیاند:
- Type 1 — فولاد کربنی یا آلیاژی متعارف. حالت پیشفرض بازار.
- Type 3 — فولاد با مقاومت جوی (Weathering Steel). برای سازههایی که از فولاد هوازده ساخته شدهاند و قرار است بدون رنگ بمانند.
منطق Type 3 این است که در سازهی هوازده، سطح فولاد لایهی اکسید پایداری تشکیل میدهد که خودش محافظ است. اگر در چنین سازهای پیچ معمولی به کار رود، پیچ با سرعت متفاوتی میخورد و رنگش هم با سازه نمیخواند — یعنی هم مسئلهی فنی و هم مسئلهی ظاهری.
استفادهی مجدد در اتصال پیشتنیده
پرسش پرتکرار کارگاهی: پیچی که باز شده را میشود دوباره بست؟ پاسخ به نوع اتصال بستگی دارد:
- در اتصال معمولی، اگر رزوه سالم و علامت خوانا باشد، معمولاً مانعی نیست.
- در اتصال پیشتنیده، پاسخ محتاطانهتر است. پیچی که یک بار تا کشش هدف کشیده شده، بخشی از شکلپذیریاش را مصرف کرده و روانکار مهره هم دیگر همان نیست. یعنی رابطهی چرخش و کشش برای بار دوم همان رابطهی اول نخواهد بود.
سوالات متداول
آیا A325 هنوز استاندارد است؟
خیر. از ۲۰۱۶ بهصورت گریدی از ASTM F3125 تعریف میشود.
نقشه قدیمی که A325 خواسته را چطور تأمین کنیم؟
با پیچ F3125 گرید A325؛ محصول همان است و فقط نامگذاری عوض شده.
تفاوت A325 و A490 چیست؟
A490 استحکام بالاتری دارد ولی سختتر و به شکنندگی هیدروژنی حساستر است.
مهره و واشر متناسب کدام است؟
مهره ASTM A563 گرید DH و واشر سخت ASTM F436.
سه نوع اتصال ساختاری چه تفاوتی دارند؟
اتصال معمولی فقط تا جفتشدن کامل بسته میشود؛ اتصال پیشتنیده تا کشش هدف؛ و اتصال اصطکاکی علاوه بر پیشتنیدگی، وضعیت سطوح تماس هم کنترل میشود چون بار از طریق اصطکاک منتقل میگردد.
تفاوت Type 1 و Type 3 چیست؟
ترکیب فولاد، نه استحکام. Type 3 از فولاد با مقاومت جوی ساخته میشود و برای سازههای هوازدهای است که قرار است بدون رنگ بمانند.
آیا پیچ بازشده را میتوان دوباره در اتصال پیشتنیده بست؟
با احتیاط و طبق دستورالعمل پروژه. پیچی که یک بار تا کشش هدف کشیده شده، بخشی از شکلپذیریاش را مصرف کرده و رابطهی چرخش و کشش دیگر همان نیست.
در اتصال اصطکاکی چه چیزی جز پیچ اهمیت دارد؟
وضعیت سطوح تماس. رنگ، زنگ، پوسته و پوشش ضریب اصطکاک را تغییر میدهند و باید مطابق فرض طراح باشند.