پینهای چاکدار معروف به اشپیل از دسته پر مصرفترین پینهای بازار است. اشپیلها درون سوراخ برخی از پیچهای قفلی و حتی پینهای سوراخ دار مورد استفاده قرار میگیرد. پینهای چاکدار بعد از قرار گرفتن در قطعه سرهای آن به طرفین خم میشود لزا این پینها یک بار مصرف میباشند و بعد از باز شدن بازیافت میشوند. پینهای چاکدار در سایزهای متفاوت تولید و به بازار عرضه میشوند. روش تولید این پینها به این شکل است که ابتدا مفتول مورد نظر به صورت سطح مقطع نیم دایره شکل داده میشود و سپس به وسیله دستگاههای اتوماتیک در اندازههای استاندارد برش داده میشوند. اشپیلها برای فشارهای کششی طراحی نشده ایند و عموماً فشار های برشی را تحمل میکنند. این اشپینلها جهت قفل کردن پیچ و مهرههای حساس صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند. جنس این پینها عموماً از جنس آهن نرم میباشد. جنس پوشش پینهای چاکدار گالوانیزه سرد و یا داکرومات و یا زاج کاری است. تولید اشپیل تکنولوژی خاصی لازم ندارد و به وسیله ابزارهای ارزان قیمت قابل تولید میباشد. این قطعه کوچک در صنعت نقش بزرگی را ایفا میکند دستگاههایی که دارای لرزش هستند و احتمال باز شدن پیچ و مهرهها در آن وجود دارد را ایمن میکند.اصلیترین استاندارد پینهای چاکدار استاندارد DIN 94 میباشد. این استاندارد از سایز 1mm تا سایز 13mm در بازار موجود میباشد. پین چاکدار ضریب اطمینان اتصالات را بالا میبرند. در دستگاههای که اتصالات پیچ و مهره ای در دور دست قرار دارند را تبدیل به یک اتصال امن میکنند.
| DIN 11024-1973 | DIN 94-1983 | DIN EN ISO 1234-1998 |
|---|---|---|
 |  |  |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیفهایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحهی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 94 | اشپیل | — |
| DIN 110241973 | — | — |
| DIN 941983 | — | — |
| DIN ENISO12341998 | — | — |
نکتهی انتخاب
این قطعات وظیفهی موقعیتدهی یا نگهداشتن را دارند نه تحمل بار اصلی اتصال. انتخاب بر اساس قطر سوراخ یا شیار انجام میشود و رواداری سوراخ در عملکردشان تعیینکننده است.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفتوبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخهی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیهی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تیتیبولت تماس بگیرید.
اندازهی اسمی اشپیل، اندازهی سوراخ است
مهمترین نکته در خرید اشپیل همان است که بیشتر از همه اشتباه میشود: اندازهی اسمی اشپیل قطر سوراخی است که در آن میرود، نه قطر خود اشپیل. اشپیل ۴ برای سوراخ ۴ میلیمتری است و قطر واقعی دو ساق روی هم کمی کمتر از ۴ است تا راحت وارد شود. پس برای انتخاب:
- قطر سوراخ پیچ یا پین را اندازه بگیرید — نه اشپیل قدیمی را.
- اشپیلی با همان اندازهی اسمی بردارید. اشپیل کوچکتر در سوراخ لق است و زیر لرزش ساییده میشود.
- طول را طوری انتخاب کنید که پس از عبور، ساقها بهاندازهی کافی برای خمشدن بیرون بمانند.
DIN 94، استاندارد قدیمی آلمانی اشپیل، با ISO 1234 جایگزین شده که در فهرست این صفحه هم آمده است.
اشپیل چه چیزی را قفل میکند
اشپیل نیروی اتصال را تحمل نمیکند و پیشتنیدگی پیچ را هم حفظ نمیکند. کارش یک چیز است: جلوگیری از بیرون افتادن. دو کاربرد اصلی دارد:
- با مهرهی کنگرهدار: پیچی که انتهایش سوراخ عرضی دارد، با مهرهی کنگرهدار بسته میشود و اشپیل از شکاف مهره و سوراخ پیچ رد میشود. اگر مهره شل هم شود، نمیتواند از پیچ بیرون بیاید. این روش در محور چرخ، سیستم فرمان و اتصالات حساس خودرو و ماشینآلات کشاورزی رایج است.
- با پین سوراخدار (کلوییس): اشپیل از سوراخ انتهای پین رد میشود و پین را در جایش نگه میدارد. جزئیات در پینهای سوراخدار آمده است.
نصب درست: دو ساق، دو جهت
شکل خمکردن ساقها اهمیت دارد و روش متعارف این است:
- یک ساق روی انتهای پیچ به سمت بالا خم میشود و روی سر پیچ میخوابد.
- ساق دیگر به سمت پایین روی وجه مهره خم میشود.
- ساقها باید کاملاً به سطح بچسبند. ساق نیمهخم به لباس، کابل یا دست گیر میکند و در لرزش ساییده میشود.
- اگر ساقها بلندند، اضافهی آنها را پیش از خمکردن کوتاه کنید، نه اینکه دور پیچ بپیچانید.
با انبردست ساقها را خم کنید، نه با چکش روی قطعهی حساس. ضربهی چکش به انتهای پیچ رزوه را خراب میکند.
یکبارمصرف است — واقعاً
همانطور که متن بالا گفت، اشپیل یکبارمصرف است. دلیلش خمشدن مکرر است: فولاد نرم اشپیل در هر بار خم و راست کردن کارسخت و ترد میشود و در بار بعد ممکن است در همان نقطهی خم بشکند — بیآنکه از بیرون نشانهای داشته باشد. اشپیل ارزانترین قطعهی اتصال است و صرفهجویی در آن منطقی ندارد.
جایگزین کردن اشپیل با سیم، میخ یا تکهی فلز هم رایج و خطرناک است. سیم در لرزش ساییده و بریده میشود و میخ خمشده دوباره صاف میشود. اگر در محل اشپیل ندارید، اتصال را تا تهیهی آن به کار نگیرید.
سوراخ پیچ: کجا و چه اندازه
سوراخ عرضی انتهای پیچ برای اشپیل، خودش بخشی از طراحی است و دو نکته دارد:
- سوراخ باید بیرون از ناحیهی باربر رزوه باشد. سوراخ مقطع پیچ را کم میکند. اگر در محدودهای باشد که مهره روی آن بار را منتقل میکند، پیچ را در همان نقطه ضعیف میکند. به همین دلیل سوراخ در انتهای پیچ و پس از محل نشستن مهره قرار میگیرد.
- فاصلهی سوراخ با ارتفاع مهرهی کنگرهدار هماهنگ است. طول پیچ و ضخامت قطعات باید طوری باشد که پس از بستن، سوراخ درست در محدودهی شکافهای مهره قرار گیرد. اگر قطعات ضخیمتر یا نازکتر از طراحی باشند، سوراخ زیر مهره یا بالای آن میافتد و اشپیل جا نمیرود. واشر اضافه برای جابهجا کردن مهره، راهحل رایج ولی نادرستی است که پیشتنیدگی را تغییر میدهد؛ طول درست پیچ را سفارش دهید.
سیمبندی ایمنی: وقتی سیم درست است
بالاتر گفتیم که سیم جایگزین اشپیل نیست. یک استثنای مهم وجود دارد: سیمبندی ایمنی در صنایع هوایی و خودروهای مسابقهای. در این روش، سیم مخصوص فولاد زنگنزن از سوراخ سر دو یا چند پیچ رد میشود و به روشی مشخص تاب داده میشود، طوری که اگر یک پیچ بخواهد شل شود، سیم آن را به سمت سفتشدن بکشد. این یک روش استاندارد با جهت تاب، کشش و تعداد پیچ مشخص است — نه یک تکه سیم که از سر ناچاری دور پیچ پیچانده شده. سیم معمولی در لرزش بریده میشود؛ سیم ایمنی درست بستهشده، سالها کار میکند.
اشپیل، گیرهی فنری R یا خار؟
| قطعه | باز و بست | جای مناسب |
|---|---|---|
| اشپیل (ISO 1234) | یکبارمصرف؛ خمکردن ساقها | اتصالات حساس که بهندرت باز میشوند |
| گیرهی فنری R شکل (DIN 11024) | بارها؛ با دست و بدون ابزار | اتصال ادوات کشاورزی، پینهایی که مدام باز میشوند |
| خار حلقوی | با انبر مخصوص | نگهداشتن قطعه روی شفت یا در سوراخ |
گیرهی فنری R شکل همان کار اشپیل را انجام میدهد ولی برای باز و بست مکرر ساخته شده است. در عوض، در لرزش شدید یا جایی که ممکن است به چیزی گیر کند و بیرون کشیده شود، اشپیل خمشده مطمئنتر است. برای خارهای حلقوی، استانداردهای DIN برای پینها و صفحههای خار را ببینید.
جنس و پوشش
اشپیل از فولاد نرم ساخته میشود تا راحت خم شود. در محیط خورنده، استنلس یا برنج انتخاب میشود. نکتهای که کمتر دیده میشود: اشپیل فولادی گالوانیزه در سوراخ پیچ استنلس یا بالعکس، زوج گالوانیک میسازد و در محیط مرطوب اشپیل بهسرعت خورده میشود — و اشپیل خوردهشده دقیقاً همان قطعهای است که قرار بود ایمنی را تضمین کند. جنس اشپیل را با پیچ و مهره هماهنگ کنید.
جمعبندی
اشپیل کوچکترین و ارزانترین جزء اتصال است، ولی کارش — جلوگیری از بیرون افتادن مهره یا پین — به ایمنی مستقیم وابسته است. اندازهی اسمی آن قطر سوراخ است، ساقها باید کامل و در دو جهت خم شوند، مهرهی کنگرهدار برای رسیدن به سوراخ سفتتر میشود نه شلتر، و اشپیل یک بار مصرف میشود.
سوالات متداول
اشپیل ۴ برای چه سوراخی است؟
برای سوراخ ۴ میلیمتری. اندازهی اسمی اشپیل قطر سوراخ است و قطر واقعی آن کمی کمتر است.
اگر شکاف مهرهی کنگرهدار با سوراخ پیچ روبهرو نبود چه کنیم؟
مهره را تا شکاف بعدی سفتتر کنید، مگر دستورالعمل سازنده روش دیگری گفته باشد؛ شل کردن آن پیشتنیدگی را کم میکند.
آیا میتوان اشپیل را دوباره استفاده کرد؟
خیر. خمشدن مکرر فولاد نرم را ترد میکند و اشپیل ممکن است در همان نقطه بشکند.
جانشین DIN 94 چیست؟
ISO 1234.
تفاوت اشپیل و گیرهی فنری R چیست؟
اشپیل یکبارمصرف است و با خمکردن ساقها قفل میشود؛ گیرهی R (DIN 11024) با دست بارها باز و بسته میشود.