یو بولت در سایزهای مختلف تولید و مورد مصرف قرار میگیرد. یو بولت بیشتر برای مهار لوله روی کار استفاده میشود. مثلا شما می خواهید یک لوله را روی یک پایه محکم کنید به جای جوش کاری از یو بولت استفاده می کنید این کار هم سبب استحکام بیشتر و هم زیبایی و هم ایجاد اتصال موقت میشود. یو بولت در سازههای فلزی نقش مهی را ایفا میکند. یو بولتها با داشتن شکل فیزیکی خاص U شکل میتواند اجسام گرد و لوله مانند را روی استراکچر فلزی نگه دارد. نام دیگر یو بولت کرپی میباشد. یو بولتها در سایزهای کوچک تا بزرگ برای کارهای مختلف تولید میشوند.
یو بولتها از میلگردهای ساده آلیاژی تولید میشوند به این ترتیب که طول مشخص از میلگرد بریده شده و بعد دو سر آن طبق استاندارد رزوه زده میشود و بعد از آن توسط دستگاه پرس ساده خمیده میگردد. بعد با استفاده از واشر و مهره مناسب روی کار بسته میشود. یو بولتها اکثرا با پوشش فلزی ارایه می گردند چرا که زمان استفاده از این قعه بسیار طولانی میتواند باشد و باید در مقابل زنگ زدگی محافظت گردد.
استانداردهای معروف برای کرپی یا همان U Bolt در استاندارد DIN آلمانی DIN 3570 و DIN 745 است. کرپیها بر اساس قطر ایجاد شده درپی خم کردن مفتول سایزبندی میشوند ممکن است این اندازه در واحد میلیمتر یا اینچ اعلام گردد. مثلا کرپی 2 اینچ یا کرپی 10 میلیمتر. کرپیها در سایزهای بزرگ حتی تا 56 اینچ تولید میشوند که کاربردهای خود را دارند. عموما درون خم یو بولتها لوله یا سیم بکسل یا طناب قرار میگیرد مثلا در صنایع پترو شیمی کرپیها لولهها را نگه می دارند یا اینکه در صنایع کشتیسازی جهت اتصال لولهها به بدنه کشتی مورد استفاده است و یا کرپیها در پلسازی کار نگهداشت لولههای گارد پلها را برعهده دارند و در سیم بکسل برای ایجاد حلقه از کرپی استفاده میشود. از کرپی با عنوان بست لوله هم یاد میشود. یو بولتها تقریبا از انواع متریالهای پر مصرف ساخته میشوند. مثلا فولاد ST 37 یا CK 45 یا MO 40 یا CK 55 یا A2 یا A4 در گریدهای 5.6 - 8.8 - 10.9 ساخته میشوند. یو بولتها در پوششهای گالوانیزه گرم یا گالوانیزه سرد یا داکرومات و PTFE به بازار عرضه میگردد. در خرید U Bolt باید به متریال قطر پیچ و قطر خم و مقدار رزوه سرها و پوشش کرپی دقت کنید.
DIN 3570-1968
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیفهایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحهی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 3570 | یو بولت DIN 3570 | ✓ |
| DIN 745 | — | — |
| DIN 35701968 | — | — |
از 3 استاندارد این فهرست، 1 مورد صفحهی اختصاصی دارد.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفتوبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخهی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیهی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تیتیبولت تماس بگیرید.
یوبولت و بست سیمبکسل یکی نیستند
متن بالا گفته است که «در سیم بکسل برای ایجاد حلقه از کرپی استفاده میشود». قطعهای که برای ساختن حلقهی سیمبکسل به کار میرود شبیه یوبولت است ولی یک قطعهی جداگانه با استاندارد خودش است: بست سیمبکسل (مثل DIN 741) که یک یوبولت بههمراه یک زین آجدار مخصوص است. این تفاوت اهمیت ایمنی دارد:
- زین بست سیمبکسل شیاری متناسب با رشتههای سیم دارد و سیم را بدون له کردن میگیرد؛ یک صفحهی سادهی یوبولت این کار را نمیکند.
- بست سیمبکسل تعداد و فاصلهی مشخص و جهت نصب مشخص دارد — زین روی سیم باربر، نه روی سر آزاد. نصب برعکس، ظرفیت اتصال را بهشدت کم میکند.
پس برای سیمبکسل، یوبولت لولهای را به کار نبرید. قواعد کامل بست سیمبکسل در استانداردهای DIN برای قلاب و بست آمده است.
سایز یوبولت: قطر خارجی لوله، نه قطر اسمی
متن بالا گفته است یوبولتها «بر اساس قطر ایجادشده در پی خم کردن» سایزبندی میشوند — مثلاً «کرپی ۲ اینچ». اینجا یک دام رایج هست: «۲ اینچ» در لوله، قطر اسمی لوله است، نه قطر خارجی آن. قطر خارجی لولهی ۲ اینچ بهطور محسوسی از ۲ اینچ بیشتر است. یوبولتی که با فرض قطر خارجی ۲ اینچ خم شده باشد، روی لولهی ۲ اینچ بسته نمیشود.
- برای لوله: یوبولت را با «سایز اسمی لوله» سفارش دهید و مطمئن شوید سازنده همین مبنا را به کار برده است — یا مستقیماً قطر خارجی اندازهگیریشدهی لوله را بدهید.
- برای میلگرد و شفت: قطر واقعی را بدهید؛ اینجا سایز اسمی وجود ندارد.
- لوله با پوشش یا عایق: قطر خارجی روی پوشش ملاک است، نه قطر لولهی فلزی.
چهار عدد برای سفارش یوبولت
| مشخصه | چرا مهم است |
|---|---|
| قطر رزوه | استحکام و مهرهی مناسب را تعیین میکند |
| قطر داخلی خم | باید با قطر خارجی واقعی لوله یا قطعه بخواند |
| طول ساق (از زیر خم تا انتهای رزوه) | باید از ضخامت تکیهگاه، واشر، مهره و چند دندهی اضافه بیشتر باشد |
| طول رزوه | باید برای تنظیم ارتفاع و جای دو مهره (در صورت نیاز) کافی باشد |
متن بالا اینها را بهعلاوهی جنس و پوشش درست فهرست کرده است. نکتهای که اغلب فراموش میشود: فاصلهی دو ساق باید با فاصلهی سوراخهای تکیهگاه بخواند؛ این فاصله از قطر خم بهعلاوهی قطر میلگرد بهدست میآید و اگر سوراخها از قبل روی سازه مته شدهاند، باید کنترل شود.
یوبولت راهنما یا یوبولت مهار
در لولهکشی صنعتی، یوبولت دو نقش متفاوت دارد و نصبش برای هر نقش فرق میکند:
- مهار (Anchor): لوله نباید در آن نقطه حرکت کند. یوبولت کاملاً سفت میشود.
- راهنما (Guide): لوله باید بتواند با تغییر دما در طول خود جابهجا شود، ولی از جانبی حرکت نکند. یوبولت عمداً کاملاً سفت نمیشود و یک فاصلهی کوچک بین خم و لوله میماند؛ مهرهها با مهرهی دوم در این موقعیت قفل میشوند.
سفتکردن یوبولت راهنما مثل یک مهار، لولهی داغ را از انبساط بازمیدارد و نیروی بزرگی به لوله، تکیهگاه و اتصالات وارد میکند. در نقشههای لولهکشی نوع هر تکیهگاه مشخص است؛ یوبولت را طبق همان نصب کنید.
له نکردن لوله و جداسازی گالوانیک
- گشتاور محدود: یوبولت یک نیروی متمرکز روی لوله وارد میکند. سفتکردن بیش از حد، بهویژه روی لولهی جدارنازک، پلاستیکی یا مسی، لوله را بیضی یا له میکند.
- دو مهره روی هر ساق: یک مهره زیر تکیهگاه و یک مهره روی آن، ارتفاع یوبولت را تنظیم و قفل میکند.
- جداسازی جنس: یوبولت فولادی گالوانیزه روی لولهی استنلس یا مسی، در محیط مرطوب زوج گالوانیک میسازد. غلاف یا لایهی پلاستیکی — همان پوشش PTFE که متن بالا به آن اشاره کرده — هم تماس فلزی را قطع میکند و هم لغزش لولهی راهنما را روانتر میکند.
- لرزش: روی لولههای لرزشی، لایهی لاستیکی بین خم و لوله از سایش سطح لوله جلوگیری میکند.
کلاس و جنس
متن بالا جنسهای ST37، CK45، MO40 و استنلس را با کلاسهای ۵٫۶ تا ۱۰٫۹ نام برده است. در عمل برای بیشتر کاربردهای نگهداری لوله، استحکام یوبولت محدودیت نیست؛ بار وزن لوله کم است و آنچه تعیینکننده است خوردگی و دوام است. پس در انتخاب، اول پوشش یا جنس مناسب محیط را انتخاب کنید و بعد کلاس. در یوبولتهای گالوانیزهی گرم، رزوه بعد از گالوانیزه باید با مهرهی مخصوص (رزوهی گشادتر) بسته شود. جزئیات در ASTM F2329 و پوششهای سطح پیچ و مهره آمده است. برای ابعاد DIN 3570، مقالهی یوبولت DIN 3570 را ببینید.
جمعبندی
یوبولت با قطر خارجی واقعی لوله انتخاب میشود، نه با سایز اسمی. چهار عدد — قطر رزوه، قطر خم، طول ساق و طول رزوه — و فاصلهی ساقها سفارش را کامل میکنند. در لولهکشی، یوبولت راهنما عمداً شلتر از یوبولت مهار بسته میشود، و برای سیمبکسل، بست مخصوص سیمبکسل لازم است نه یوبولت لوله.
سوالات متداول
یوبولت ۲ اینچ برای چه لولهای است؟
معمولاً برای لولهی با سایز اسمی ۲ اینچ، که قطر خارجیاش بیشتر از ۲ اینچ است؛ مبنای سایز را با سازنده کنترل کنید.
آیا یوبولت برای حلقهی سیمبکسل مناسب است؟
خیر؛ بست سیمبکسل (مثل DIN 741) زین آجدار مخصوص دارد و باید با زین روی سیم باربر نصب شود.
تفاوت یوبولت راهنما و مهار چیست؟
مهار کاملاً سفت میشود؛ راهنما اجازهی حرکت طولی لوله را میدهد و عمداً کاملاً سفت نمیشود.
چرا روی لولهی استنلس از غلاف پلاستیکی استفاده میشود؟
تا تماس فلزی با یوبولت فولادی قطع شود و خوردگی گالوانیک رخ ندهد.
در سفارش یوبولت چه چیزهایی را مشخص کنیم؟
قطر رزوه، قطر داخلی خم، طول ساق، طول رزوه، جنس و پوشش؛ و فاصلهی ساقها اگر سوراخها از قبل مته شدهاند.
یوبولت روی لولهی پلاستیکی را چقدر سفت کنیم؟
فقط تا جایی که لوله نلغزد؛ لولهی پلاستیکی زیر نیروی متمرکز یوبولت بهراحتی بیضی میشود. لایهی لاستیکی یا پهن بین خم و لوله فشار را پخش میکند.
چرا یوبولت دو مهره روی هر ساق دارد؟
یک مهره زیر تکیهگاه و یک مهره روی آن، ارتفاع را تنظیم و در همان موقعیت قفل میکند؛ در یوبولت راهنما همین است که فاصلهی عمدی را نگه میدارد.