برای ساخت دستگاهها و ماشین آلات و اتصال قطعات فلزی به هم از پیچ‌های مناسب این کار استفاده می‌کنند. پیچ‌های دو سو و چهار سو و سرخزینه دار که در قسمت‌های گوناگون نقش خود را بازی می‌کنند. جنس این پیچ‌ها عموما از آهن گرید 5.6 است به خاطر اینکه فشار کمی روی این پیچ‌ها قرار می‌گیرد. این پیچ‌ها در صنعت بسیار پرکاربرد است و ازجمله پیچ‌های ریز بار به شمار می آیند. این پیچ‌ها به وسیله دستگاههای فورج سرد تولید می‌شوند و رزوه زنی آن مالشی است که این نوع رزوه زنی از پر سرعت‌ترین نوع رزوه زنی هاست. پیچ‌های ماشین حتی از استنلس استیل هم ساخته می‌شوند چرا که ممکن است قطعه در رطوبت قرار داشته باشد که حتی با گالوانیزه بودن پوشش پیچ این کار امکان ندارد که پیچ زنگ نزند لذا از پیچ ماشین استنلس استیل استفاده می‌شود. پیچ‌های ماشین را چون اغلب در سایز کوچک تولید می‌شود نمی‌توان گالوانیزه گرم کرد چرا که فلز روی رزوه‌ها را می پوشاند و در کارکرد پیچ اختلال پیش می‌آید.
در این بخش پیچ‌های ماشین‌سازی در استاندارد آلمانی برای شما گرد آوری شده که شما می‌توانید این پیچ‌ها را از تی تی بولت خریداری و در پروژه‌های خود مصرف کنید.
پیچ‌های دوسو - Slotted head screws
پیچ‌های دوسو ساده و پیچ‌های ماشین دوسو سرپهن و پیچ‌های دو سو گل کوچک در این دسته قرار دارد این پیچ‌ها با آچار دوسو قابل باز و بست هست.
| DIN 84-1970 | DIN 84-1990 پیچ DIN 84 | DIN 85-1990 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 921-1986 | DIN 921-2007 | DIN 921-2014 |
 |  |  |
| DIN EN ISO 1207-1994 | DIN EN ISO 1580-2011 | |
 |  | |
| DIN 920-1986 | DIN 920-2006 | DIN 920-2012 |
 |  |  |
پیچ دوسو قفل دار - Slotted capstan screws
پیچ‌های دوسو ماشین‌سازی قفل دار که در واقع بعد از بسته شدن روی کار از سوراخ روی گل پیچ سیم عبور می‌کند تا به این وسیله بتوان از باز شدن آن جلوگیری کرد. این پیچ‌ها بیشتر در مکانهایی استفاده می‌شوند که لرزش‌های شدید وجود دارد استفاده می‌گردد. مثلا در هواپیما این نوع پیچ به وفور استفاده می‌شود.
| DIN 404-1986 | DIN 404-2006 | DIN 404-2017 |
|---|---|---|
 |  |  |
پیچ دوسو فیت بولت - Slotted pan head screws with shoulder
پیچ‌های ماشین‌سازی دوسو فیت بولت که در مکانهایی دقیق که نیروی برشی وجود دارد مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع پیچ‌ها در ماشین آلات دقیق مورد استفاده قرار می‌گیرد.
| DIN 923-1986 | DIN 923-2006 | DIN 923-2012 |
|---|---|---|
 |  |  |
پیچ‌های سرخزینه دوسو - Slotted countersunk head screws
پیچ‌های کونیک دار دوسو برای ایجاد اتصال با سطح صاف و بدون بیرون زدگی گل پیچ است که این نوع پیچ‌های ماشین پرمصرف هستند. پیچ‌های کونیک دار با ایجاد سطح شیبدار درون سوراخ ایجاد شده می نشیند و در پایان کار سطح گل پیچ‌ها با سطح فلز یکی خواهد بود.
| DIN 963-1990 پیچ ماشین سازی سرخزینه دو سو DIN 963 | DIN 964-1990 | DIN 8245-1972 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN EN ISO 2009-2011 | DIN EN ISO 2010-1994 | |
 |  |
پیچ‌های سرخزینه چهارسو - Cross recessed countersunk flat head screws
پیچ‌های چهارسوی ماشین‌سازی که خیلی پرمصرف‌تر از پیچ‌های دوسو است. این پیچ‌ها در هنگام بسته شدن روی کار به راحتی روی کار بسته می‌شوند. این پیچ‌ها که با گل کونیک دار مورد استفاده قرار می‌گیرند بهتر از پیچ‌های دوسو آچار خور دارند.
| DIN 965-1990 | DIN 966-1990 | DIN EN ISO 7046(-1)-2011 |
|---|---|---|
 |  | -2011/DIN EN ISO 7046(-1)-2011.jpg) |
| DIN EN ISO 7046(-2)-2011 | DIN EN ISO 7047-2011 | |
-2011/DIN EN ISO 7046(-2)-2011.jpg) |  |
پیچ‌های چهارسو سرعدسی با یقه و بدون یقه - Cross recessed pan head screws with collar
پیچ‌های چهارسو ماشین‌سازی که واشرنما و ساده هستند برای بستن قطعات فلزی به کار می روند این نوع پیچ‌ها از پرکاربردترین پیچ‌های ماشین‌سازی است. پیچ‌های چهارسو به راحتی با پیچ گوشتی برقی روی کار بسته می‌شوند.
| DIN 967-1994 | DIN 967-2002 | DIN 967-2018 |
|---|---|---|
 |  |  |
| DIN 7985-1986 | DIN 7985-1990 | DIN EN ISO 7045-2011 |
 |  |  |
| DIN 34813-1999 | DIN EN ISO 7048-2011 | |
 |  |
پیچ‌های پلاستیکی - Plastic Flat Head Screws With Cross Recess
پیچ‌های چهارسوی کونیک دار و ساده که در مصارف خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.
| DIN 34811-1999 | DIN 34812-1999 |
|---|---|
 |  |
پیچ کنتور - Sealing Bolts For Watthour Meters
DIN 43854-1979
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 841970 | — | — |
| DIN 841990 | — | — |
| DIN 84 | پیچ ماشین DIN 84 | ✓ |
| DIN 851990 | — | — |
| DIN 9211986 | — | — |
| DIN 9212007 | — | — |
| DIN 9212014 | — | — |
| DIN ENISO12071994 | — | — |
| DIN ENISO15802011 | — | — |
| DIN 9201986 | — | — |
| DIN 9202006 | — | — |
| DIN 9202012 | — | — |
| DIN 4041986 | — | — |
| DIN 4042006 | — | — |
| DIN 4042017 | — | — |
| DIN 9231986 | — | — |
| DIN 9232006 | — | — |
| DIN 9232012 | — | — |
| DIN 9631990 | — | — |
| DIN 963 | پیچ ماشین سازی سرخزینه دو سو DIN 963 | ✓ |
| DIN 9641990 | — | — |
| DIN 82451972 | — | — |
| DIN ENISO20092011 | — | — |
| DIN ENISO20101994 | — | — |
| DIN 9651990 | — | — |
| DIN 9661990 | — | — |
| DIN ENISO7046 | — | — |
| DIN ENISO70472011 | — | — |
| DIN 9671994 | — | — |
| DIN 9672002 | — | — |
| DIN 9672018 | — | — |
| DIN 79851986 | — | — |
| DIN 79851990 | — | — |
| DIN ENISO70452011 | — | — |
| DIN 348131999 | — | — |
| DIN ENISO70482011 | — | — |
| DIN 348111999 | — | — |
| DIN 348121999 | — | — |
| DIN 438541979 | — | — |
از 39 استاندارد این فهرست، 2 مورد صفحه‌ی اختصاصی دارد.
نکته‌ی انتخاب
پیچ ماشین در سایزهای کوچک و برای مونتاژ دستگاه استفاده می‌شود. انتخاب اصلی، نوع سر (استوانه، گرد، خزینه) و نوع درایو (دوسو، چهارسو، آلن) است.
سه انتخاب: شکل سر، نوع آچارخور، جنس
فهرست بالا ۳۹ استاندارد دارد، اما انتخاب پیچ ماشین‌سازی در واقع سه تصمیم است:
- شکل سر: استوانه‌ای (DIN 84)، عدسی یا گرد (DIN 85، DIN 7985)، خزینه‌ای تخت (DIN 963، DIN 965) یا خزینه‌ای عدسی (DIN 964، DIN 966). سر خزینه‌ای با سطح هم‌تراز می‌شود؛ بقیه بیرون می‌مانند.
- نوع آچارخور: دوسو، چهارسو (فیلیپس یا پوزیدرایو)، آلن یا تورکس.
- جنس و کلاس: فولاد با پوشش روی، یا استنلس A2 و A4، و در موارد خاص برنج یا پلاستیک.
ابعاد سر از کاتالوگ تأییدشده
| سایز | DIN 84 (استوانه‌ای، دوسو) | DIN 85 (عدسی، دوسو) | DIN 7985 (عدسی، چهارسو) | DIN 963 / DIN 965 (خزینه) |
|---|---|---|---|---|
| M3 | 5.5 / 2 | 6 / 1.8 | 6 / 2.4 | 5.6 / 1.65 |
| M4 | 7 / 2.6 | 8 / 2.4 | 8 / 3.1 | 7.5 / 2.2 |
| M5 | 8.5 / 3.3 | 10 / 3 | 10 / 3.8 | 9.2 / 2.5 |
| M6 | 10 / 3.9 | 12 / 3.6 | 12 / 4.6 | 11 / 3 |
| M8 | 13 / 5 | 16 / 4.8 | 16 / 6 | 14.5 / 4 |
| M10 | 16 / 6 | 20 / 6 | 20 / 7.5 | 18 / 5 |
همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است. در هر خانه، عدد اول قطر سر dk و عدد دوم ارتفاع سر k است.
چند نکته از جدول: سر خزینه‌ای DIN 963 (دوسو) و DIN 965 (چهارسو) در همه‌ی سایزهای مشترک دقیقاً یک ابعاد دارند؛ پس سوراخ خزینه‌شده برای یکی، برای دیگری هم درست است. سر عدسی DIN 85 و DIN 7985 در همه‌ی 6 سایز جدول قطر یکسانی دارند، اما ارتفاع DIN 7985 بیشتر است — مثلاً در M3، 1.8 در برابر 2.4 میلی‌متر. اگر پیچ زیر یک درپوش یا در فضای محدود بسته می‌شود، این تفاوت ارتفاع مهم است.
یک هشدار برای جایگزینی DIN با ISO: DIN 85 جای خود را به ISO 1580 داده، اما طبق یادداشت کاتالوگ ما، سر ISO 1580 در M3 و M5 کوچک‌تر است. DIN 963، DIN 965 و DIN 7985 با نسخه‌های ISO خود (ISO 2009، ISO 7046 و ISO 7045) ابعاد سر یکسانی دارند. مقاله‌های اختصاصی: DIN 84 و DIN 963.
چهارسو: فیلیپس یا پوزیدرایو؟
پیچ‌های چهارسو دو نوع آچارخور دارند که شبیه هم‌اند اما یکی نیستند:
- فیلیپس (نوع H): دیواره‌های شیبدار. زیر گشتاور زیاد، پیچ‌گوشتی به بیرون رانده می‌شود (Cam-out). این در ابتدا عمداً برای جلوگیری از سفت کردن بیش از حد طراحی شده بود.
- پوزیدرایو (نوع Z): دیواره‌های موازی و خطوط اضافه‌ی کوچک بین بازوها. پیچ‌گوشتی کمتر بیرون می‌زند و گشتاور بیشتری منتقل می‌کند.
استفاده از سر فیلیپس روی پیچ پوزیدرایو یا برعکس، آچارخور را زود خراب می‌کند. در سفارش پیچ‌های DIN 965، DIN 966 و DIN 7985 نوع H یا Z را صریح بنویسید. برای خطوط مونتاژ خودکار، آچارخور تورکس (شش‌پر، طبق ISO 10664) روزبه‌روز رایج‌تر می‌شود، چون تقریباً بیرون‌زدگی ندارد و عمر ابزار را بالا می‌برد.
خزینه: زاویه و ضخامت ورق
پیچ خزینه‌ای متریک زاویه‌ی سر ۹۰ درجه دارد. پیچ‌های خزینه‌ای اینچی ۸۲ درجه‌اند. خزینه‌ای که با مته‌ی اشتباه زده شود، سر پیچ را فقط روی یک حلقه‌ی باریک می‌نشاند و زیر بار شل می‌شود. دو نکته‌ی دیگر:
- قطر خزینه باید دست‌کم به اندازه‌ی قطر سر (dk در جدول) باشد تا سر کامل پایین برود.
- ضخامت ورق باید از ارتفاع سر (k) بیشتر باشد. در ورق نازک‌تر، خزینه از پشت ورق بیرون می‌زند، لبه‌ی تیزی باقی می‌ماند و سر پیچ زیر بار از ورق رد می‌شود. برای ورق نازک، سر عدسی یا خزینه‌ی عدسی مناسب‌تر است.
پیچ دوسو قفل‌دار و پیچ پله‌دار
متن بالا پیچ DIN 404 را با سوراخ عرضی روی سر معرفی کرده است. سیم ایمنی از این سوراخ و از سوراخ پیچ مجاور عبور داده و طوری تاب داده می‌شود که کشش سیم، پیچ را در جهت سفت شدن بکشد. اگر جهت سیم برعکس باشد، سیم خودش پیچ را شل می‌کند. پیچ‌های DIN 923 پله‌دار (فیت) هم که در متن آمده‌اند، بخش بدون رزوه‌ی دقیقی دارند که در سوراخ هم‌اندازه می‌نشیند و موقعیت قطعه را تعیین می‌کند؛ بار برشی را این بخش تحمل می‌کند، نه رزوه.
کلاس و جنس، و یک اصلاح
متن بالا می‌گوید جنس این پیچ‌ها «عموماً آهن گرید ۵٫۶» است. پیچ‌های ماشین‌سازی فولادی بیشتر در کلاس ۴٫۸ و گاهی ۵٫۸ عرضه می‌شوند. این کلاس برای سرهای کوچک و آچارخور دوسو یا چهارسو منطقی است، چون آچارخور پیش از رسیدن پیچ به حد استحکامش خراب می‌شود. اگر اتصال به نیروی بیشتری نیاز دارد، پیچ آلن سراستوانه‌ای در کلاس ۸٫۸ یا بالاتر انتخاب کنید. این درست است که پیچ‌های کوچک را گالوانیزه‌ی گرم نمی‌کنند؛ پوشش معمول آن‌ها آبکاری روی است، و در محیط مرطوب استنلس A2 یا A4. درباره‌ی کلاس‌ها ISO 898-1 را ببینید.
سوالات متداول
تفاوت DIN 963 و DIN 965 چیست؟
فقط آچارخور: DIN 963 دوسو و DIN 965 چهارسو است. ابعاد سر خزینه‌ای در کاتالوگ ما در همه‌ی سایزهای مشترک یکسان است.
پیچ فیلیپس و پوزیدرایو را از کجا تشخیص دهم؟
پوزیدرایو خطوط کوچک اضافه بین بازوهای چهارسو دارد و دیواره‌های آن موازی است. در سفارش، نوع H (فیلیپس) یا Z (پوزیدرایو) را بنویسید.
زاویه‌ی خزینه‌ی پیچ متریک چند درجه است؟
۹۰ درجه. پیچ‌های خزینه‌ای اینچی ۸۲ درجه‌اند و این دو با هم جور نمی‌شوند.
آیا DIN 85 و ISO 1580 یکی هستند؟
تقریباً، اما طبق کاتالوگ ما سر ISO 1580 در M3 و M5 کوچک‌تر از DIN 85 است. اگر قطر سر مهم است، استاندارد را دقیق بنویسید.
پیچ ماشین‌سازی چه کلاسی دارد؟
بیشتر ۴٫۸ و گاهی ۵٫۸. برای نیروی بیشتر، پیچ آلن کلاس ۸٫۸ یا بالاتر مناسب است.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.