پیچ چشمی به پیچی گفته میشود که بالای آن یک حلقه( که به آن چشم هم میگویند) و دنباله آن دارای زروه است. اصولا این حلقه برای عبور دادن یک کابل یا سیم بکسل استفاده میشود( نکته قبل توجه این است که در بازار منظور از پیچ چشمی استاندارد DIN 444 و منظور از EyeBolt یا آی بولت استاندارد DIN 580 است). پیچ‌های چشمی کاربردهای خاص خود را دارند. ایجاد آویز برای نگهداشتن یا جابجا کردن از عمده کاربری پیچ چشمی است. برای استفاده از پیچ‌های چشمی در جا به جایی ابتدا پیچ را به قسمتی از جسم یا سازه فلزی متصل میکنند و از استحکام اتصال اطمینان حاصل میکنند سپس یک کاب یا سیم بکسل را از درون چشمی پیچ عبور میدهند. پیچ‌های چشمی در انواع گوناگون با رزوه خودکار و رزوه عادی تولید میشود. سایزهای پیچ‌های چشمی. این پیچ‌ها به صورت عمده از سایز M6 تا M24 و طول آنها از 30mm تا 260mm تولید و به بازار عرضه میشوند. توجه داشته باشید که در کتاب استاندارد DIN سایزهای دیگر از جمله M39 و طول 300mm نیز آمده اما به صورت عمده تولید نمیشوند. پیچ‌های چشمی اصولاً به صورت نیم رزوه تولید میشوند. متریال‌های آن میتواند از جنس آهن، A2 یا 304 و برای مصارف دریایی A4 یا 316 باشد. نحوه ساخت این پیچ‌ها انواع متفاوتی دارد برای مثال میتوان با فورج و مته شکل اولیه آن را تولید کرد سپس آن را رزوه کرد. روشی دیگر برای این پیچ‌ها تولید که کیفیت پایین تری دارد جوش دادن حلقه به سر یک مفتول یا میلگرد است که سپس باید آن را رزوه کرد و پس از انجام رویه کاری یا آب کاری(در صورت لزوم) به بازار مصرف عرضه کرد.
| DIN 444-1983 | DIN 444-2017 | |
|---|---|---|
 |  |
فهرست استانداردهای این گروه
در جدول زیر، استانداردهای این خانواده با نام محصولشان آمده است. ردیف‌هایی که ستون «مقاله» علامت دارند، صفحه‌ی اختصاصی با جدول ابعاد و راهنمای انتخاب دارند.
| استاندارد | محصول | مقاله |
|---|---|---|
| DIN 444 | پیچ چشمی DIN 444 | ✓ |
| DIN 580 | پیچ چشمی باربرداری | — |
| DIN 4441983 | — | — |
| DIN 4442017 | — | — |
از 4 استاندارد این فهرست، 1 مورد صفحه‌ی اختصاصی دارد.
راهنمای سفارش
برای اینکه استعلام بدون رفت‌وبرگشت انجام شود، این موارد را مشخص کنید:
- شماره استاندارد — و اگر نسخه‌ی ISO مدنظر است، آن را صریح بنویسید؛ در چند خانواده ابعاد DIN و ISO یکی نیست.
- سایز و طول
- کلاس استحکام یا گرید
- جنس — فولاد، استنلس A2 یا A4
- پوشش — هماهنگ با بقیه‌ی اجزای اتصال
برای استعلام موجودی و قیمت با کارشناسان تی‌تی‌بولت تماس بگیرید.
هشدار ایمنی: DIN 444 برای بلند کردن بار نیست
روش ساخت «جوش دادن حلقه به سر مفتول» که متن بالا به آن اشاره کرده، دقیقاً همان نوعی است که نباید زیر بار بالابری برود: جوش حلقه نقطه‌ی ضعف است و کیفیتش از بیرون قابل تشخیص نیست. پیچ چشمی باربرداری یکپارچه فورج میشود.
DIN 444 و DIN 580 کنار هم
هر دو استاندارد در کاتالوگ تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت هستند. جدول زیر ابعاد چشم را در سایزهای مشترک مقایسه می‌کند:
| سایز | DIN 444 — قطر سوراخ چشم d2 | DIN 580 — قطر سوراخ چشم d2 | DIN 444 — قطر خارجی چشم d3 | DIN 580 — قطر خارجی چشم d3 | DIN 580 — قطر طوقه d4 | DIN 580 — طول رزوه l |
|---|---|---|---|---|---|---|
| M8 | 8 | 20 | 18 | 36 | 20 | 13 |
| M10 | 10 | 25 | 20 | 45 | 25 | 17 |
| M12 | 12 | 30 | 25 | 54 | 30 | 20.5 |
| M16 | 16 | 35 | 32 | 63 | 35 | 27 |
| M20 | 18 | 40 | 40 | 72 | 40 | 30 |
| M24 | 22 | 50 | 45 | 90 | 50 | 36 |
| M30 | 27 | 65 | 55 | 108 | 60 | 45 |
| M36 | 32 | 75 | 65 | 126 | 70 | 54 |
همه‌ی اعداد بر حسب میلی‌متر و از کاتالوگ‌های تأییدشده‌ی تی‌تی‌بولت خوانده شده‌اند. خط تیره یعنی آن سایز در آن استاندارد تعریف نشده است. ظرفیت بار مجاز (WLL) پیچ چشمی باربرداری در این جدول نیست و از روی ابعاد هم نباید حدس زده شود؛ این عدد روی خود قطعه حک میشود و از مدرک سازنده خوانده میشود.
تفاوت‌ها از جدول پیداست:
- چشم DIN 580 بسیار بزرگ‌تر است — سوراخ آن در سایزهای مشترک 2.2 تا 2.5 برابر سوراخ DIN 444 است (در M12، 30 در برابر 12 میلی‌متر). چشم بزرگ جا برای قلاب یا شگل بالابری دارد و بار را روی سطح بزرگ‌تری پخش می‌کند.
- DIN 580 طوقه دارد — یک شانه‌ی گرد زیر چشم که باید کاملاً روی سطح قطعه بنشیند. همین طوقه است که بخشی از بار زاویه‌دار را به سطح قطعه منتقل می‌کند.
- رزوه‌ی DIN 580 کوتاه است — 1.4 تا 1.7 برابر قطر. این پیچ در سوراخ رزوه‌دار قطعه بسته میشود و طوقه روی سطح می‌نشیند؛ طولی بیش از این لازم ندارد. DIN 444 برعکس، ساق بلند نیم‌رزوه دارد و معمولاً با مهره از پشت قطعه بسته میشود.
قواعد استفاده‌ی درست از پیچ چشمی باربرداری
حتی DIN 580 فقط وقتی ایمن است که درست به کار رود. این قواعد در صنعت بالابری متعارف‌اند:
- طوقه باید کاملاً و صاف روی سطح بنشیند. اگر پیچ تا ته نمی‌رود، واشر زیر طوقه نگذارید و پیچ را شل نکنید تا چشم در جهت بار قرار گیرد؛ این کار ظرفیت را به‌شدت کم می‌کند.
- رزوه‌ی قطعه باید کامل و سالم باشد و طول درگیری کافی داشته باشد. در قطعات چدنی یا آلومینیومی، درگیری بیشتری لازم است.
- بار در صفحه‌ی چشم. نیروی زاویه‌دار عمود بر صفحه‌ی چشم، پیچ را خم می‌کند. ظرفیت مجاز با زاویه‌ی بار از قائم به‌سرعت کم میشود؛ جدول کاهش ظرفیت را از سازنده بخواهید.
- برای بار زاویه‌دار یا چندجهته، نقطه‌ی بالابری گردان به کار ببرید که با جهت بار می‌چرخد.
- هرگز گرم نکنید، جوش ندهید، خم را صاف نکنید. پیچ چشمی که خم شده، ضربه خورده یا رزوه‌اش آسیب دیده، دور انداخته میشود.
مهره‌ی چشمی DIN 582 نسخه‌ی مادگی همین قطعه است و روی پیچ یا استاد بیرون‌زده بسته میشود؛ قواعد آن همین‌هاست.
DIN 444 پس برای چیست؟
پیچ چشمی DIN 444 قطعه‌ی مفیدی است، فقط نه برای بالابری. کاربردهای درست آن:
| کاربرد | مناسب است؟ | توضیح |
|---|---|---|
| مفصل و اتصال لولایی | بله | چشم با یک پین یا پیچ دیگر، یک مفصل چرخان می‌سازد — کاربرد اصلی این استاندارد |
| مهار کابل یا زنجیر سبک، بدون بار دینامیکی | بله، با احتیاط | مهار ثابت، نه بار ضربه‌ای |
| اتصال میله‌ی رزوه‌دار به یک تکیه‌گاه لولایی | بله | مثلاً در قاب‌ها و مکانیزم‌های ساده |
| بلند کردن و جابه‌جا کردن بار | خیر | از DIN 580 یا نقطه‌ی بالابری با ظرفیت مشخص استفاده کنید |
| نقطه‌ی مهار ایمنی افراد | خیر | تجهیزات ایمنی افراد استانداردها و گواهی خودشان را دارند |
جزئیات ابعاد و طول‌های DIN 444 در مقاله‌ی پیچ چشمی DIN 444 آمده است. برای خانواده‌ی گسترده‌تر اتصالات بالابری — شگل، قلاب و بست سیم‌بکسل — استانداردهای DIN برای قلاب و بست را ببینید.
جنس و محیط
متن بالا از جنس‌های آهنی، استنلس A2 و A4 نام برده است. برای پیچ چشمی باربرداری، جنس بخشی از ظرفیت است: DIN 580 از فولاد مشخصی فورج میشود و ظرفیت حک‌شده روی آن برای همان جنس است. نسخه‌ی استنلس یک پیچ چشمی ممکن است ظرفیت کمتری از نسخه‌ی فولادی هم‌اندازه داشته باشد؛ ظرفیت را از علامت روی قطعه بخوانید، نه از سایز. در محیط دریایی، A4 انتخاب رایج است — ولی بازرسی خوردگی شیاری در ریشه‌ی رزوه و زیر طوقه، جایی که آب شور جمع میشود، فراموش نشود.
جمع‌بندی
«پیچ چشمی» دو قطعه‌ی کاملاً متفاوت است. DIN 444 برای مفصل و مهار سبک ساخته شده و ظرفیت بالابری ندارد. DIN 580 پیچ چشمی باربرداری است: چشم بزرگ‌تر، طوقه‌ای که باید صاف بنشیند، رزوه‌ی کوتاه برای سوراخ رزوه‌دار، و ظرفیتی که روی خودش حک شده و با زاویه‌ی بار کم میشود. این دو را هرگز به‌جای هم به کار نبرید.
سوالات متداول
آیا DIN 444 برای بلند کردن بار مناسب است؟
خیر. DIN 444 ظرفیت بالابری تعریف‌شده ندارد؛ برای بالابری پیچ چشمی DIN 580 با ظرفیت حک‌شده لازم است.
تفاوت DIN 444 و DIN 580 چیست؟
DIN 580 چشم بزرگ‌تر (سوراخ 2.2 تا 2.5 برابر)، طوقه و رزوه‌ی کوتاه دارد و برای بالابری ساخته شده؛ DIN 444 برای مفصل و مهار سبک است.
چرا طوقه‌ی پیچ چشمی باید کامل بنشیند؟
چون بخشی از بار از طریق طوقه به سطح قطعه منتقل میشود؛ طوقه‌ی ننشسته یعنی پیچ زیر بار خم میشود.
آیا بار زاویه‌دار روی پیچ چشمی مجاز است؟
با کاهش ظرفیت، و فقط در صفحه‌ی چشم. برای بار زاویه‌دار یا چندجهته نقطه‌ی بالابری گردان مناسب‌تر است.
ظرفیت پیچ چشمی را از کجا بفهمیم؟
از علامت حک‌شده روی قطعه و مدرک سازنده، نه از سایز یا ابعاد.
پیچ چشمی خم‌شده را میشود صاف کرد؟
خیر. پیچ چشمی خم‌شده، ضربه‌خورده یا با رزوه‌ی آسیب‌دیده باید دور انداخته شود.